Türkiye, Ermenistan sınırını açma konusunda frene bastı

19/05/2009

Türkiye'nin müttefiki Azerbaycan, Ankara'nın Ermenistan sınırını açması için Erivan'ın Dağlık-Karabağ bölgesinden askerlerini geri çekmesini istedi.

Southeast European Times için Ankara'dan Ayhan Şimşek'in haberi -- 19/05/09

Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara'nın Erivan Dağlık-Karabağ'dan askerlerini çekmeden Ermenistan sınırını açmayacağını söyledi. [Getty Images]

Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Bakü ziyareti sırasında Türkiye'nin Erivan'ın Azerbaycan'daki tartışmalı Dağlık-Karabağ bölgesinden askerlerini çekmeden Ermenistan sınırını açmayacağını söyleyerek geçtiğimiz hafta Ermeni liderleri hayal kırıklığına uğrattı.

Erdoğan'ın mesajı, uzun zamandır Türkiye'yi Ermeni güçlerinin tartışmalı bölgeden çekilmesini talep etmeye çağıran Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev için açıkça bir zafer oldu.

Erivan'daki yetkililer Erdoğan'ın sözlerine tepki vermekte gecikmediler. Ermeni Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan, "Türkiye'nin Dağlık-Karabağ sorununun çözümüne yönelik her türlü girişimi bu sürece sadece zarar verebilir." dedi.

Bununla, bir yıldan uzun süredir artırılmakta olan iyimserlik dağıldı. Bundan sadece haftalar önce, Türkiye ve Ermenistan ilişkileri normale dönüştürme amaçlı bir yol haritası üzerinde anlaştıklarını duyurmuşlardı. Erdoğan'ın sözleri sadece Erivan ve Batılı başkentlere değil, Türk dış politika uzmanlarını da şaşırttı.

Referans gazetesi köşe yazarı Cengiz Çandar yazısında, "Ne kadar berbat bir diplomasi" dedi.

"Türkiye bu hatadan geri dönebilir mi?" diye soran Çandar şöyle devam ediyor: "Diplomatik düzelmenin ancak Azerbaycan ile Ermenistan arasında yakın gelecekte bir anlaşma sağlanması halinde mümkün olabileceğine inanıyorum."

Ancak Erdoğan, kendisini bir müttefike ihanet etmekle suçlayan muhalefet partileri ve kızgın Bakü'den gelen baskılar sonrasında başka seçeneği olmadığını düşünmüş olabilir.

Türkiye ve Ermenistan'ın ilişkileri normale dönüştürme planlarını açıklamaları sonrasında, Azeri liderler Türkiye ile aralarındaki doğalgaz anlaşmasını yenileme gereği konusunda görüş bildirdiler ve şu anda diğer doğalgaz ihracatçılarının Türkiye'den talep ettikleri fiyatın yarısından azını talep ettikleri elverişli fiyatı yeniden değerlendirebilirler.

Ankara, Avrupa'nın Rus enerjisine bağımlılığını azaltacak olan stratejik Nabucco boru hattı projesini gerçekleştirebilmek için de Azerbaycan'ın desteğine ihtiyaç duyuyor.

Bu yüzden, Türkiye Enerji Bakanı Taner Yıldız'ın Bakü ziyaretinde Erdoğan'a eşlik etmesi sürpriz olmadı.

Uzmanlar, Türkiye'nin mevcut açmazdan kaçınma şansı konusunda farklı görüşler öne sürüyorlar. Bazıları Azerbaycan'ın endişelerinin -ve ucuz doğalgaz ihtiyacının- Ankara'daki politikayı etkilemeye devam edeceğini öngörüyorlar. Ancak diğerleri, Ermenistan ile uzlaşmanın gerek Türkiye gerekse Azerbaycan'a sağlayacağı uzun vadeli faydaları vurguluyorlar.

Gürcistan iç istikrarsızlık ve Rusya'nın tehdidi gölgesinde yer alırken, Ermenistan giderek artan şekilde Hazar'daki enerji kaynakları için daha iyi bir kanal gibi görünüyor. Dahası, uzun zamandır engellenen Ermenistan'ın refah yolunun açılması ülkenin Türkiye ve Azerbaycan konusunda radikal bir tutumdan yana olan diasporasına ekonomik bağımlılığını azaltabilir.

ABD son zamanlarda Karabağ'da hızlı bir çözüme ulaşma ve Türk-Ermeni ilişkilerinin normalleşmesini kolaylaştırma çabalarını hızlandırdı.

AGİT'in Minsk Grubu eş başkanları -Rusya, Fransa ve ABD- müzakerelere nezaret ediyorlar. Azeri ve Ermeni liderler aralarındaki görüş farklılıklarını azaltma amaçlı bir çabayla 4 Haziran'da St. Petersburg'da bir araya gelecekler.