Sırp bankalarının müşterileri kızgın; ufukta mahkeme görünüyor

02/07/2009

Sırbistan'ın bankacılık sektöründe ortam kızışıyor; bankacılar ince bu üzerinde

Southeast European Times için Belgrad'dan Georgi Mitev-Santek'in haberi – 02/07/09

Son banka kredilerinin bedeli müşterilerin beklentilerinden yüksek oldu. [Nicola Barbutov/SETimes]

Kredi belgelerini dolduran Sırplar bundan böyle küçük yazıları okumak için büyüteç kullanacaklar gibi görünüyor.

National Bank of Serbia (NBS) 30 Haziran Salı günü İnternet sitesinde yaptığı açıklamada, banka marjlarının yükselmesi nedeniyle verilmiş kredilere uygulanan faiz oranlarına yapılan son zamların iyi iş uygulamalarına aykırı olduğunu ileri sürdü.

Bankaların mali kriz ortamında azalan cirolara rağmen kârlarını kurtarmak amacıyla faiz oranlarını yükseltmeleri, müşterilerin kendilerini dolandırılmış hissetmelerine yol açıyor.

Bankaların, bankaların avro para piyasasında birbirlerine borç verdikleri ortalama faiz oranı olan Euro Interbank Teklif Oranındaki (Euribor) dalgalanma nedeniyle daha yüksek faiz oranları uygulamaları yaygın bir uygulama.

Ancak Euribor düştüğünde Sırp bankaları şişirilmiş oranlarını ayarlamadılar.

NBS Mayıs ve Haziran aylarında, bankaların kredilere sabit faiz oranları teklif etmelerine rağmen bu oranların fırladığına şahit oldukları için bankalar tarafından dolandırıldıklarını hisseden müşterilerden gelen bir dolu şikayet aldı.

Bazı durumlarda oranlar %0,5'ten %3'e fırladı ki bu da aylık maaşı 30 avro civarında seyreden ve yaklaşık %16'lık bir işsizlik oranına sahip bir ülke için hızlı bir çıkış oldu. Merkez bankası, National Bank of Serbia (NBS), bankalara onları kredi sözleşmelerindeki hükümleri yeniden incelemeye çağıran bir mektup gönderdi.

Merkez Bankası Müdürü Radovan Jelasiç'in ofisinden yapılan açıklamada, "Bankaların genel kararnamelerinin yasallığını değerlendireceğiz ve bu meseleyi dünyadaki en iyi uygulamalara paralel şekilde düzenlemek için bir kararname [hazırlayacağız]." dedi.

"NBS, bankaların başta 30 Eylül sonrasında verilmiş olanlar olmak üzere verilmiş krediler üzerindeki faiz oranlarını incelemeleri ve gerekli ayarlamaları yapmaları veya müşterileriyle ortak paydada buluşmaları gerektiğine inanıyor."

NBS, oranları haksız şekilde artıran çok sayıda banka saydı: Alpha Bank, Eurobank EFG ve Piraeus, ProCredit Bank, Raiffeisenbank, Erste Bank ve Hipo Group Alpe Adria ve yerli Univerzal.

Jelasiç, "Bankalar fazla açılarak kısa vadeli mevduatlara dayalı uzun vadeli krediler verdiler ve şimdi de daha büyük marjlarla kendilerini kurtarmaya çalışıyorlar. Marjları orijinal sözleşmelere uygun şekilde ger döndürmezler ve müşteriler dava açmak isterlerse, onlara yasal danışmanlık yoluyla destek vereceğiz." dedi.

Bazı bankacılar ufukta beliren grup davaları potansiyelinin farkındalar ve önümüzdeki aylarda oranları düşürmeyi planladıklarını söylediler. Ancak diğerleri mevcut sözleşmelerinin arkasında duruyorlar ve davanın tutar bir tarafı olmadığına inanıyorlar.

Belgrad Üniversitesi öğretim üyesi Corce Cukiç, NBS'yi suçluyor. Cukiç, ülkede 30'dan fazla banka olmakla birlikte sektörde hâlâ rekabet olmadığına dikkat çekiyor.

"Merkez Bankası kimin ne zaman ruhsat aldığını belirlemede daha dikkatli olsaydı, Sırbistan'daki ortalama marj %10 olmazdı." diyen Cukiç, Sırbistan'ın bölgedeki en yüksek faiz oranına sahip olduğunu da ekliyor.