Türkiye'de tarihi özeleştiri

03/07/2009

Türk hükümetinin başkanı ülkenin azınlık sorunlarını çözmede elinde gelenin en iyisini yapmadığını kabul etti.

Southeast European Times için Ankara'dan Ayhan Şimşek'in haberi -- 03/07/09

Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ülkenin azınlıklara yönelik muamelesini eleştirdi. [Getty Images]

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan Mayıs ayında ülkenin yakın tarihinde azınlık sorunlarını ele alış biçiminin ender bir eleştirel değerlendirmesini yaptı. Erdoğan, "Yıllardır, farklı etnik kimliğe sahip olan insanlar ülkeden kovalandı. Aslında bu faşist bir yaklaşımın sonucuydu." dedi.

Türkiye'deki Yahudi toplumu Erdoğan'ın sözlerini onaylamakta gecikmedi. Cemaat başkanı Silvyo Ovadya Milliyet gazetesine verdiği demeçte, "Başbakan gerçeği söyledi." dedi.

Osmanlı İmparatorluğu'nun çağdaş bir ulus devlete dönüştüğü 1. Dünya Savaşı'ndan önce ve sonra, Türkiye'de yaklaşık iki milyon Yunan, 1,5 milyon Ermeni ve 500 bin Yahudi yaşıyordu.

Savaştan sonra yaşanan kargaşa döneminde katliamlar ve sürülmeler geldi ve 1923 yılında Balka ülkeleri arasında yapılan nüfus mübadelesinde azınlık sayıları daha da düştü.

Yaklaşık yarım milyon Türk ve 1,5 milyon Yunan mübadeleyle Türkiye ve Yunanistan'a taşındı.

Üç gayrımüslim Türk azınlık -Yahudiler, Ermeniler ve Yunanlar- Türk Anayasasında eşit haklara ship olmakla birlikte, dönemsel ayrımcılıkla karşılaştılar. Bugün Türkiye'de yaklaşık 60 bin Ermeni, 25 bin Yahudi ve 3 ila 4 bin Yunan yaşıyor.

AB'nin 2008 İlerleme Raporunda ülke, azınlıklarla ilgili kalıcı sorunlara çözüm bulamamakla eleştirildi. Raporda, "Gayrımüslim toplumlar, tüzel kişiliğe sahip olmadıkları için hala sorunlarla karşılaşıyorlar." dendi.

Birlik, Türkiye'deki gayrımüslim din adamlarının eğitimiyle ilgili devam eden kısıtlamaları da eleştirdi. Örgüt, "Türk yasaları bu toplumlar için özel yüksek dini öğrenim sağlamıyor ve bu tür olanaklar devlet eğitim sisteminde de yer almıyor. Halki Rum Ortodoks semineri hâlâ kapalı." dedi.

Raporda, "İçişleri Bakanlığı'nın gayrımüslim Türk vatandaşlarının dini özgürlüğüyle ilgili 19 Haziran 2007 tarihli Genelgesi henüz istenen etkiyi sağlamamıştır." ifadesi yer aldı.

Başbakanın sözleri, partisinin azınlık haklarına tam olarak bağlı olmadığı yönündeki endişeleri dağıtır bir görünüm de sergiledi. Örneğin Savunma Bakanı Vecdi Gönül, "Yunanlar ve Ermeniler toplumun büyük bir kısmını oluşturduğu sürece Türkiye'nin asla bir ulus devlet olamayacağını" söylediği için eleştiri oklarına hedef olmuştu.

Vatan gazetesi köşe yazarı Okay Gönensin'e göre, Erdoğan'ın sözleri "büyük bir adım olarak görülebilir". Türkiye'deki azınlıklar konusunda önemli bir uzman olan Baskın Oran da açıklamayı bir kilometre taşı olarak nitelendirdi.

İstanbul merkezli Agos gazetesine verdiği demeçte Oran, "Bir tabu devrildi." diyerek şöyle devam etti: "Bundan sonra geri dönüş yok. Yeni bir dönem başlıyor."