Makedon seçim yasası ve anayasası daha reformdan geçecek

06/10/2008

Makedonya'daki siyasi partiler yine seçim kanununda yapılacak değişiklikleri tartışıyorlar. Bunların en tartışmalı olanları, etnik azınlıklara mensup milletvekilleri için bir kota ve gurbetçilere oy kullanma hakkı verilmesiyle ilgili.

Southeast European Times için Üsküp'ten Marina Stojanovska'nın haberi -- 06/10/08

En büyük iki etnik Arnavut partisi, DUI ve DPA, etnik azınlıkları koruyan Badenter ilkesini gevşeteceğini ileri sürerek gurbetçilerin oy kullanma haklarına karşı çıkıyor. [Getty Images]

Makedonya'nın önde gelen dört siyasi partisi -VMRO-DPMNE, SDSM, DUI ve DPA-- 25 Eylül'de tartıştıkları seçim yasası değişiklikleri konusunda uzlaşmaya vardı.

Partiler, kampanya finansman kaynaklarının belirsiz kalmaması ve partilerin mali raporlarını 15 gün içinde Merkez Seçim Komisyonu'na sunmaları konusunda anlaştılar.

AGİT/ODIHR, son parlamento seçimlerinde usulsüzlük sayısının artması nedeniyle, seçim yasasını ihlal edenlerin 3 ile 5 bin avro arasında değişen daha yüksek bir para cezası ödemeleri gerektiğini ileri sürüyor.

Partiler, küçük toplumlar için kota ayrılması ve gurbetçilere oy kullanma hakkı verilmesi konusunda anlaşamadılar. Ülkenin iki büyük Arnavut partisi, DUI ve DPA, bunun etnik azınlıkları koruyan Badenter ilkesini yumuşatacağını ileri sürerek gurbetçilerin oy kullanma hakkına karşı çıkıyorlar. Söz konusu ilkede, bazı tasarıların yasalaşabilmesi için yalnızca bütün milletvekillerinin çoğunluğunun değil, etnik azınlık milletvekillerinin çoğunluğunun da oyunu alması gerektiği şart koşuluyor.

SDSM, göçmenlerin bir kere yurtdışında bir kere de Makedonya'da olmak üzere mükerrer oy kullanmalarını önleyecek güvenlik tedbirleri olmadığına dikkat çekti.

Partiler, cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin kuralların değiştirilmesi konusunda da anlaşamadılar. Örneğin DUI, usulsüzlükleri en aza indirmek ve seçim masraflarından tasarruf etmek için cumhurbaşkanının parlamento tarafından seçilmesi gerektiğine inanıyor. VMRO-DPMNE bir adayın cumhurbaşkanı olabilmek için ikinci turda %50 oy alma şartının ortadan kaldırılması yönünde oy kullanırken, SDSM bu şartın %30'a düşürülmesi yönündeki önerisini yineledi.

Başbakan Nikola Gruevski, "Bu değişiklik, bugüne kadar yapılmış neredeyse bütün cumhurbaşkanlığı seçimlerine damgasını vurmuş olan oy sahtekarlığı ve usulsüzlük döngüsüne son verme amaçlıdır." dedi.

DPA, ikinci tur seçimlerde %50 şartının kaldırılmasına Arnavut seçmenlerin maneviyatını bozacağını ileri sürerek karşı çıkarken, bir çok uzman da bu öngörüye katılıyor.

Kalkandelen'deki Güneydoğu Avrupa Üniversitesi öğretim görevlisi Jeton Şasivari, "%50 şartının kaldırılması, etnik Makedon ve etnik Arnavut partileri arasında uzlaşma şansını azaltmakta ve cumhurbaşkanının meşruiyeti hakkında soru işaretleri doğurmaktadır." dedi.