Türkiye, İran doğalgazının güvenilirliğini tartışıyor

18/01/2008

Bu ayın başlarında İran'dan Türkiye'ye doğalgaz arzının askıya alınması, Türk yetkilileri doğalgaz ve petrol sağlayan diğer ülkelerle ilişkileri araştırmak üzere harekete geçirdi.

Southeast European Times için Ayhan Şimşek'in haberi -- 18/01/08

Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan geçtiğimiz hafta İran'dan Türkiye'ye doğalgaz ihracatını sürdürmesini istedi. [Getty Images]

Bu ayında başlarında İran, soğuk havalar yüzünden iç talepte yaşanan artışın yanı sıra Türkmenistan'dan gelen doğalgaz akışındaki azalmayı gerekçe göstererek Türkiye'ye olan doğalgaz arzını askıya aldı. Bu hareket de Türkiye'nin Yunanistan'a olan doğalgaz naklini askıya almasına neden oldu. Gerek Türkiye gerekse Yunanistan, sert kış şartlarında meydana gelebilecek büyük bir enerji krizini önlemek için Rusya'ya başvurdular. İran 17 Ocak Perşembe günü yaptığı açıklamada Türkiye'ye doğalgaz arzına ne zaman devam edebileceğini kesin olarak söyleyemezken, Türkmen yetkilileri "ahlaksız" davranmakla suçladı. İran genelde Türkiye'ye günde 30 milyon metreküp doğalgaz ihraç ederken, Türkmenistan'dan günde yaklaşık 23 milyon metreküp ithal ediyor.

Türk enerji uzmanı Faruk Demir, "İran'ın dünyanın ikinci büyük doğalgaz rezervlerine sahip olduğu doğru, ancak şu anda üretim kapasitesinden yoksun ve İran'ın kendisi de Türkmenistan'da gelen doğalgaza bağımlı durumda." diyerek şöyle devam etti: "Bu yüzden, şimdilik Rus doğalgazına gerçek bir alternatif teşkil etmiyor."

Türkmenistan'dan, İran'a olan doğalgaz ihracatının askıya alınmasına "teknik sorunların" yol açtığına dair bir açıklama geldi. Ancak Türkmenistan ve Rusya arasında geçtiğimiz günlerde, Moskova'nın her 1000 metreküp Türkmen gazına 9 avro ödediği bir enerji anlaşması imzalandı ve bildirildiğine göre Türkmenistan İran'dan da benzer bir zam bekliyor.

Türk hükümeti, Rus gazına olan bağlılığını azaltmak amacıyla geçtiğimiz yıl İran ile ABD'nin eleştirilerine hedef olan bir anlaşma imzaladı. Anlaşmada Türkiye İran'ın Güney Pers doğalgaz bölgesine 2 milyar avroluk yatırım yapmasının yanı sıra Türkiye'nin doğusuna uzayacak bir boru hattı sistemi için ortak girişimler öngörülüyor.

Washington, İran'a yatırım yapan ülkelere karşı uygulanan 1996 tarihli bir yaptırım politikası nedeniyle anlaşmadan duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. Ancak bazı Türk enerji uzmanları İran'ın nükleer planlarıyla ilgili krizi çözmek için işbirliği yapmaya istekli olduğuna, bu nedenle de ülkenin zengin doğalgaz rezervlerini geliştirecek yeni yatırımların önünü açtığına inanıyorlar.

Türkiye 2001 yılından bu yana İran'dan doğalgaz satın alıyor, ancak arz miktarı dengeli değil ve ağır kış şartları yüzünden her yıl kesintilere maruz kalıyor.

Türkiye bu belirsizliği ortadan kaldırmak amacıyla Irak'ı bir seçenek olarak görmeye başladı. Geçtiğimiz hafta, Enerji Bakanı Hilmi Güler Türkiye'nin Irak doğalgaz ve petrol naklini artırmak için ABD ile birlikte çalışacağını duyurdu. Güler, Türkiye ve ABD'nin Irak'ın enerji kaynaklarını birlikte araştırma kararı aldıklarını da belirtti.

Pek çok enerji uzmanı Türkiye'nin İran ile işbirliğini ilerletmekle ABD ile birlikte Irak'ın doğalgaz ve petrol kaynaklarını keşfetmek arasında karar vermesi gerektiğine inanıyor. Bu haftanın başında, Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan hükümetin İran'la enerji konularında daha yakın işbirliği yapılmasına dair planları dikkate alacağını açıkladı.

Erdoğan, "ABD bizim müttefikimiz, stratejik ortağımızdır. Ancak ne ABD ne de İsrail Türkiye'nin enerji ihtiyaçlarını karşılayacak kaynaklara sahiptir." dedi.