İki adam 13 Nisan 1996’da Bosna Hersek’in (BH) Tuzla kentinin doğusunda yer alan Memici köyünde hasar görmüş bir evin çatısını tamir ediyor. BH’nin yeniden inşasına ilişkin çalışmaları desteklemek amacıyla 55 ülkeden 1.23 milyar dolarlık yardım sözü geldi. [AFP] Saraybosna’daki yeniden inşa çalışmalarına katılan işçiler. [Haris Memija] Savaş sırasında 1993 yılında Bosnalı Hırvatların top ateşi sonucunda yıkılan ve daha sonra tekrar inşa edilen 16. yüzyıldan kalma Stari Most ya da diğer adıyla Eski Köprü’nün 23 Temmuz 2004’teki açılışı şerefine Mostar’da havai fişekler atılıyor. [AFP] Saraybosna’nın Müslüman kesiminde çalışan inşaat işçileri. [Arşiv] Bir kilisedeki inşaat çalışması. [Arşiv] Saraybosna’da yeniden inşa edilen bir bina. [Haris Memija] Saraybosna’da yenilenen ibadethaneler. [Haris Memija] Saraybosna Musevi Mezarlığındaki bir cenaze şapeli Ekim 2000’de restore ediliyor. [Arşiv]

Dayton Anlaşmalarının 10’uncu Yıldönümü: İleriye Bakış

Dayton Anlaşmaları: Tarihi bir olay

Dayton Anlaşmasının tarihçesi
ABD’nin arabuluculuğuyla 21 Kasım 1995'te Ohio eyaletinin Dayton kentinde üzerinde mutabakata varılan ve aynı yıl 14 Aralık'ta imzalanan anlaşma, Avrupa’nın İkinci Dünya Savaşından bu yana gördüğü en kanlı savaşı sona erdirerek, Bosna Hersek’te yeniden barışı sağladı.
Anlaşma Belgeleri
Kasım 1995’te görüşmeleri yapılan ve bir ay sonra imzalanan Dayton Anlaşması ile Bosna Hersek’te üç yıldır devam etmekte olan acımasız etnik savaş sona erdi. Ülkenin mevcut siyasi haritasını ve hükümet yapısını belirleyen Dayton Anlaşması çerçevesinde, pek çok uluslararası kuruluşun anlaşmanın uygulama sürecinde gözlemci ve uygulayıcı olarak görev alması sağlandı.
Savaşın başrol oyuncularının yakalanması
ABD’nin BM büyükelçisi Richard Holbrooke, 17 Kasım 2000’de Dayton Barış Anlaşmasının 5. Yıldönümü şerefine Ohio eyaletinin Dayton kentindeki Wright-Patterson Hava Üssü’nde düzenlenen törende açılış konuşmasını yapıyor. [AFP]
Taraflar
Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Miloseviç, Bosna Hersek Cumhurbaşkanı Aliya İzetbegoviç (ortada) ve Hırvatistan Cumhurbaşkanı Franjo Tudjman (sağda), 21 Kasım 1995’te Ohio eyaletinin Dayton kenti yakınlarındaki Wright-Patterson Hava Üssü’nde barış anlaşmasını imzalıyor. [AFP]
Dayton uygulamasında kim kimdir?
Bosna Hersek (BH) Yüksek Temsilcisi Wolfgang Petritsch, 24 Mayıs 2004'te, Bosna Barış Uygulama Konseyi toplantısının ardından Brüksel’deki Justus Lipsius binasında basın konferansı veriyor. [AFP]
Haritalar: Önce ve sonra
Bugünkü Bosna Hersek haritası. Dayton Anlaşması kapsamında kabul edildiği şekilde ülke, Bosna Hersek federasyonu (BHF) ve Sırp Cumhuriyeti olmak üzere iki taraftan oluşuyor. [Arşiv]

IFOR\SFOR\EUFOR faaliyetleri

Barışı koruma misyonlarının 10 yıllık geçmişi
Bosna Hersek’te konuşlanan NATO önderliğindeki İstikrar Gücü SFOR'un görev süresinin 2 Aralık 2004’te sona ermesi ve yerini AB misyonu EUFOR'a bırakması şerefine düzenlenen tören. [NATO]
NATO ve Savunma Reformu Komisyonu: ilerlemenin ortakları
2005 sonbaharında Bosna Hersek’i oluşturan iki taraf devletin parlamentoları, Savunma Reformu Komisyonu tarafından hazırlanan tarihi bir anlaşmayı onayladı. Bu anlaşma ile zorunlu askerlik hizmeti kaldırılacak, devlet düzeyinde tek bir Savunma Bakanlığı kurulacak ve BH’nin ihtiyaçlarına, bölgesel bütünleşmenin ve uluslararası askeri toplumla ortaklığın gerekliliklerine uygun, profesyonel bir askeri kuvvet oluşturulacak. BH’nin Avrupa-Atlantik ile bütünleşmesi açısından önemli bir rol oynayan anlaşma, NATO’nun Bosna halkına verdiği istikrarlı bir gelecek sözünü yerine getirmek konusundaki kararlılığını da gösteriyor.

10 yıl sonra hayat ve halkın görüşleri

Dayton’un sağladığı barışa rağmen, gerçek hayat zorlu engeller getiriyor

Dayton Barış Anlaşmalarının imzalanmasından on yıl sonra, Bosna’da yaşayan çoğu insan için sorunlar hala çözülmüş değil. Dayton anlaşması barışı ve ülkenin kendi kendini yönetmesi için gerekli şartları sağladı. Gelecek 10 yıl, başta ekonominin düzelmesi, anayasa reformu ve NATO ve Avrupa Birliğine üyelik yoluyla esas Avrupa ile bütünleşme çabaları gibi birbirine bağlı zorluklarla ilgili olması açısından Bosna’nın geleceği için büyük önem taşıyor.
Dayton'dan on yıl sonra bile anlaşmazlıklar sürüyor
Bosna Hersek'in benzersiz bir siyasi yapısı var ve bu yapı sorunları da beraberinde getiriyor. Örneğin Fata Orloviç davasını ele alalım. Boşnak mülteci Fata Orloviç, arka bahçesindeki bir Ortodoks kilisesine karşı Bosnalı Sırp tarafının mahkemelerinde bir hukuk mücadelesi veriyor.
BH’deki Hırvatlar geleceğe ilişkin olarak farklı görüşlere sahip
BH’deki çatışmaların öncesinde Hırvatlar, ülkedeki etnik grupların en küçük çaplı olanıydı ve Hırvatların bir çoğu mevcut siyasi haritada kendilerine yeterince pay verilmediğini düşünüyor. Eskiden beri zorlu bir kale olan Hersek’te pek çokları üçüncü bir taraf oluşturulmasını istiyor. Diğer Hırvatlar ise bu fikre karşı çıkarak, BH'nin ayrılıkçılığı geride bırakması ve çoklu etnik bir geleceğe doğru yol alması gerektiğini savunuyor.
Bosnalı Sırplar taraflarını korumak ve ekonomik sıkıntılardan kurtulmak istiyor
Bosnalı Sırp tarafı olan Sırp Cumhuriyeti, yüzde 38 oranında işsizlik ve genel bir memnuniyetsizlik ile karşı karşıya. Durum hoş olmamakla birlikte, pek çokları Dayton Anlaşmasında belirlenen temel düzenlemeyi ortadan kaldıracak her türlü değişikliğe karşı.

İstikrar ve ilerlemeye giden yol

Önümüzde uzanan yol


Avrupa’ya Uzanan Yol
Dayton’dan on yıl sonra BH, ekonomik büyüme ve daha iyi yaşam standartlarının temelini hazırlayan çok önemli reformlar gerçekleştirmeye başladı. Yine de uluslararası toplumun Yüksek Temsilci Baş Yardımcısı Lawrence E. Butler’a göre, kazanılan ivmenin sürekliliğinin sağlanabilmesi için işsizlik ve yatırımlardaki durgunluk gibi sorunlar daha hızlı bir şekilde çözüme kavuşturulmalı.

Mültecilerin ve ülke içinde yerlerinden edilen vatandaşların geri dönüşünde ilerlemeler kaydediliyor


BH Federe ve Devlet kurumları


BH ve ICTY: "arananlar" listesi

Aranan savaş suçu zanlıları
20 Ocak 2002 – BM savaş suçları mahkemesi arananlar listesinin başında yer alan Bosnalı Sırp Radovan Karadziç (posterde sağda) ve ordu komutanı Ratko Mladiç'in Amerikalılar tarafından asılan posterlerine bakan bir vatandaş. Posterlerde Karadziç ve Mladiç’in yakalanmasını sağlayacak bilgi verenlere 5 milyon dolar ödül verileceğini söyleniyor. [AFP]
ICTY ile işbirliği
Bosnalı bir polis, 9 Mart 2005’te resmen göreve başlayan Bosna Hersek’in ilk savaş suçları mahkemesinde nöbet tutuyor. Mahkemenin kurulması, eski Yugoslavya cumhuriyetinde 1992-1995 yılları arasında yaşanan savaş sonrasında adalet açısından bir kilometre taşı olarak tanımlanıyor. İlk zanlıların yakında nakledilmesiyle birlikte Lahey'de bulunan Eski Yugoslavya Hakkındaki Uluslararası Ceza Mahkemesinin dava yükünün bir kısmını üstlenecek olan mahkemenin, Lahey’in işini hafifleteceği umuluyor. [AFP]