Sırbistan, Hırvatistan'ın soykırım suçlamalarına UAD'deki karşı davayla yanıt verecek

20/11/2008

Sırbistan, Zagreb'in Uluslararası Adalet Divanı'nda kendisine açtığı soykırım davasına misilleme olarak Hırvatistan'a savaş suçları davası açmayı planlıyor.

(FT - 20/11/08; AKI, Javno.hr, B92, Blic - 19/11/08; AP, AFP, Reuters, DPA, AKI, BBC, CNN, Beta, B92, BM Haber Merkezi, Uluslararası Adalet Divanı - 18/11/08)

Hırvatistan Cumhurbaşkanı Stipe Mesiç, "Fırtına, Hırvat ordusu ve polisinin meşru bir eylemiydi." dedi. [AFP]

Sırbistan Dışişleri Bakanı Vuk Jeremiç 18 Kasım Salı günü geç saatlerde Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) Zagreb'in Sırbistan'a yönelttiği soykırım iddiaları konusunda karar yetkisin sahip olduğuna karar vermesi sonrasında, ülkesinin Lahey merkezli mahkemede Hırvatistan'a karşı dava açacağını söyledi.

Belgrad, Hırvatistan'ı 1995 yılında gerçekleşen ve yaklaşık 250 bin etnik Sırp'ın evlerinden kaçmasına yol açan Fırtına Operasyonu sırasında işlenmiş savaş suçlarından dava etmeyi planlıyor. Kaçanların 130 bin kadarının geri döndüğü bildiriliyor.

Devlet yayın kuruluşu RTS'ye verdiği demeçte "Hırvatistan uzlaşma teklifimizi ve geçmişi geride bırakma çabalarımızı geri çevirmiştir." diyen Jeremiç, Zagreb'in mahkeme dışı bir anlaşmayı reddetmesinden duyduğu üzüntüyü de dile getirdi. "Şimdi, Avrupa Birliği'nde ortak bir geleceğimiz olabilmesi için gerçeğin belirlenmesini tarihe bırakıyoruz."

Ancak Sırbistan'a UAD'deki davayı 1999 yılında açan Hırvatistan'ın Cumhurbaşkanı Stipe Mesiç, Çarşamba günü yaptığı açıklamada ülkesine karşı açılması planlanan karşı davanın asılsız olacağını söyledi.

Hırvat Radyo Televizyonu'na (HRT) verdiği demeçte "Fırtına Operasyonu Sırbistan'a açtığımız davayla karşılaştırılamaz." diyen Mesiç şöyle devam etti: "Hırvat Ordusu soykırım işlememiştir, Hırvat Ordusu Sırbistan'a girmemiştir, Sırbistan'daki köyleri yok etmemiştir."

Hırvatistan Sırbistan'ı iki ülke arasındaki 1991-1995 ihtilafı sırasında "bir nevi soykırım" işlemekle suçladı. Savaş, yaklaşık 20 bin cana mal oldu.

Zagreb, soykırım yapan herkesin cezalandırılması, çalınan bütün Hırvat kültür eserlerinin iadesi ve Sırbistan'ın tazminat ödemesini talep ediyor.

Davayı durdurmaya çalışan Sırbistan üç ön itirazda bulundu.

Ancak 17 hakimden oluşan mahkeme Salı günü bunların hepsini de geri çevirerek, UAD'nin "Soykırım Konvansiyonu'nun 9. Maddesi uyarınca davayı erdemlerine dayanarak görme yetkisine sahip olduğuna" karar verdi. Bu karara itiraz edilemiyor, gözlemciler UAD'nin karar varmasının yıllar sürebileceği görüşündeler.

Jeremiç, Sırbistan'ın açacağı karşı davada Hırvatistan'ın Nazi yanlısı 2. Dünya Savaşı rejimi tarafından işlenen suçlara da değinileceğini belirtti.

Mesiç Çarşamba günkü konuşmasında, Hırvatistan'ın bütün savaş suçu zanlılarını Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesine (ICTY) gönderme yükümlülüğünü yerine getirdiğini vurguladı.

Sırbistan ICTY tarafından aranan iki savaş suçu zanlısını -eski Bosnalı Sırp ordu komutanı Ratko Mladiç ve eski Hırvat Sırp isyancı lideri Goran Haciç- henüz teslim edemedi. Belgrad, kaçakların nerede oldukları hakkında bilgisi olmadığını ileri sürüyor.

Sırbistan ile Hırvatistan arasındaki anlaşmazlığın savaş sonrası ilişkilerin en dip noktası olduğunu belirten analistler, iki eski Yugoslav cumhuriyeti arasındaki bağların tüm bölgenin istikrarı açısından son derece önemli olduğunu da vurguluyorlar.