BH'nin bölünmüş pazarı büyüme umutlarını engelliyor

01/02/2012

Tek bir pazarın bulunmayışı, BH'nin iki tarafı arasındaki ticaret ve alışverişte zorluk yaratıyor.

Southeast European Times için Saraybosna'dan Anes Aliç'in haberi -- 01/02/12

Saraybosna merkezli Planika-Flex ayakkabı perakendecisi yüzlerce kişi çalıştırmasına ve taraflar genelinde 50 mağaza işletmesine karşın, idari kuralların karışıklığı yüzünden çoğu zaman izin almak için aylarca beklemek zorunda kalıyor. [Anes Aliç/SETimes]

Uzmanlar ve perakendeciler, Bosna-Hersek Federasyonu (BHF) ve Sırp Cumhuriyeti'nin (SC) yerel ekonomilerini geliştirmek için şirketlerin her iki tarafta da yatırım yapmasına olanak sağlamak üzere pazarlarını birleştirip kuralları basitleştirmesi gerektiği görüşünde.

Hem BHF hem de SC'de iş yapmak isteyen şirketlerin her birine ayrı kayıt yaptırması gerekiyor ve bu da idari masrafları artırıyor. Bazı perakendeciler, tarafların farklı kuralları olduğunu ve bunun da her ikisinde birden iş yapmayı, olması gerekenden daha zor hale getirdiğini söylüyor. Genelde izinleri almak aylar sürüyor.

Saraybosna merkezli ayakkabı perakendecisi Planika-Flex'in yöneticisi Anel Musiç SETimes'a verdiği demeçte, "Asıl sorun, taraflar ile BHF içindeki on kanton arasındaki iletişim eksikliği. Aynı ürün için 12 farklı yönetmelik olabiliyor ve bu da iş yapmayı çok zor bir hale getiriyor." dedi.

Tek bir ekonomik sahanın oluşturulması, uluslararası toplumun başlıca önceliği ve BH'nin AB üyeliği için bir gereklilik olmaya devam ediyor. 2006 yılında KDV'nin getirilmesi gibi uluslararası baskılar sonucu bir miktar ilerleme kaydedilse bile, bu harekette tutarlılık sağlanamadı.

BH 2008 yılında İstikrar ve Ortaklık Anlaşmasını imzaladığında, ülkeyi AB'nin tek pazarına katılmaya hazırlama yükümlülüğünü üstlenmişti.

Saraybosna Ekonomik Bölgesel Kalkınma Dairesi'nin (SERDA) Halkla İlişkiler Müdürü Sanela Dzevlan SETimes'a verdiği demeçte, "Ülke, tek bir ekonomik saha olmadan, ülke dış yatırım çekmeyi ve olumlu bir ekonomik ortam yaratmayı bekleyemez. Ancak siyasiler engelleri kaldırırsa ekonomik büyüme, yeni dış yatırımlar ve yeni iş alanları yaratılmasını bekleyebilir." dedi.

Dzevlan'a göre, SERDA'nın taraflar arası projeleri ona, karmaşık prosedürler ve idari birlik eksikliğinin ekonomik kalkınmayı nasıl yavaşlattığına dair doğrudan deneyimler yaşatmış. Dzevlan, BH pazarı parçalı karakterini sürdürdüğü sürece, sınırları dahilinde serbest sermaye akışının gerçekleşemeyeceğini belirtiyor.

"Kendi pazarına sahip olmayan bir ülke, AB pazarına katılmayı bekleyemez." diye ekliyor.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü BH şubesinin kurucusu olan ve şu anda Dünya Bankası'na danışmanlık yapan Boris Divjak, International Alert adlı İngiliz STK tarafından yayınlanan "Bosnia and Herzegovina: Doing Business to Cement Peace" (Bosna-Hersek: Barışı Pekiştirmek için Ticaret" adlı çalışmasında, her iki tarafta da faaliyet göstermeye çalışan bankaların, başta istihdam yönetmelikleri konusunda olmak üzere büyük engellerle karşılaştığını söylüyor.

İlgili Makaleler

Divjak çalışmasında, "SC'de, bir yabancıyı çalıştırmak BHF'den bir çalışana iş vermekten daha kolay. SC yasaları kapsamında BHF'den gelen çalışanların istihdam yönetmelikleri, emeklilik ve sağlık sigortalarını aynen gerçekleştirmek neredeyse imkânsız ve aynı durum diğer taraf için de geçerli." diyor.

Saraybosna merkezli bir diş laboratuvarının ortaklarından Enesa Hodziç, SC ile ticaretin şirketi için hayati önem taşıdığını belirtiyor.

SETimes'a konuşan Hodziç, "Malzemelerimizin büyük kısmını, fiyatların genelde BHF'den %10 daha düşük olduğu SC'den alıyoruz. SC'de her şey daha ucuz." diyor.

Hodziç'e göre, Federasyonda parası olan potansiyel müşteri sayısı daha fazla olduğu için, SC'deki şirketler aktif şekilde BHF'de müşteri arıyor.

Bu içerik SETimes.com için hazırlanmıştır.