Rapor: Balkanlar'daki özgürlüklerde "geniş çaplı iyileşmeler" var

13/01/2010

Dünya genelinde özgürlükler düşüşe geçmesine rağmen, bazı Balkan ülkeleri bir miktar ilerleme gösteriyor.

(Freedom House, Reuters, AFP, CNN, RFE/RL, VOA - 12/01/10)

Bu yılki raporda Kosova "Özgür Değil"den "Kısmen Özgür" statüsüne yükseldi. [Getty Images]

ABD merkezli demokrasi izleme örgütü Freedom House 12 Ocak Salı günü yayınladığı yıllık anketinde, 2009 yılında dünya üzerinde siyasi haklar ve sivil özgürlüklerdeki gerilemenin üst üste dört yıldır özgürlüklerdeki artışı geçtiğini ileri sürdü.

Grup, bu yıl 194 ülke ve 14 bölgeyi kapsayan Dünyada Özgürlük raporunun "yaklaşık 40 yıllık tarihinde küresel özgürlükte görülen en uzun süreli düşüş dönemi olduğunu" kaydetti.

Seçim demokrasisi sayısının geçen yıl 119'dan 116'ya düşerek 1995 yılından bu yanaki en düşük seviyesine ulaştığını belirten rapor, Afrika, Latin Amerika, Orta Doğu ve eski Sovyetler Birliği'ndeki 40 ülkede demokratik özgürlüklerde azalma yaşandığına dikkat çekti.

Grubun araştırma müdürü Arch Puddington, "Düşüş küresel, askeri ve ekonomik güce sahip ülkeleri etkiliyor, daha önce [potansiyel] reform belirtileri göstermiş ülkeleri etkiliyor ve siyasi karşıtlar ve bağımsız gazetecilere yönelik zulümde artışı da beraberinde getiriyor." dedi.

"İşleri daha da kötü hale getiren şey, en güçlü otoriter rejimlerin daha baskıcı, uluslararası arenada daha nüfuzlu ve daha taviz vermez hale gelmiş olmaları." Freedom House 1972 yılından beri dünyada siyasi haklar ve sivil bağımsızlıkların durumu hakkında yıllık değerlendirmeler yayınlıyor.

Performansı değerlendirmek için grup, seçim süreçlerini, siyasi çoğulculuğu ve hükümetin işleyişinin yanı sıra ifade özgürlüğü, birleşme özgürlüğü ve hukukun üstünlüğünü inceliyor.

Her ülke ve bölge, 1 en özgür ve 7 en az özgür olmak üzere yedi puanlık bir aralıkta aldıkları performans puanına göre Özgür, Kısmen Özgür veya Özgür Değil şeklindeki geniş kategorilerden birisine atanıyor.

Birkaç parlak noktada 194 ülkenin 16'sında belirgin kazanımlar yer alırken, Hırvatistan, Kosova, Makedonya, Karadağ ve Sırbistan iyileşme gösteren ülkeler arasında yer aldılar.

"Batı Balkanlar'daki beş ülke yıl içinde özgürlük alanında ilerleme göstermiştir." ifadesinin yer aldığı rapor şöyle devam ediyor: "En belirgin iyileşmeler, uluslararası standartlara uygun olarak görülen seçimler düzenlemesi ve azınlık haklarına yönelik korumayı güçlendirmesi sonrasında Özgür Değil'den Kısmen Özgür statüsüne yükselen Kosova'da gerçekleşmiştir."

Karadağ'da, Mart ayındaki parlamento seçimlerinin başarılı organizasyonu, yolsuzlukla mücadele yasasının kabul edilmesinde ilerleme kaydedilmesi ve genel istikrar durumu ülkenin sivil özgürlük puanının 3'ten 2'ye, statüsününse Kısmen Özgür'den Özgür'e yükselmesine olanak sağladı.

Hırvatistan ve Sırbistan siyasi haklarla ilgili puanlarını sırasıyla 2'den 1'e ve 3'ten 2'ye olmak üzere birer puan artırdılar. Hırvatistan'ın kazancı ülkenin Sırp ve Roman azınlık toplumlarına yönelik muamelesindeki iyileşmeler sayesinde geldi. İstikrarlı bir çok partili sistemin sağlığına da dikkat çekildi.

Geçen yılki ankette olduğu gibi, Özgür olarak değerlendirilen ülkelerin sayısı 89'da kalarak küresel nüfusun %46'sını oluşturdu. Yedi Güneydoğu Avrupa ülkesi -Bulgaristan, Hırvatistan, Kıbrıs Rum Kesimi, Karadağ, Romanya ve Sırbistan- bu grupta yer alıyor.

Arnavutluk, Bosna-Hersek, Kosova ve Makedonya, dünya nüfusunun %20'sini temsil eden 58 adet Kısmen Özgür ülke arasında yer alıyorlar.

Özgür Değil olan ülkelerin sayısında beş artış kaydedildi. Bu grupta şu anda yer alan 47 ülke dünya nüfusunun %34'ünü oluşturuyor. Bu insanların yarıdan fazlası, yine bu grupta yer alan Çin'de yaşıyor.