Emisyondan nefes alamayan Sırbistan, çevreyle dost taşımacılığı keşfediyor

16/04/2012

Hükümet, iş dünyası ve sivil toplum grupları kirlilik sorunuyla başa çıkma amaçlı programlar başlattı.

Southeast European Times için Belgrad'dan Katica Curoviç'in haberi -- 16/04/12

Bisiklet kültürünü ve çevre bilinçli taşımacılığı destekleyen Bisikletler için Sokaklar, Sırbistan'da popülerlik kazanıyor. [Katica Curoviç/SETimes]

Sırbistan'daki yakıt emisyonu kirliliğinin boyutu, yerel ve uluslararası alanda enerji açısından verimli teknoloji, biyolojik yakıt ve bisiklet kullanımını teşvik edici çabalara neden olup önemli sonuçlar da elde edilmesine karşın, ilgili tüm taraflar daha fazlasının yapılması gerektiği konusunda birleşiyor.

Sırbistan, Avrupa'da Arnavutluk, Bulgaristan, Moldova ve Ukrayna'dan sonra beşinci büyük karbondioksit üreticisi. Uluslararası Yakıt Kalitesi Merkezi, diğer türevlerden daha fazla kirliliğe yol açan yüksek kükürt konsantrasyonundan ötürü, Sırbistan'a CO2 emisyonu açısından 100 ülke arasında 93. sırada yer verdi.

Orta Avrupa Kalkınma Forumu adlı STK'dan Jovanka Arsiç Karisiç SETimes'a şunları söyledi: "Kilometre başına yakıt kullanımını en az yarı yarıya düşürecek ve enerji açısından verimli teknolojilere geçilmesine acil ihtiyaç var."

Arsiç Karisiç, Sırbistan'ın aynı zamanda AB üyelik şartları nedeniyle enerji açısından verimli taşımacılığı geliştirme üzerinde daha yoğun şekilde çalışmaya başlamasının da gerektiğini belirtti.

AB enerji politikası uyarınca, araçların emisyonları yarıya indirip enerji tasarrufunu iki katına çıkarması gerekiyor.

Sırbistan'ın Enerji Verimliliği Dairesi Müdür Yardımcısı Bojan Kovaceviç, SETimes'a "Yeni araçların yakıt tüketiminin, 2030 yılında 2005'e oranla %50 azalacağı tahmin ediliyor." şeklinde konuştu.

Sırbistan'ın toplu taşımacılık sistemi daha fazla verimlilik yolunda emeklemeye başlıyor. Şu anda, temiz doğal gazla çalışan, popüler adıyla "çevreci" otobüslerden on tane Belgrad'da, altı tane de Novi Sad'da çalışıyor.

Bu otobüsler Kragujevac'taki Vulovic fabrikasında yerli olarak üretiliyor ve üreticinin bunlardan 32 adet üretmek için sözleşmesi bulunuyor. Hükümet, AB'nin 2020 yılına kadar araçların %20'sinin doğal gazla çalışması yönündeki politikasına uymak amacıyla, üreticiyi sübvanse edecek.

Belgrad İl Meclisi Başkanı Aleksandar Antiç'e göre, Belgrad 280 adet çift uzunlukta, 120 adet de normal uzunlukta doğal gazlı otobüs daha satın almayı planlıyor ve bu da toplu taşımacılık sisteminin yakıt tüketimini yarıya indirecek.

Antiç, "Bu, bizim Sırbistan'ı temizleme projesine olan katkımızdır. Bir sonraki nesile daha temiz bir Belgrad bırakmak istiyoruz ve bu yüzden de çevreyle dost araçlar satın alıyor ve ağaç dikiyoruz." dedi.

Uzmanlar, emisyonu azaltmanın bir diğer yolunun da biyolojik yakıtlar, diğer bir deyişle biyodizel kullanmak olduğunu söylüyor. Victoria Group, Sırbistan'ın tek biyodizel üreticisi olmasına karşın, ürününü satamıyor.

Victoria Group Proje Müdürü Jelena Mitroviç SETimes'a şunları söylüyor: "Biyodizelin fiyatı düzenlenmedi, ancak diğer bölge ülkeleri ve AB gibi tüketim vergisinden muaf tutulursak, biyodizel piyasaya sürülebilir."

Sırbistan 200 bin ton biyodizel üretme potansiyeline sahip ve uzmanlar Avrupa'daki talep yüksek olduğundan, bunun ülkenin gelecekteki ana ihracat kalemi olabileceği görüşünde. Slovenya, Sırp biyodizelini satın almaya ilgi gösteriyor.

Kolza tohumu, soya ve ayçiçek yağından üretilen biyodizeli üretme şartları, mahsul miktarı ve dev yağ sanayisinin varlığı göz önüne alındığında, Sırbistan'da bolca bulunuyor.

Sırbistan'ın tüketim vergisi yasası tamamen bitkisel hammaddeden üretilen sıvı yakıtlar için geçerli olmamasına karşın, düşük biyodizel içeren türevler için geçerli.

Ancak biyodizel asla saf olmadığı ve halihazırda tüketim vergisine tabi ham petrolün işlenmesiyle elde edilen benzin ve mazotla karıştırıldığı için, üreticiler tüketim vergisi ödüyor.

Kovaceviç, "Tahminler, 2020 yılına kadar yağlı tohumlar, soya fasulyesi, şeker ve diğer biyokütlelerin işlenmesiyle elde edilen biyolojik yakıtların Sırbistan pazarındaki payının 2 milyon tona ulaşacağı yönünde." dedi.

Hırvatistan'da üç, Bosna-Hersek'te de bir fabrika aynı şekilde biyodizel üretmesine karşın, ürün miktarı nispeten düşük ve sadece Hırvatistan'da 40 bin tona ulaşıyor. Buna karşın, Romanya 3 milyon ton üretiyor.

Temz teknolojiler ve biyolojik yakıtlar dışında, sivil toplum ve uluslararası örgütler alternatif ulaşım yöntemlerini de teşvik ediyor.

UNDP Sırbistan, 2010 yılında Belgrad'da sürdürülebilir taşımacılığı teşvik etme amaçlı bir proje başlattı ve giderek popülerlik kazanıyor.

İlgili Makaleler

UNDP Portföy Yöneticisi Natasa Martins, SETimes'a şunları söyledi: "Projenin genel hedefi, bisiklet kullanıcılarının trafiğe katılmasını desteklemek ve Belgrad'ın toplu taşımacılık açısından sürdürülebilir şekilde kalkınması için gereken politika çerçevesini sağlamak suretiyle, Belgrad'daki metropol emisyonunu azaltmak."

UNDP'nin 2010 yılındaki bir anketi, halkın sadece %1'inin işe bisikletle gidip geldiğini gösterdi.

Bisikletler için Sokaklar (Ulice za bicikla) adlı bir aktivist grubu, elini taşın altına koydu. Arkadaşları ve diğer heveslilerle birlikte sayıları giderek artan bisikletliler, her ayın son Cuma gününde Belgrad sokaklarında bisikletle dolaşarak çevre bilinçli ulaştırmaya olan ihtiyacı vurguluyor.

Bisikletler için Sokaklar aktivisti Milan Boriç, SETimes'a şunları söyledi: "Bisiklete binmek sağlıklı ve hiçbir kirlilik veya gürültüye yol açmıyor, bu yüzden de şehirlerdeki en verimli ve sürdürülebilir ulaşım yöntemi."

Bu içerik SETimes.com için hazırlanmıştır.