Suriye'deki karışıklık Türkiye ile ticareti vurdu, ama herkesi değil

27/06/2011

Türkiye ile Suriye arasındaki ticaret neredeyse durma noktasına gelirken, gazeteciler, bölgeye akın eden hükümet yetkilileri ve Suriyeli mültecilerin akrabaları, Hatay ekonomisinin bazı sektörlerinde ticareti artırdı.

Southeast European Times için Hatay'dan Esra Serez'in haberi -- 27/06/11

Mülteci krizi bazı yerel Türk şirketleri için bulunmaz nimet oldu. [Reuters]

Suriye'deki hükümet karşıtı protestoların Mart ayı ortasında başlamasından bu yana, Türkiye ile Suriye arasındaki ticaret önemli bir darbe aldı. Ancak mülteci akınıyla, güneydeki Hatay ilindeki bazı küçük sınır köy ve kasabalarının ekonomisi canlandı.

Hatay'ın Yayladağı köyündeki bir tekstil perakende mağazasının sahibi 29 yaşındaki Kemal Sakarya SETimes'a verdiği demeçte, "Son yılların en canlı ticaretini yaşıyoruz. [Yerlerinden edilen Suriyelilerin yaklaşık üç hafta önce Türkiye'ye kaçmaya başlamasından bu yana] satışlarda %30-40'lık bir artış gördük." dedi.

Hükümetin ülkede başlattığı baskı operasyonu sonrasında, Haziran ayının başından bu yana yaklaşık 12 bin Suriyeli Hatay ilindeki mülteci kamplarına kaçtı.

"Söylemeye gerek yok, Suriye halkının durumundan memnun değiliz. Fakat yerlerinden edilmeleri Hatay'ın sınır bölgeleri ve köylerindeki işletmeleri olumlu etkiledi." diyen Sakarya, gıda ve taşımacılık gibi diğer sektörlerde de olumlu etkiler görüldüğünü de ekledi.

Sakarya, "Bu tür bir iş yoğunluğunu yılda sadece iki defa, o da bayramlarda yaşarız." dedi.

Yedi aydır amcasının bakkal dükkanına bakan 20 yaşındaki Gülbeyaz Çakmacı, yerlerinden edilen Suriyelilerin Türkiye'ye gelmesinden bu yana satışların %30 civarında arttığını söylüyor. "Valilik veya Dışişleri Bakanlığı personeli, kamplarda kalan Suriyelilerin akrabalarının yanı sıra gazeteciler, günde en az iki veya üç defa dükkana geliyorlar." diyen Çakmacı, satışlarda Suriye poundunun da geçtiğini de ekledi.

16 yıldır Yayladağı'nda fast-food lokantası işleten 30 yaşındaki Ercan Atmaca, "Haziran ayında işlerim %50 arttı." dedi.

Ancak Suriye'deki karışıklık, Hatay ve Türkiye'nin Suriye ile ticaretini kötü etkiledi. Hatay Ticaret ve Sanayi Odası genel sekreteri Serdar Yılmaz Saraç' göre, ildeki iki sınır kapısı olan Cilvegözü ve Yayladağı üzerinden Suriye'den Türkiye'ye gerçekleşen girişler neredeyse durdu ve Hatay'da Suriye ile ticaret yapan küçük işletmelerin yaklaşık %90'ının faaliyeti neredeyse durdu.

Saraç, küçük işletmelerin Hatay'daki bütün işletmelerin %60'ını oluşturduğunu da ekledi.

SETimes'a konuşan Saraç, "Hatay'daki iş anlaşmalarının çoğu tarım veya ticaret alanında gerçekleşiyor. Bir günlük ticaret son derece yaygın ve Türkiye ile Suriye arasında vizenin kalkması sonrasında iki kat arttı. Suriye'deki olayların başlamasından bu yana ticaret faaliyetleri neredeyse durdu." dedi.

Hatay'ın Suriye'ye olan toplam ihracatı 2009 yılında 104,9 milyon dolardı ve 2010 yılında vize uygulamasının kalması sonrasında 118,5 milyon dolara yükseldi. Sınır kapılarından ülkeye giren ziyaretçi sayısı yıllık bazda neredeyse iki katına çıkarak, 2010 yılında 1,4 milyona ulaştı.

Hatay'da zeytin ürünleri imalatında kullanılan makineler üreten orta büyüklükteki bir işletmenin sahibi olan Mehmet Güzel SETimes'a verdiği demeçte, "Siparişlerin tesliminde güçlükler yaşadık. Bize de ödeme yapılmadı ve işimizin yaklaşık %90'ı durma noktasına geldi." dedi.

İlgili Makaleler

Güzel, Suriye'deki olayların başlamasından bu yana, taşımacılık rotası görevi gördüğü Lübnan, Ürdün ve Mısır ile ticaretin de durduğunu da ekledi.

Türkiye ve Suriye 2007 yılında bir serbest ticaret anlaşması imzaladılar. Ham petrol, mineraller, pamuk ipliği, tekstil, et ve canlı hayvanın yanı sıra hububat, Suriye'nin Türkiye'ye başlıca ihracat kalemlerini oluşturuyor. Türkiye'nin ihracatıysa daha çok makine ve araçlar, elektrikli cihazlar, gıda ürünleri ve ara ürünlerden oluşuyor.

Güzel, alternatif hedefler aramadığını belirtti. "Orta Doğu ülkeleri, küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ'ler) için yegâne mantıklı hedefler. Aynı kültüre sahibiz ve dillerini biliyoruz. Coğrafi yakınlık da önemli."

Yerlerinden edilmiş Suriyelilerin sayısı ve Suriye ordusunun Türk sınırına yaklaşması durumu belirsizleştiriyor. Yine de bir şey kesin: Hatay ve Türkiye'deki yerel işletmeler bölgede istikrarsızlık istemiyorlar. Güzel, "Seçimler de bittiğine göre, hükümetin ileriye bakması gerekiyor. Sadece iç siyasete bakmamalı. Uzun vadeli politikalara ihtiyacımız var." dedi.

Bu içerik SETimes.com için hazırlanmıştır.