Sırp parlamentosu SAA ve Rusya ile olan doğalgaz anlaşmasını onadı

10/09/2008

Milletvekilleri AB ve Rusya ile yapılan önemli anlaşmaları kabul etmelerine karşın, Sırp makamlarının daha yapacak çok işleri var .

Southeast European Times için Belgrad'dan İgor Jovanoviç'in haberi – 10/09/08

Yapılan enerji anlaşmasına göre, Rus Gazprom Sırp NIS'yi satın alacak. [Arşiv]

Sırbistan parlamentosu, ülkenin geleceği açısından büyük öneme sahip iki belgeyi 9 Eylül Salı günü kabul etti. Belgelerden biri AB ile imzalanan İstikrar ve Ortaklık Anlaşması (SAA), diğeriyse Rusya ile imzalanan ve Gazprom'un Sırbistan'ın petrol tekeli NIS'yi satın almasını öngören bir enerji anlaşması.

Ancak milletvekillerinin bu hamlesine rağmen, hükümetin anlaşmaların yürürlüğe girebilmesi için büyük bir çaba göstermesi gerekecek.

AB ve Sırbistan SAA'yı 29 Nisan'da imzalamalarına karşın, 27 üyeli blok anlaşmayı derhal bir karar alarak Belgrad Lahey savaş suçları mahkemesiyle tam işbirliği gösterene kadar anlaşmayı askıya aldı. Radovan Karaciç'in tutuklanmasından sonra, Avrupa Komisyonu geçici bir ticaret anlaşmasını 15 Eylül kadar erken bir tarihe kadar yürürlüğe koymak istiyor. Ticaret anlaşması SAA'nın ekonomiyle ilgili kısmını uygulamaya koyacak.

Ancak gelecek hala belli değil. AB üyelerinden biri, Hollanda, Belgrad diğer bir savaş suçları baş zanlısı olan Ratko Mladiç'i Lahey'e teslim edene kadar Sırbistan ile hiçbir anlaşmanın yürürlüğe girmemesi konusunda ısrar ediyor. Sırp makamları, BM mahkemesinin başsavcısı Serge Brammertz'in hazırlayacağı olumlu bir raporun Hollanda'nın tutumunu yumuşatmasına yol açmasını umut ediyorlar. Brammertz durumu değerlendirmek üzere bu hafta Belgrad'da bulunuyor.

Sırp liderler SAA'nın onaylanmasını, ülkenin resmi AB üyelik adayı olmasının önünü açan "tarihi bir an" olarak müjdelediler. Başbakan Yardımcısı Bozidar Celiç, Sırbistan'ın 2009 yılına kadar bu statüyü elde edip reform sürecini hızlandırma amaçlı milyarlarca avroluk yardıma elverişli hale gelmesini umut ediyor.

Kötü haber, Sırbistan'daki siyasi uzlaşmanın kolay elde edilememesi. Eski Başbakan Vojislav Kostunica'nın liderliğindeki muhalefet koalisyonu, Sırbistan'ın AB üyeleri ülkenin Kosova üzerindeki egemenliğini kabul edene kadar bloğa katılamayacağını savunarak onaylamaya karşı oy kullandı. Bu arada Sırbistan Radikal Partisi (SRS) de SAA'yı desteklemenin eşiğinde olmasına karşın, parti lider Vojislav Seselj'in bir son dakika müdahalesi sonucunda tutumunu değiştirdi.

Bir savaş suçları zanlısı olan Seselj, Lahey mahkemesinin tutukevinde bulunuyor. Kendisiyle, SRS'de reform ve modernizasyon çabalarında bulunan partinin genel başkan yardımcısı, dört defa cumhurbaşkanı adayı olan Tomislav Nikoliç arasında uzun zamandır bir çekişme sürüp gidiyor. Nikoliç'in onaylamaya destek vermeyi karar vermesi üzerine hapisteki Seselj'in bu kararı bozması sonrasında gerginlikler zirveye çıktı. Nikoliçin yeni bir siyasi oluşum kurmak üzere bazı parti üyelerini yanına çekmesi sonrasında SRS şu anda ikiye bölünmüş durumda.

Sonuç olarak, 250 milletvekilinin 140'ı SAA'ya destek yönünde oy kullandı. Buna karşın, Rusya ile imzalanan enerji anlaşmasında 214 milletvekilinin lehte oyuyla sorun yaşanmazken, hikaye burada da bitmiyor. Anlaşma yüzünden Sırp hükümeti içinde çekişmeler baş gösterdi. Ekonomi Bakanı Mlacan Dinkiç Moskova'nın teklif ettiği 400 milyon avroluk fiyatın fazla düşük olduğu görüşünde. Dinkiç, şirketin gerçek değerinin 2,2 milyar avro olduğunda ısrar ediyor.

Dinkiç, tekliflerini yükseltme yönündeki her türlü düşünceyi reddeden Ruslarla fiyat pazarlığı yapmak isteyen bir çalışma grubuna başkanlık ediyor.

Bu arada diğer kabine üyeleri fiyatın çok da önemli olmadığı görüşündeler. Bunlar, anlaşmanın Sırbistan'ı yalnızca ülkeye enerji istikrarı vaat etmekle kalmayıp aynı zamanda Avrupa giden doğal gazdan önemli gelir getirecek olan Güney Akımı doğalgaz boru hattı projesinin bir parçası haline getirdiğine işaret ediyorlar.