Sırbistan, Hırvatistan ve Karadağ’da ev satışları düşüşte

13/03/2012

Kredi konusundaki imkansızlıklar ve giderek azalan tasarruflar, konut satın almayı şimdilik imkansız kılıyor.

Southeast European Times için Belgrad’dan Bilyana Pekusiç’in haberi – 13/03/12

Sırbistan, müteaahhitlere destek olabilmek için, devlet destekli konut satışlarında düşük faiz ve 30 yıl vadeli ipotek kredisi gibi imkanlar sunuyor. [Nikola Barbutov/SETimes]

Ev almak, Sırbistan halkının büyük bölümü için ulaşılması zor bir hedef. Ayda ortalama 400 avro maaşla geçinmeye çalışan vatandaşlar, konut kredisi almayı düşünecek durumda değil. Zaten düşünseler bile, bu defa da kredi başvurularının kabul göreceği şüpheli.

SETimes’a konuşan Sırbistan Bankalar Birliği Genel Sekreteri Veroljub Dugaliç, “Konut kredileri, yüksek faiz oranları yüzünden pahalı değil; burada sorun, metrekare fiyatlarının fahiş düzeyde yüksek olması,” diye açıklıyor durumu.

Belgrad’da bir dairenin metrekare fiyatı ortalama 2 bin avro civarında. Örneğin, 70 metrekarelik bir daire için 20 yıl vadeli kredi alırsanız, aylık ödemeniz 500 avronun üzerinde oluyor.

Ayda 550 avro maaş alan Belgradlı genç doktor Darko Lakitiç, kendisi açısından durumu şöyle özetliyor: “Kendimize bir daire almak istiyoruz, ama karım da ben de kredi almaya cesaret edemiyoruz, çünkü Sırbistan’da avro daha pahalı.”

Avro üzerinden alınan konut kredilerinin yıllık faizi yüzde 4-8 arasında değişirken, bankalar, bu oranların düşürülebilmesi için koşulların uygun olmadığını öne sürüyor. Öte yandan yüzde 17,63’lük faiz oranını göze alabilenler için Societe Generale Bank’tan yerel para birimiyle kredi almak da mümkün.

Sırbistan’da yıllık yeni konut ihtiyacı 20 bin ila 30 bin daire arasında değişiyor, ancak buna karşılık inşa edilenlerin sayısı 10 bini geçmiyor. Bu durumu, inşaat ve yapı malzemeleri sektörü açısından felaket olarak nitelendiren Planlama, Çevre ve Madencilik Bakanı Oliver Duliç, konut inşaatı alanındaki bu açığın sorumlusunun, kredi verme koşullarını zorlaştırarak, alıcıların ödemesi gereken peşinat oranını yüzde 10’dan yüzde 20’ye çıkaran Merkez Bankası olduğunu ifade ediyor.

SETimes’ın sorularını yanıtlayan Bakan Duliç, “Netice olarak, daire satışlarında yüzde 30 civarında bir azalma oldu,” diyor.

Geçtiğimiz yılın ortasından bu yana, kabul edilen ticari ipotek kredilerinin sayısı yüzde 15,3 oranında geriledi. Kredi konusundaki bu daralmadan önce, küçük kentlerde bile her yıl yaklaşık bin daire satılıyordu. Oysa geçtiğimiz yıl tüm Sırbistan genelinde satılan daire sayısı ancak 2 bini bulabildi.

Hükümet, inşaat sektörüne destek olmak için, devlet destekli konut alımlarında, 45 yaş üstü çiftler de dahil herkese düşük faizli kredi imkanı sunulması yönünde karar aldı. Ayrıca daha önce en fazla 20 yıl vadeli olarak verilen ipotek kredilerinde 30 yıllık vade imkanı tanındı.

Konuyla ilgili görüşlerini aldığımız ekonomi uzmanı Radojka Nikoliç, “dünyada kriz yüzünden gayrimenkul fiyatlarının yüzde 50’den fazla düştüğünü; Sırbistan’da ise konut satışları düştüğü halde, ev sahiplerinin kârlarından feragat etmek istemediklerini,” belirtiyor.

Zagrep ve Ljubljana’daki şartlarla kıyasladığımızda, bu kentlerde ortalama maaşla çalışan bir kişi, 10 yılda 60 metrekarelik bir ev sahibi olabilirken, aynı kişinin Sırbistan’da ev sahibi olması 20 yılı buluyor.

Hırvatistan’da da daire satışları konusunda sıkıntı var, ancak burada sebep, aşırı konut arzı olarak karşımıza çıkıyor. Yeni yapılan yaklaşık 50 bin daire var, ama hiç alıcı yok. Son yıllarda inşaat sektöründe bir patlama yaşanan ülkede, ekonomik kriz, tüketicilerin tasarruflarını olumsuz yönde etkiledi. Netice olarak son üç yılda konut fiyatları yüzde 15 düşerken, gerileme eğiliminin önümüzdeki beş yıl devam etmesi bekleniyor. Sektöre damgasını vuran bu gerileme sürecinde, Zagrep’te metrekare fiyatının 2.050 avrodan 1.750 avroya düştüğü belirtiliyor.

İlgili Makaleler

Öte yandan ülkenin 2013 yılında AB’ye girmesiyle birlikte alımlarda bir artış olabileceği tahmin edilse de, yeterli görülmüyor. Dubrovnik’te bir inşaat şirketi olan Vjekoslav Dolac, bu tahminlere şöyle bir açıklama getiriyor: “Yabancı alıcılar mutlaka çıkacaktır, ama sonuçta şu anda boş duran ve durdukça da değer kaybeden bu dairelerin hepsini alacak değiller.”

Karadağ’da da daire satışlarının düz bir grafik çizdiği söylenebilir. Fiyatlar, Rus müşterilerin kapış kapış daire satın aldığı ve sektörün “altın yılı” olarak kabul edilen 2007’ye kıyasla yüzde 30 daha düşük durumda, ama artık yabancı alıcılar yok; yerli müşteriler için ise fiyatlar aşırı yüksek kalıyor.

Hükümetin, gençlerin konut sorunlarına çözüm bulmak amacıyla başlattığı “1.000 artı” adlı kampanya da beklenen ilgiyi görmedi. Ülkede satılan yeni daire sayısının, yüzde 60 oranında gerilediği kaydediliyor. Vatandaşın, metrekaresi 1.200 avrodan satışa sunulan daireleri bile alacak gücü yok.

Podgorica’da yaşayan Smiljana Dediç, “68 metrekarelik dairelerini 70 bin avroya satışa çıkardıkları halde dokuz aydır hiç alıcı çıkmadığından” yakınıyor. Dediç işsiz kalınca, aile, dört yıl önce 83 bin avroya satın alınan evi satışa çıkarmak zorunda kalmış.

Bu içerik SETimes.com için hazırlanmıştır.