İstanbul’da yaşam mücadelesi
2012-03-26Southeast European Times için Alina Lehtinen’in haberi
Facebook
Twitter
Email this to a friendKaynaklar ve Enerji Teknolojileri Enstitüsü’nün verilerine göre, 74 milyon nüfuslu Türkiye yılda yaklaşık 25 milyon ton katı atık üretiyor. Bunun yüzde 40’ı belediyelerce toplanıp dökülürken, büyük bölümü de ruhsatsız toplayıcıların elinden geçiyor.
Ülkedeki çöp üretiminde başı, 15 milyonluk nüfusu ile günde 14 ton çöp üreten megakent İstanbul çekiyor. Kentte geri dönüşüm yaygın olmamakla birlikte, çoğunluğunu Kürt vatandaşlar ile ruhsatsız toplayıcıların oluşturduğu özel çöp toplayıcılar, her gün sokakları dolaşarak, geri dönüşüme uygun atıkları topluyor.
İstanbul’daki ruhsatsız çöp toplayıcıların çoğu Tarlabaşı’nda yaşıyor. Onlardan biri de, üç çocuk babası, 46 yaşındaki Metin. Kaçak çalıştığı için soyadının yayınlanmasını istemeyen Metin, çöp toplamaya 15 yıl önce başlamış.
Çöp toplayıcılar için en makbul atıkların başında şişeler, alüminyum ve mukavva geliyor. “En iyisi şişe; kilosunu 1 liradan satıyorum,” diyen Metin, çoğu çöp toplayıcı gibi günde 12-15 saat çalışıyor.
Her gün İstanbul’un sokaklarını arşınlayan Metin, çöp toplarken elektronik eşyadan mobilyaya pek çok değerli şey de bulduğundan bahsediyor. Öyle ki, sokakta bulduğu eşyalarla evini bile döşemiş.
Çöp toplayıcıların en çok kazananının eline ayda bin lira geçiyor. Şişe, alüminyum, kağıt, giysi, ayakkabı, çanta gibi pek çok şey topluyorlar. Çoğunlukla plastik şişe toplayan 55 yaşındaki Birsel’e göre en iyisi su şişeleri. Çalışmaktan ve kendi parasını kazanıyor olmaktan duyduğu memnuniyeti ifade ediyor Birsel.
Sinan’ın ailesi, yedi yıl önce Van’dan İstanbul’a gelmiş. Ailecek çöp toplama işindeler. Sekiz kişilik aile, haftada yaklaşık 3 ton çöp topluyor. Tarlabaşı’ndaki evlerinin altında bulunan depoyu küçük çaplı bir geri dönüşüm merkezi haline getirmişler.
İstanbul’da özel çöp toplama işine girebilmek için belediyeden izin alınması gerekiyor. Sinan’ın kardeşi Ahmet, kısa bir süre önce izinsiz çöp topladığı için 64 lira para cezası almış. Ayrıca çöp arabalarının sekiz tanesine de belediye el koymuş.
Belediye’den izinli resmi çöp toplayıcıları, üzerlerine giydikleri ceketlerden tanımak mümkün. Ceketlerin sırtında, giyen kişinin çöp toplama mıntıkasını gösteren bir sayı yazıyor.
Kaçak çöp toplayıcıların ise kendilerine ait kuralları ve mıntıkaları var. Kasım ayı ortalarında İstanbul’a göç eden 22 yaşındaki Murat Aksu, bu mıntıkaları belirlemek için toplantılar yaptıklarını anlatıyor.
Sinan ise kimi zaman en iyi mıntıkaları kapma yarışı yüzünden kavga çıktığını söylüyor.
Toplanan çöpler, Tarlabaşı’ndaki bu yer gibi geri dönüşüm noktalarına getiriliyor. Geri dönüşüm noktaları, kimi zaman bir apartmanın bodrum katındaki bir oda, kimi zaman ise çok daha büyük bir depo olabiliyor. Buralara getirilen çöpler, şişe ve mukavva gibi geri dönüştürülebilir parçalar olarak gruplanıyor.
Tasnif edilen çöpler, işlenip geri dönüştürülmek üzere haftada bir ya da iki kez İstanbul’un dış mahallelerinden birindeki bir fabrikaya sevkediliyor.
