Orson Welles "Split'in Yurttaşı" ilan edildi

17/01/2008

Kentle uzun süreli bir ilişkisi olan efsanevi yönetmen ve aktör onuruna yeni bir heykeli dikildi.

Southeast European Times için Split'ten İvo Scepanoviç'in haberi -- 17/01/08

ABD'li aktör Orson Welles'in Split'teki heykeli. [Ivo Scepanoviç]

Bir yıl önce yerel fotoğrafçı Feca Klariç, Orson Welles'in Split'e bir heykelinin dikilmesi gerektiği, zira ABD'li oyuncunun hayatının son 20 yılında bu kentte ve diğer Dalmaçya kentlerinde zaman geçirmeyi sevdiği fikrini ortaya attı. Yerel bir işadamı ve çok katlı bir sinema salonu ve alışveriş merkezinin sahibi olan Zeljko Kerum, turizmi ve gelirleri artırmasını umduğu projeyi finanse etti.

Klariç, "Orson Welles'in Split'in Broadarica semtindeki heykelinin açılmasıyla, Yurttaş Kane Split'in yeni yurttaşı haline gelmiştir." dedi.

"Bir zamanlar Viyana'daki bir otelde, duvarda asılı bir yazıda Mozart'ın o otelde neredeyse bir gecesini geçirdiği, ancak bir nedenden ötürü bu niyetinden vazgeçtiği yazıyordu." diyen Klariç şöyle devam etti: "Bu da bana Split ile tarihin en büyük yönetmenlerinden biri arasında bir bağlantı kurmak yönünde esin verdi."

1960'ların sonlarında, Orson Welles Hırvat aktris ve heykeltıraş Oja Kodar'la tanışıp 1985'teki ölümüne kadar yaklaşık 20 yılını onunla geçirdi. Kodar Klariç'in bu fikrini sevinçle karşıladı ve heykeli kendisi yapmayı kabul etti.

"Orson Split'in ve diğer Dalmaçya kentlerinin Akdeniz tarzı Arnavut kaldırımlı daracık sokaklarını seviyordu." diyen Kodar şöyle devam etti: "Yerel halkı seviyordu ve pek çok arkadaşı vardı. Ne yazık ki, heykelinin açılışını göremeden vefat etti."

Kodar, Welles'in Split'i ve çiftin aynı villada oturduğu yakınlardaki Primosten'i sıklıkla ziyaret ettiğini söyledi. Aktris, "Hatta Orson, Split'in futbol takımı Hadjuk'u destekliyordu. Oyunculardan biri, Geza Senauer yakın arkadaşıydı ve Orson maçlara giderdi. Hırvatistan'ın Dalmaçya kıyı bölgesinde yaşayan insanların ateşli karakterine yakınlık hissediyordu," dedi.

Kodar'ın asıl ismi Olga Palinkas'tı. Hırvatça'da "kodar" "hediye" anlamına geldiği için adını "Oja Kodar" olarak değiştirmişti. Kodar, heykelin açılışında geniş bir kalabalığa yaptığı konuşmada, Welles'in onun kendisine bir hediye gibi olduğunu söylediğini söyledi.

Bu arada Klariç, Welles'in başka bir şekilde onurlandırılmasını da istiyor. Fotoğrafçı, Split'in bir sokağına onun adının verilmesini istiyor.

Welles "Process in Croatia" ("Hırvatistan'da Dava") adlı filmi çekti ve "The Secret of Nicola Tesla" ("Nikola Tesla'nın Sırrı") ve "The Battle on Neretva" ("Neretva Savaşı") gibi birkaç Hırvat filminde oynadı. Yönetmen ve oyuncu, Split ve yakınlardaki Hvar adasında başlattığı birkaç projeyi hiçbir zaman tamamlayamadı.