Sırbistan kış geleneklerinin tadını çıkarıyor

06/01/2009

Ortodoks Kilisesinin Jülyen takvimi üyelerine bir değil iki Yeni Yıl kutlama olanağı sağlıyor.

Southeast European Times için Belgrad'dan İgor Jovanoviç'in haberi – 09/01/06

Ortodoks Sırpları Noel Arifesinde Belgrad'daki Aziz Sava Kilisesi önünde meşe dalları yakıyorlar. [Getty Images]

Sırp Ortodoks Kilisesi hâlâ, Sırplara ilki dünyanın geri kalanıyla birlikte 31 Aralık'ta, diğeri de 13 Ocak'ta bir defa daha olmak üzere yılbaşını iki kez kutlama şansı veren Jülyen takvimini kullanıyor.

Ancak farklı takvimler kilise için belli sorunlar teşkil ediyor. İnananların 7 Ocak Çarşamba günü Ortodoks Noeli için oruç tutmaları gereken bir dönemde, birçok insan laik Gregoryen takvimine göre bunun yerine Yeni Yılı kutluyorlar.

Çok partili sisteme geçiş öncesindeki komünist dönem Sırbistan'ında, dini bayramların kutlanması siyasi muhalefet teşkil edebilirdi. 1990'lardaki Miloseviç rejimi altında, muhalefet partileri sık sık sözde Sırp yılbaşı toplu kutlamalarını zamanın Sırp ve Yugoslav cumhurbaşkanına karşı mitinglere dönüştürüyorlardı.

Ancak şimdilerde, Yeni Yıl halk kutlamaları, eski Yugoslav cumhuriyetlerinden insanların şenliklerde yer alan on binlerce insana katılmak üzere başta Belgrad olmak üzere Sırbistan'a akın etmeleri nedeniyle Sırp turizmi için büyük bir olanak teşkil ediyor.

Noel, Sırp geleneklerine göre en zengin şekilde kutlanan bayram. Sırplar bunu aileyle birlikte kutlanan bir bayram olarak görüyorlar. Olağan kutlamalar yerine, Noel'de insanlar birbirini "İsa doğdu" ve buna yanıt olarak "Gerçekten de doğdu" şeklinde selamlıyorlar.

Noel Arifesine Badnji Dan (Badnja'nın Günü) adı veriliyor. Bu terimin, eski çok tanrılı Sırpların taptığı bir ilah olan Badnja'dan kaynaklandığı sanılıyor. Halk arasında anlatılan hikayelerine göre, Hıristiyanlığa geçişten sonra Sırplar tahta Badnja heykellerini ateşe attılar.

Noel Arifesinde kuru meşe dalı anlamına gelen badnjak yakma geleneği de buradan geliyor. Dalın bir ucu, çocukların yalaması için balla kaplanıyor.

Bu alışkanlık başka bir sembolizm türünü de barındırıyor - ev halkı kendisini yanan dal etrafında ısıtarak, kendilerini sevgi, dürüstlük ve birlikle ısıtıyor. Noelden önce de, evlerinin zeminini samanla kaplayarak İsa'nın doğduğu yeri sembolize ediyorlar.

Aileler Noel için chesnica adı verilen özel bir ekmek pişirerek, içine de İsa'ya bir hediye olarak bir altın veya gümüş sikke koyuyorlar. Ailenin her ferdine birer dilim dağıtılıyor.

Batıl inanca göre, Noel Günü kar yağarsa o yıl bereketli geçiyor. Yağmur veya hava sıcaklığındaki ani bir artış kötüye işaret sayılıyor. Noel öğle yemeğinden sonra bir tür projeye başlamak yeni yıl boyunca çalışkanlık ve başarı getiriyor.