UNESCO'nun Dünya Mirasları Listesine bir BH köprüsü daha eklendi

16/04/2008

Bir mimari şaheseri sayılan Sokollu Mehmet Paşa Köprüsü geçen ay listeye girdi.

Southeast European Times için Saraybosna'dan Antonio Prlenda'nın haberi – 16/04/08

Sokollu Mehmet Paşa Köprüsü. [UNESCO]

Mostar'daki Eski Köprü'nün 2005 yılında Dünya Mirasları Listesine eklenmesi sonrasında, UNESCO geçtiğimiz günlerde Bosna-Hersek'teki (BH) bir Osmanlı köprüsünü daha dünyanın seçkin eserleri listesine ekledi.

Osmanlı mimarisinin bir başyapıtı kabul edilen Sokollu Mehmet Paşa Köprüsü, 16. yüzyılın sonunda Sırbistan ile tarihi sınırı oluşturan Drina Nehri boyunca yer alan BH'nin batısındaki Visegrad kentinde inşa edildi.

179,5 metre uzunluğundaki taş köprü 11 kemerden oluşuyor. Osmanlı sultanının Bosna doğumlu vezir-i azamı Sokollu Mehmet Paşa tarafından yaptırıldı. Mimar Sinan (1489-1588) tarafından tasarlanan ve mimarın bugüne kadar ulaşmayı başarmış altı köprüsünden biri olan yapı, Osmanlı İmparatorluğu'nun en iyi mimari örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.

Mart ayı sonunda, UNESCO Başkanı Koichiro Matsuura Saraybosna'da BH makamlarına köprünün UNESCO'nun kayıtlarına eklendiğine dair bir sertifika sundu.

Matsuura, "Kültürel değeri hem ulusal hem de kültürel sınırları aşıyor."

Tarih köprüyü bir Balkan simgesi haline getirdi. Yapı, Nobel ödüllü yazar İvo Andriç'in 1945 tarihli "Drina Köprüsü" adlı kitabının en çok tanınan "karakteri". Romanda, Osmanlı hükümdarlığı boyunca Visegrad'da yaşayan Ortodoks Hıristiyan Sırplarla Müslümanlar arasındaki ilişkiler anlatılıyor. Kitapta, köprü yalnızca nehrin değil kentteki dini uçurumun iki yakasını birleştirmekle birlikte, ikincisini gerçekleştirmede pek başarılı olamıyor.

Daha yakın geçmişte yaşanan anlaşmazlıklar Matsuura'yı Visegrad'a yapmayı planladığı bir ziyareti güvenlik nedenlerinden ötürü iptal etmek zorunda bıraktı. BH ziyareti sırasında, daha çok Boşnak bir grup olan Kadın Savaş Mağdurları Derneği köprüye BH ihtilafının kurbanlarının anısına bir plaket yerleştirdiler. Yerel Bosnalı Sırp makamları plaketi ertesi gün kaldırdılar.

1992 yılında, radikal Bosnalı Sırplar Visegrad'da kentin Boşnak nüfusuna karşı zulümler gerçekleştirdiler. 121'i çocuk üç bin Boşnak, çoğu köprünün üstünde olmak üzere öldürüldü. Dayton Barış Anlaşması sonrasında kasaba Bosnalı Sırp liderliğindeki Sırp Cumhuriyeti'ne kaldı.

BH Cumhurbaşkanlığı Reisi Haris Silayciç köprünün Dünya Mirası Eserler listesine alınması dolayısıyla düzenlenen törende yaptığı konuşmada, ihtilaftan sağ kurtulanların "saygılarını hakettiğini" söyledi.

Sokollu Mehmet Paşa Köprüsü bu kadar çok tarihi ayaklanma gördükten sonra önemli bir turistik nokta olmaya devam ediyor. Köprü, bir çok defa onarımdan geçmiş olsa da orijinal görünümünün çoğunu koruyor. Dünya Eserleri İzleme Örgütü köprüyü 2006 yılında dünyanın en çok tehlike altındaki 100 yeri listesine koydu.