Hırvat üniversiteleri öğrenci protestolarıyla çalkalanıyor

04/05/2009

Hırvat öğrenciler genel ücretsiz yüksek öğrenim uygulamasına geri dönülmesi talebiyle üniversite bölümlerini işgal ettiler.

Southeast European Times için Zagreb'den Natasa Radiç'in haberi -- 04/05/09

Zagreb Üniversitesi felsefe bölümünde 1000'in üzerinde öğrenci parasız eğitim talebiyle 20 Nisan'da protesto eylemi başlattı. [Getty Images]

Hükümetin lisans öğrencileri ve ailelerinin yüksek öğrenim maliyetini daha fazla yüklenmelerini sağlama planı ülkedeki öğrencileri kızdırdı. 1000'den fazla öğrenci, parasız eğitim hakkı için 20 Nisan'da Zagreb Üniversitesi felsefe bölümünde protesto gösterisi başlattı.

O tarihten bu yana Hırvatistan'ın önde gelen akademik merkezlerindeki -Osijek, Zadar, Rijeka ve Split- yüzlerce öğrenci eyleme katıldı. Nisan ayı sonuna kadar öfkeli lisans öğrencileri mağduriyetlerini dile getirmek amacıyla ülke çapında 15 üniversite bölümünü işgal ettiler.

Hırvatistan'daki öğrenciler on yıllardır protesto eylemi düzenlememişlerdi. En son ciddi öğrenci ayaklanması, demokratik ve ekonomik özgürlüklerin artırılması yönündeki yaygın bir talebi dile getiren 1971 yılı Yugoslavya dönemindeki "Hırvat Baharı" idi.

Şimdiki protestocular, üniversite harçlarının zaten aşırı yüklenmiş durumdaki aile bütçelerinde yıkıma yol açtığını savunarak eğitim yetkililerinin bunları azaltmasını ve kaldırmasını istiyorlar. Yüksek öğrenimin ayrıcalık değil evrensel bir hak olduğunu savunan öğrenciler, hükümetin sadece sınavları zamanında geçen öğrencilere harç bursu verme yönündeki yeni politikasını engellemeyi de amaçlıyorlar.

Yakın tarihe kadar Hırvatistan eski Yugoslavya'nın parasız yüksek öğrenim sağlama uygulamasını sürdürüyordu. Fakat hükümetin yeni eğitim politikası uyarınca, artık lisans öğrencilerinden ait oldukları bölüme bağlı olarak yılda 500 ile 1200 avro arasında ücret alınıyor. Şu anda 160 bin lisans öğrencisinin yaklaşık %50'ı harç ödüyor. Sadece sınavları düzenli olarak geçenler ve yüksek notlar alanlar harçtan muaf tutuluyorlar.

Gösterilere karşı kayıtsız kalan Bilim ve Eğitim Bakanı Dragan Primorac, hükümetin vergi mükelleflerinin parasıyla rahat bir yaşam süren "daimi öğrenci" davranışına son vermek niyetinde olduğunu söyledi. Derslerini zamanında tamamlayamayan bir öğrencinin her öğrenim yılı hükümete 3 bin avronun üzerinde paraya mal oluyor.

Primorac, "Hırvatistan'da eğitimin anaokulundan lisansüstü çalışmalara kadar parasız olmasını istiyoruz, fakat sadece bunu hakedenler için," dedi.

Şu anda protestocu öğrenciler sırayla uyuyarak bölüm binalarını gündüz ve gece işgal altında tutuyorlar. Öğretim üyelerinin ders vermelerini engelliyorlar. Adlarının gizli kalmasında kararlı olan eylem liderleri bütün öğrenciler için eşitlik istiyorlar ve öğretim üyeleri ve ailelerden destek gördüklerini ileri sürüyorlar.

Her akşam öğrenciler halka açık toplantılar yaparak -ki bunlara genelde eyleme destek verenler katılıyor- ertesi gün yapacakları eylemlere ve yetkililere verecekleri olası yanıtlara karar veriyorlar. Protestocular gazetecilerin toplantılara katılmalarına izin verseler de haber yapmalarını yasaklıyorlar. Bunun yerine öğrenciler medyaya kendi basın açıklamalarını dağıtıyorlar.