Balkanlar Rusya-Ukrayna soğukluğuna rehin kaldılar

08/01/2009

Balkan ülkelerinin çoğu, Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan ve yeni kaynaklara erişimi kısıtlayan doğal gaz anlaşmazlığının darbesini yaşıyorlar.

(Çeşitli kaynaklar -- 06/01/09 - 08/01/09)

Bulgaristan, Macaristan, Avusturya, Almanya, Polonya, Romanya, Çek Cumhuriyeti ve Türkiye, ithalatlarının büyük kısmı Rus Gazprom'a dayandığı için doğal gaz kesintileri yaşıyorlar. [Getty Images]

Rus Gazprom ve Ukraynalı Naftogaz'ın başkanları, AB ve Balkan ülkelerini on yıllardır yaşanan en sert kışta vuran gaz fiyatları ve geçiş ücretleriyle ilgili anlaşmazlığa çözüm olasılıklarını tartışmak üzere 8 Ocak Perşembe günü bir araya geldiler.

Gazprom CEO'su Alexei Miller ile Naftogaz'daki muadili Oleh Dubyna, Rusya'nın Ukrayna'ya doğal gaz dağıtımını kestiği 1 Ocak'ta başlayan krizden bu yana ilk yüz yüze görüşmelerini gerçekleştirdiler.

Avrupa'nın doğal gaz kaynaklarını %25'ini karşılayan Rusya, sevkiyatın yaklaşık %80'lik bölümünü Ukrayna'dan geçen boru hatlarından gerçekleştiriyor.

Doğal gazının %95'i Rusya'ya bağlı olan Bulgaristan, Salı günkü ani gaz kesintisinden en kötü etkilenen AB ülkelerinden biriydi.

Milyonlarca Bulgar, bu hamlenin etkisini ülkedeki merkezi ısıtmalı binalardaki radyatörler günbatımından önce soğuyup belediyelerin alternatif yakıtlar bulmak için çırpınmalarıyla hemen hissettiler. Kapalı mekanlardaki sıcaklığın yasal asgari sınırın altına düşmesiyle, düzinelerce okul ve anaokulu Çarşamba günü kapandı. Bazı hastaneler, yalnızca acil servis vakalarına bakmak zorunda kalabileceklerini açıkladılar. AB'nin en yoksul üyesindeki işverenler derneği, işletmelerin günde 250 milyon avro kaybettiğini açıkladı.

Bulgaristan'ın önde gelen gübre üreticilerinden biri olan Neochim, Salı günü tesislerini aceleyle acil durumda kapattığı için büyük çaplı bir patlamadan zor kurtulduğunu açıkladı.

Makedonya, Yunanistan ve Türkiye de kesintilerle mücadele ediyor. Son iki ülke Rus doğal gazına daha az bağımlılar ve alternatif kaynak rotalarına sahipler, ancak Makedonya -Bulgaristan gibi- neredeyse tamamen Rus doğal gazına bağlı durumda.

Makedonya'nın en büyük fabrikalarından ikisinin Çarşamba günkü Ortodoks Noelinden sonra üretimi durdurmak zorunda kaldığı bildiriliyor.

Bosna-Hersek (BH), Hırvatistan, Sırbistan ve Romanya da Rus sevkıyatının tamamen kesilerek çeşitli derecelerde etkilendiklerini açıkladılar.

Bunlar arasında en kötü durumda olan BH ve doğal gazının neredeyse tamamı Rusya tarafından karşılandığı için "felaketten" korkuyor. Bosnalılar Çarşamba günkü dondurucu soğukta elektrikli ısıtıcalara hücum ettiler ve ülkenin iki büyük kalhanesi neredeyse kapanmak zorunda kaldı.

Hırvatistan'ın, büyük oranda ihtiyacı olan doğal gazın yaklaşık yarısını kendisi ürettiği için, yaklaşık üç haftalık rezerve sahip olduğu bildiriliyor.

Ancak Sırbistan, ihtiyacı olan doğal gazın yaklaşık %87'si için Rusya'ya muhtaç durumda. Srbijagas, doğal gaz stoğunun yaklaşık on gün daha dayanabileceğini açıkladı.

Romanya, ihtiyacının %65 kadarını kendisi karşılıyor. Hükümet Rumenlere doğal gaz ve ısının her ikisinin de yeterli olması gerektiği ve "sanayini ancak sıcaklıkların -15C'nin altına düşmesi halinde etkilenebileceğini" söyledi.

CEO'lar Miller ve Dubyna, AB dışişleri bakanlarının krize çözüm bulmak amacıyla Perşembe günü Brüksel'de yapacakları gayrı resmi bir toplantıya katılacaklar.

İki ülkeyi AB'nin gaz arzını "rehin" almakla suçlayan Avrupa Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso, Çarşamba günü arzın derhal devamı yönünde çağrıda bulundu.