Türkiye, küresel silahsızlanma rejiminin uygulanması yönünde çağrıda bulundu

23/05/2011

Nükleer strateji, enerji arzını güvenceye alırken silahsızlanma anlaşmasını güçlendirmeyi hedefliyor.

Southeast European Times için Aaron Stein'in haberi -- 23/05/11

Enerji Bakanı Taner Yıldız, Türkiye'nin nükleer enerji çabalarına liderlik ediyor. [Reuters]

Türkiye'nin, uzun bir istikrarsızlık ve silahlanma geçmişine sahip olan Orta Doğu'ya yakınlığı, Ankara'yı güçlü silahsızlanma politikaları uygulamaya itti.

10'lu Grup (G10) -- Türkiye, Avustralya, Kanada, Şili, Japonya, Almanya, Meksika, Hollanda, Polonya ve Birleşik Arap Emirlikleri --, küresel toplumu "nükleer silahsızlanmayı gerçekleştirme ve uluslararası silahsızlanma rejimini güçlendirme yönünde çalışmaya" teşvik etmek amacıyla Nisan ayı sonunda toplandı.

2012 Silahsızlanma Anlaşması (NPT) Gözden Geçirme Konferansı'nı da göz önünde tutarak, G10 ülkeleri küresel silahsızlanma çabalarını güçlendirme amaçlı dört somut öneriyi kabul ettiler: atomik parçalanmaya uygun madde üretiminin durdurulması, Kapsamlı Test Yasağı Anlaşması'nın (CTBT) yürürlüğe girmesi, nükleer şeffaflık ve güvenilirlik ve NPT uyumu. G10, bir Ortadoğu Kitle İmha Silahlarından Arınmış Bölge (MEWMDFZ) kurulması yönündeki çağrıları da yineledi.

Hacettepe Üniversitesi uluslararası ilişkiler öğretim üyesi ve silahsızlanma uzmanı Şebnem Udum'a göre, Türkiye "Ortadoğu'dan gelen tehditleri savuşturan veya nükleer dışı statüsünü sürdüren şeyin tamamen NATO'nun nükleer şemsiyesi olmadığının farkında olduğu" için, MEWMDFZ'yi NPT'ye mükemmel bir tamamlayıcı olarak görüyor.

SETimes'a konuşan Udum,"Nükleer silahsız ülke statüsü tek başına bir güvenlik varlığıdır, zira Ankara'ya rejimin ve uluslararası toplumun bağlı ve güvenilir bir üyesi imajı vermektedir." dedi.

Ancak girişim, Türkiye'nin ilk nükleer reaktör ihalesini Rusya ile imzalayarak bazı çevrelerin Türkiye'nin nükleer amaçlarını sorgulamasına neden olmasından sadece 12 ay soonra geldi. Kuşkuların büyük kısmı, komşu İran'ın küresel nükleer ve silahsızlanma konularına gölge düşüren zenginleştirme programından kaynaklanıyor.

Türkiye'nin silahlanma karşıtı güçlü politikalarına rağmen, Ankara ve geleneksel Batılı müttefikleri NPTyi farklı yorumluyorlar.

Silahsızlanma Araştırmaları Merkezi'nde araştırma görevlisi ve yardımcı öğretim üyesi olarak görev yapan Jessica Varnum, "Ankara'nın yaklaşımı ABD'nin aksine nükleer silahsız bir ülke olması ve şu anda sağlam bir barışçı nükleer altyapıya sahip olmamasından güçlü şekilde etkileniyor. Aynı şekilde Türkiye, NPT'nin nükleer silahsız ülkelere barışçı amaçlar doğrultusunda nükleer enerjiye sahip olmaları yönünde "yadsınamaz" bir hak veren Madde IV'ünü, mümkün olan en geniş şekilde yorumluyor." dedi.

Türkiye, nükleer tedarikçisi ülkelerin barışçı nükleer teknolojinin yayılmasını sınırlama çabalarının kendi nükleer güç hedefine engel olmasından endişe ediyor.

İlgili Makaleler

Varnum SETimes'a verdiği demeçte, "Türkiye'nin engelleyici derecede pahalıya çıkacak ticari zenginleştirme veya yeniden işleme tesisleri kurma olasılığı düşük olmakla birlikte, ülke NPT metnini -bu konuda net bir rehberlik sağlamayan- nükleer silahsız ülkelerin barışçı bir nükleer progam kapsamında zenginleştirme ve yeniden işleme teknolojilerine izin veriyor şeklinde yorumluyor ve nükleer silahsız ülkelerin bu sözde haktan vazgeçmeleri gerektiğine inanmıyor." dedi.

Udum, "Türkiye'nin başlıca meşgalesi, öncelikle Fukushima sonrası meydana gelen protestolara rağmen nükleer enerji santralleri kurmaktır. [Türkiye] uluslararası bir konsorsiyumdan nükleer yakıt almaya da sıcak bakmaktadır." dedi.

Uzman, Türkiye'nin "İran (ve Ortadoğu'nun geri kalanı) ile iyi komşuluk ilişkilerinde denge kurmakla birlikte aynı zamanda İran'ı Batı tarafından tecrit veya tehdit edilmiş hissettiği takdirde nükleer silahsız olarak kalmaya ikna etmek" için sıkı çalıştığını da sözlerine ekledi.

İran'ın zenginleştirme programına verilen halk desteği, ABD ve diğer ülkelerdeki bazı çevrelerin Türkiye'yi Ortadoğu'daki silahlanmaya meyilli ülkelerle aynı kefeye koymasına yol açtı ve Varnum da böyle bir tutuma karşı uyarıyor. "Resmin tamamına bakıldığında, Türkiye'nin silahsızlanma rejimi ve NPT sürecine güçlü bir bağlılık gösterdiğini unutmamak çok önemli."

Bu içerik SETimes.com için hazırlanmıştır.