BHF KDV zammı düşünüyor ama analistler aynı fikirde değil

10/04/2012

Kötü bütçe yönetimi ve ihtiyaç fazlası idareye yönelik aşırı harcamalarla birlikte mali kriz, BH'ye 2009 yılından beri yıllık 500 milyon avroluk bir bütçe açığına mal oldu.

Southeast European Times için Saraybosna'dan Anes Aliç'in haberi -- 10/04/12

Saraybosna merkezli KLAS şirketi zammın gıda kalemlerine uygulanmamasını önermesine karşın, BH KDV'yi %17'den %25'e çıkarabilir. [Anes Aliç/SETimes]

Devam eden ekonomik krize tepki olarak, Bosna-Hersek Federasyonu (BHF) katma değer vergisini (KDV) %17'den %25'e çıkarmayı düşünmesine karşın, analistler ve işadamları bunun gereksiz ve piyasayı olumsuz etkileyecek bir hareket olduğunu görüşündeler.

BHF makamları olası KDV zammını açıklamasına karşın, bütçesi aynı şekilde kritik bir durumda olan Sırp Cumhuriyeti (SC) bir yorumda bulunmadı.

Banja Luka'lı ekonomist Damir Miljeviç'e göre, BH'nin büyük idari kadrosu ve bir devlet hükümeti ve iki ayrı taraf hükümetinin bakım maliyeti ülkeyi iflasa sürüklüyor.

SETimes'a konuşan Miljeviç, "Ülkemizde 180 tane bakan var. Almanya gibi çok daha gelişmiş ülkeler bile bu kadar büyük idari harcamayı mali açıdan karşılayamaz." diyerek şöyle devam etti: "Tüm seviyelerdeki bütçe açıklarıyla, yetkililer kayıpları karşılayan reformlar uygulamak yerine borç alarak kendilerini çamura daha da batırmayı tercih ediyor."

BH, GSYİH'sının yaklaşık %13'ünü -yılda yaklaşık 1,6 milyar avroyu- idari yapısını sürdürmeye harcıyor. Miljeviç'e göre, yetkililer 2009 yılında IMF'ye söz verdiği gibi harcamaları %10 azaltırsa, hükümet yılda 420 milyon avro tasarruf edecek.

BH yetkilileri şu anda mevcut stand-by anlaşmasını gözden geçirmek üzere IMF ile pazarlık yapıyor. Müzakereler başarılı olduğu takdirde, KDV zammı bütçe açıklarını doldurmanın tek alternatifi olacak.

KDV, bir üründen elde edilen kârdan, yani bir kalemin üretim maliyetiyle satış fiyatı arasındaki farktan alınan bir vergi. Bu vergi, tedarik zincirindeki bir işletme bir ürünü her ürettiği veya tekrar sattığında tahsil ediliyor.

2009 yılında IMF, ülkeye 1,2 milyar avroluk kredi vermeyi kabul etti. Anlaşmaya göre, BH 2014 yılına kadar 400 milyon avroluk geri ödeme yapacak ve yetkililer de şu anda bu süreyi uzatmaya çalışıyor.

IMF krediyi yeniden programlamayı kabul ederse, BH'den kamu harcamalarını azaltması ve idari yapıyı küçültmesi yönünde yeni taleplerde bulunacak.

Miljeviç, KDV zammı en kolay çıkış yolu gibi görünmesine karşın en iyisi olmadığını söylüyor. Uzman, böyle bir tedbirin ekonomik büyümeyi yavaşlatacağını ve yaşam standartlarını tehlikeye atacağını öne sürüyor.

Ekonomist, "BH halkının yaklaşık %50'sinin yoksulluk sınırında yaşadığı göz önüne alınırsa, KDV'yi artırmak onları bu çizginin altına itecektir. Fiyatlar artarken, özel harcamalar düşecektir. Bu noktada, özel harcamalarda meydana gelecek bir düşüş ciddi bir ekonomik krize yol açabilir." dedi.

2005 yılında, üç yıl süren siyasi müzakereler ve uluslararası örgütlerin baskıları altında, BH KDV sistemini uygulamaya sokarak Avrupa'da bu yapan sonuncu ülkelerden birisi oldu. Vergi gelirleri taraf ve devlet bütçelerini şişirdi ve ilk üç yıl içinde BH beklenenden 1 milyar avro daha fazla vergi topladı.

Ancak Miljeviç'e göre, yetkililer bu gelirleri sermaye yatırımlarında kullanmak yerine, yönetimleri destekledi ve toplumsal barış satın aldı.

"Bu dönemde yönetimdeki maaşlar ve yardımlar %300 arttı ve halkı memnun etmek için savaş gazilerinin sosyal refahı artırıldı. Şimdiyse para yok ve yetkililer [olası] toplumsal ayaklanmayla karşı karşıya."

Bosna Bağımsız Sendikalar Konfederasyonu başkanı İsmet Bayramoviç SETimes'a verdiği demeçte, daha fazla insanın işten çıkarılmasına yol açacağı için örgütünün KDV zammına destek olmayacağını söyledi.

Bayramoviç, "Sendikamızla hükümet arasında, pek çok yoksulluk içinde yaşayan işçilerin yaşamlarını iyileştirmek için KDV'yi azaltma yönünde bir anlaşma imzalandı. Şimdi de mantıksız harcamalar yüzünden bu anlaşmayı ihlal etmek istiyorlar." dedi.

Genel bir fiyat artışını önlemek için, bazı nüfuzlu işadamları diferansiyel KDV oranı önerdi.

Saraybosna'nın bir numaralı tahıl bazlı gıda üreticisi KLAS şirketinin sözcüsü Irmela Cero, SETimes'a şirketinin hükümete temel ihtiyaç maddelerine yönelik KDV oranında düşüş, lüks tüketim maddelerine yönelik KDV oranında artış teklif ettiğini söyledi.

İlgili Makaleler

Cero, "Bu sadece yaşam standardını yükseltmekle kalmayacak, aynı zamanda yerli malı tüketimini ve yerel ekonomiyi de canlandıracaktır." dedi.

Miljeviç'in de aralarında yer aldığı yerli ve yabancı uzmanlara göre, BH büyük çaplı yolsuzluğa olanak sağlayacak diferansiyel vergi oranlarıyla başa çıkacak operasyonel kapasiteye sahip olmadığı için, bu öneri uygulanabilir değil.

Mart ay başlarında, Hırvati hükümeti ülkedeki KDV oranını %23'ten %25'e çıkararak fiyatlarda ani bir artışa yol açtı. O zamandan beri Hırvatlar, başta gıda ve benzin olmak üzere erzak depolamak için BH'ye geliyor, çünkü fiyatlar orada daha düşük.

BH, %17 ile bölgedeki en düşük KDV oranına sahip ve yetkililer de zammı haklı göstermek için bu argümanı ileri sürüyor. Yine de, BH vatandaşları %65'i temel gıda maddelerine harcanmak üzere bölgede en düşük gelire sahip halk.

Bu içerik SETimes.com için hazırlanmıştır.