Petrol fiyatlarındaki artış bölgedeki yaşam standartlarını etkiliyor

12/04/2012

Bölgedeki AB üye ülkeleri akaryakıttan alınan vergileri kontrol etmede daha az esnekliğe sahip olmasına karşın, yüksek fiyatlar herkesi etkiliyor.

Southeast European Times için Üsküp'ten Aleksandar Pavlevski'nin haberi -- 12/04/12

Makedonya'daki tüketiciler en son benzin zamlarını hissediyor. [Aleksandar Pavlevski/SETimes]

Bu bahar benzin fiyatlarına sık sık yapılan zamlar zaten ağır yük altındaki bölge ekonomilerini zorlasa da, bazı hükümetler neredeyse kesin durumdaki ek zamlar karşısında soruna çözüm bulma amaçlı tedbirler alıyor.

Bosna-Hersek'te (BH), bu yıl benzin fiyatları yedi kez zam görerek rekor seviyelere çıkmasına karşın, fiyatlar hâlâ bölgenin en düşüğü konumunda.

Sırp Cumhuriyeti Tüketici Derneği'nden Dragovan Petroviç SETimes'a verdiği demeçte, "Dağıtımcılar ve rafinerilerin bütün sınırları aştığı ve petrol fiyatlarının olması gerekenden %30 daha yüksek olduğu açık." diyerek şöyle devam etti: "Bölgedeki bütün ülkelerde durum aynı."

Geçen sonbaharda varili yaklaşık 80 dolara düştükten sonra, petrolün fiyatı sürekli artarak geçen ay varili 110 dolara yaklaştı. Bu hafta petrol, varil başına 100 doların üzerinde kaldı ve uzmanlar fiyat artışlarının toplu taşımacılıktan temel tüketim maddelerine kadar her şeyi etkilediğini söylüyor.

BH Tüketici Derneği'nden Gordana Buliç SETimes'a şunları söyledi: "Tüketicilerin üçte ikiden fazlası benzin zamlarından korkuyor, çünkü bu, ev bütçelerini ve satın alma güçlerini tehdit ediyor."

Durumdan işyerleri de etkileniyor. Makedon firmaları geçen yıl yaklaşık 190 bin ton petrol ve petrol türevi kullanmasına karşın, işletim maliyetleri sırf petrol fiyatındaki artışlar yüzünden %25 -yaklaşık 20 milyon avro- arttı.

Üsküp'teki Avrupa Üniversitesi Ekonomi Bölümü öğretim üyesi Ljiljana Koneska SETimes'a, "İmalat ekipmanı ve makine ithalatçıları sadece artan satın alma fiyatlarıyla değil, vergi zamlarıyla da karşı karşıya kalıyor ve bu da üretimi ve ekonomik büyümeyi aksatıyor." dedi.

Koneska, mevcut durumun, bir varil petrolün fiyatının bir yıldan kısa süre içinde 3 dolardan 38 dolara çıktığı 1970'lerdeki petrol şokuyla kıyaslanabileceğini savunuyor. O dönemde, petrol fiyatlarının sonradan normale dönüşü, mal ve hizmet fiyatlarına düşüş getirmemiş ve bu da büyük sıkıntıya yol açmıştı.

Koneska, "Şu anda benzin fiyatlarındaki artışların sonucu olarak kömür, elektrik ve diğer akaryakıtların fiyatları da -aslında bütün mal ve hizmetlerin fiyatları- arttı ve bu da bir kısır döngü yarattı." dedi.

İşadamları ve vatandaşlar, türevlerin fiyatının düşmesi için, benzine uygulanan tüketim vergisinin azaltılması ve petrol rezervlerine uygulanan verginin kaldırılması da dahil olmak üzere, hükümetleri acil tedbirler almaya çağırıyor.

Sırbistan duruma müdahale etti ve geçen ay akaryakıtın fiyatını düşürdü. Ticaret Bakanı Dusan Petroviç, petrol türevleri pazarının istikrara kavuştuğunu ve başka zammın beklenmediğini duyurdu.

Benzer şekilde, Hırvatistan da benzinin fiyatını litresi 1,64 avroyla sınırlandırdı. Fiyat bu sınırı aşarsa, hükümet derhal müdahale ederek akaryakıta uygulanan tüketim vergisini düşürecek ve fiyatı indirecek.

Gerek Sırbistan gerekse Hırvatistan'daki düzenlemelerde, fiyatların sırasıyla ayda bir ve iki haftada bir düzeltilmesi öngörülüyor.

BH'de petrol ve petrol türevlerini düzenleyen bir yasa bulunmuyor ve fiyatlar, tarafların Ticaret Bakanlıkları tarafından onaylandıktan sonra, petrol şirketleri tarafından serbestçe belirlendiği için, fiyat düzeltmeleri her zaman yapılabiliyor.

Buna karşın, Makedonya'da benzinin fiyatını Enerji Düzenleme Komisyonu belirliyor. Geçen yıl hükümet, petrol türevlerinin vergilendirilmesinden elde ettiği gelirin bir kısmından feragat etti ve bu da fiyatları geçici olarak düşürdü.

Başkakan Nikola Gruevski, "Makedonya Avrupa'da en düşük vergi oranlarına sahip ve bunları yükseltmeye çalışmıyor, hatta ... vergileri düşürmeye çalışıyoruz." dedi.

İlgili Makaleler

Durum, benzinin toplam maliyetinin %60'tan fazlasının vergilendirildiği bölgedeki AB üye ülkelerinde daha da karmaşık.

Bir taşımacılık şirketinin sahibi olan Victor Trifunovski, SETimes'a şunları söyledi: "Yunanistan bölgede başı çekiyor: orada devlete olan mali yükümlülükler benzinin fiyatının %80'ini aşıyor ve artmaya devam ediyor. Bu, AB'nin para politikasındaki genel başarısızlığının bir parçası ve enerji ürünlerine anormal oranlarda yük getiriyor."

Hükümetlerin verdiği tepkilerdeki farklılıkları göz önüne alan ve petrol ve petrol türevlerine yapılan sürekli zamların getireceği genel ekonomik zararın farkında olan bazı akaryakıt tüccarları, bir miktar kârdan feragat edip pompadaki fiyatları düşürebileceğini duyurdu.

Makoil istasyonlarının sahibi Mite Jovanovski, SETimes'a "Üsküp'te zamlar devam ederse, düzenli müşterilerime indirim uygulayacağım." şeklinde konuştu.

Bu içerik SETimes.com için hazırlanmıştır.