Rusya'dan Sırbistan'a Güney Akımı doğalgaz boru hattına katılım teklifi

12/12/2007

Üst düzey bir Bulgar yetkili Salı günü yaptığı açıklamada, Rusya'nın önerdiği ve Sırbistan'ın Güney Akımı doğalgaz boru hattına projesine katılmasının önünü açan anlaşmanın Balkan ülkesini bölgesel bir enerji lideri haline getireceğini söyledi.

(Reuters, B92, Sırp hükümeti - 11/12/07; AP, RIA Novosti - 22/11/07)

Yetkililer Salı günü yaptıkları açıklamada, anlaşmaya göre bir Rus firmasının Sırp petrol tekeli NIS'i kontrolü altına alacağını söylediler. [Arşiv]

Rusya'nın 11 Aralık Salı günü Belgrad'a önerdiği bir taslak enerji işbirliği anlaşması uyarınca, Sırbistan Güney Akımı doğal gaz boru hattı projesine dahil edilecek.

Anlaşma, Rus petrol ve doğal gaz tekeli Gazprom'un CEO'su Alexei Miller başkanlığındaki bir heyetin enerji sektöründe işbirliği konusunda görüşmek üzere Sırbistan'a yaptığı ziyaretten yaklaşık iki ay sonra önerildi. Rus heyeti Sırp liderlerle yaptığı görüşmede, petrol rafineri tekeli Naftne Industrije Srbije (NIS) de dahil olmak üzere ülkenin kilit kuruluşlarının özelleştirilmesine duyduğu ilgili dile getirdi.

Anlaşma taslağını Salı günü Sırbistan Enerji Bakanı Aleksandar Popoviç'e sunan Rusya'nın Belgrad Büyükelçisi Aleksandar Alekseyev, belgenin tüm bölgenin enerji güvenliğini etkileyeceğini ve ikili ilişkilerde önemli bir olay olacağını söyledi.

Popoviç Rusya büyükelçisiyle düzenlediği ortak basın toplantısında, "Bu anlaşmada Güney Akımı transit boru hattının Sırbistan'dan geçmesini, gaz depolama tesisleri inşa edilmesini ve NIS'nin modernizasyonunda stratejik ortaklık öngörülmektedir." diyerek şöyle devam etti: "Bunu hükümete ileteceğim, ardından da bir çalışma grubu ayrıntılar üzerinde çalışacak. Ondan sonra da meclis anlaşmayı onaylayacak."

Miller'in Ekim ayındaki ziyaretiyle ilgili haberlerde, Gazprom'un NIS için teklif vermeyi ancak Güney Akımı doğal gaz boru hattının bir bölümünün Sırp topraklarında inşa edilmesi ve yeni gaz depolama tesisleri kurulmasına olanak sağlayacak bir paket dahilinde düşünceği ileri sürüldü.

Yaklaşık üç hafta önce, Gazprom ve İtalyan Eni SPA yaklaşık 7 milyar avroluk Güney Akımı boru hattının inşasının yanı sıra proje için bir pazarlama ve fizibilite çalışması geliştirme amaçlı 50-50'lik bir ortak girişimi öngören bir anlaşma imzaladılar. Önerilen 900 kilometrelik boru hattı Karadeniz'in altından Bulgaristan üzerinden geçerek Avusturya, Slovenya ve İtalya'ya yılda 30 milyar metreküp Rus doğal gazı dağıtacak.

Gazprom ve Eni SPA, 2013 yılında tamamlanması beklenen projenin finansmanı, sahipliği ve yürütülmesini ortaklaşa üstlenirken, transit ülkelere de azınlık hisseleri teklif edilecek.

Popoviç Salı günü gazetecilere verdiği demeçte, Sırbistan'ın önerilen anlaşmayı kabul edip onaylaması halinde enerji sektöründe bölge lideri haline geleceğini söyledi.

Ancak Rusya'nın önerisiyle Moskova'nın Belgrad'ın Kosova'nın statü sorunu konusundaki tutumuna verdiği güçlü destek arasında bağlantı kuran çoğu analist, anlaşma önerisini siyasi amaçlı olarak görüyor. Bazıları, tek bir kuruluşun hem boru hattı hem de gaz depolama tesislerini kontrol etmesinden kaygı duyuyorlar.

Free Market Centre adlı düşünce kuruluşu analistlerinden Miroslav Prokopiyeviç Reuters'e verdiği demeçte, "Bunun NIS'e yönelik her türlü uzanımı zarar verici olacaktır." diyerek şöyle devam etti: "Siyasi açıdan, bir baskı aracı olarak kullanılabilir. Ekonomik açıdan, Rus firmaları ileri teknolojileriyle tanınmadığından zarar verici olabilir. Bu, petrol, gaz ve türevleri pazarındaki tekelin bir genişlemesi olabilir."

Diğerleri, anlaşmanın potansiyel dış yatırımcıların cesaretini kıracağından endişelendiklerini belirttiler.

NIS'nin özelleştirilmesi 2005 yılından beri tartışılırken, ilk planlarda 204 milyon avro karşılığında tekelde %25'lik bir hisse teklif edilmesi öngörülüyordu. Alıcının, 170 milyon avroluk ek yatırım sözü vermesi de gerekiyordu. Görevdeki üç partili iktidar koalisyonunun bu plana sadık kalıp kalmama konusunda bölündüğü bildiriliyor.