PACE'nin Bosna-Hersek hakkındaki kararı SC'li liderleri kızdırdı

07/10/2008

Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi, Bosna-Hersek ile ilgili olarak ülkenin AB üyelik yolundaki ilerlemesini kolaylaştırma amaçlı bir kararı 30 Eylül'de kabul etti.

Southeast European Times için Saraybosna'dan Yusuf Ramazanoviç'in haberi – 07/10/08

SC Başbakanı Milorad Dodik, SC'li temsilcilerin devlet parlamentosunda taraf bazlı oylamaya son verilmesini asla kabul etmeyeceklerini söyledi. [Getty Images]

Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (PACE) Eylül ayı sonunda yaptığı toplantıda, BH'nin AB üyelik yolunda tam ilerleme kaydedebilmesi için BH kurumlarını anayasa değişikliklerini sürdürme, devlet parlamentosunda taraf seviyesinde oylamayı kaldırma ve devlet kurumlarını güçlendirmeye çağıran bir kararı kabul etti. Kararda, ülke anayasasındaki bütün ayrımcı maddelerin kaldırılması yönünde çağrıda da bulunuluyor.

Parlamentoda alınacak her türlü karar için BH'nin iki ayrı idari tarafı olan BH Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti'nin onayını gerekli kılan taraf bazlı oylama, BH'de ülkedeki 1992-1995 savaşına son veren Dayton Barış Anlaşması ile yasalaştı. Bazı gözlemciler bu oylama yönteminin taraflardan herhangi biri tarafından beğenmediği meclis kararlarını engellemek üzere kötüye kullanılmaya açık olduğu görüşündeler. Dayton Anlaşması ülke anayasası olmaya devam ediyor.

Karar, PACE'nin BH eş raportörleri olan Finlandiyalı Kimmo Sassi ve Türk Mevlüt Çavuşoğlu'nun hazırladığı bir rapordan kaynaklandı. Sassi ve Çavuşoğlu BH'dek reformlarda yaşanan çıkmazı SCye bağlayarak, tarafın reformları engellediği ve devlet kurumlarını baltaladığını iddia ettiler.

Bu rapor ve karar, oturumdaki Bosnalı parlamenterlerin -Milica Markoviç ve Mladen Ivaniç- öfkeli itirazlarıyla karşılaştı. Parlamenterler kararın üç kısmının silinmesini talep ettiler: taraf bazlı oylamanın kaldırılması yönünde çağrıda bulunanlar, SC Ulusal Meclisinin kendi kaderini tayin hakkı yönünde çağrıda bulunan kararını kınayanlar ve SC'yi BH'nin devlet düzeyindeki kurumlarını baltalamakla suçlayanlar. Ancak PACE milletvekilleri bu talepleri reddettiler.

CoE kararının kabulünden sadece günler önce, BH cumhurbaşkanlığının Bosnalı Müslüman üyesi Haris Silayciç Fransa'nın Strazburg kentinde düzenlenen PACE toplantısında bu konuda bir konuşma yaptı. Konuşmasında Silayciç, taraf bazlı oylamayı eleştirerek, bunun parlamentonun karar alma mekanizmasına büyük engel oluşturduğu ve böylelikle de BH'nin AB üyelik yolundaki ilerlemesini engellediğini ileri sürdü.

Silayciç, "Dayton anayasasında, aksi takdirde BH ve bölgede barış ve istikrarı tehlikeye atabilecek büyük çaplı bir reform" çağrısında da bulundu.

SC Başbakanı Milorad Dodik SC'li temsilcilerin taraf bazlı oylamanın kaldırılmasını asla kabul etmeyeceklerini, zira "bunun Dayton Barış Anlaşmasına zemin teşkil eden ve BH'deki dengeleri koruyan kurumsal mekanizmalardan vazgeçmek anlamına geleceğini" söyledi.

CoE'nin kararı teorik olarak bağlayıcı olmasa da, CoE'nin Bosna-Hersek'i izlemeye son vermesi için BH'nin onun bütün hükümlerine uyması gerekiyor. Ülke 2002 yılında CoE üyesi olmasına karşın, o tarihte öne sürülmüş olan üyelik koşullarının tümünü yerine getirebilmiş değil.