BH başbakanı istifa etti

02/11/2007

Bosna-Hersek'teki siyasi kriz, Nikola Spiriç'in ülke bakanlar kurulu başkanlığından istifa etme kararı üzerine Perşembe günü daha da derinleşti.

(AP, FT, Independent, Blic - 02/11/07; AP, Reuters, AFP, DPA, BBC, UPI, AKI, Fena, Beta, B92, BIRN, Yüksek Temsilciler Dairesi - 01/11/07)

Bosna-Hersek Başbakanı Nikola Spiriç, 1 Kasım Perşembe günü Saraybosna'da düzenlediği basın toplantısında istifasını duyurdu. [Getty Images]

Bosna-Hersek (BH) Başbakanı Nikola Spiriç, uluslarası toplumun kabinesi de dahil olmak üzere devlet kurumlarının işleyişini düzeltmek amacıyla aldığı tedbirleri protesto etmek amacıyla 1 Kasım Perşembe günü istifa etti.

Sırp Cumhuriyeti (SC) Başbakanı Milorad Dodik'in Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı (SNSD) partisinin üyesi olan Spiriç, gazetecilere "İstifamı Bosna cumhurbaşkanlığına sundum." dedi.

Spiriç, Barış Uygulama Konseyi (PIC) Yönetim Kurulunun Yüksek Temsilci Miroslav Lajcak'ın BH'nin merkez hükümeti ve parlamentosundaki karar verme sürecini düzene sokmak amacıyla geçen ay önerdiği reformlara destek ifadesinde bulunmasının ertesi günü istifa etti.

Slovak diplomatın 19 Ekim'de duyurduğu planda, bakan ve milletvekillerinin karar ve yasaların kabulünü sadece oturumları boykot ederek engellemelerini zorlaştırmak amacıyla her iki kurumdaki yeterli çoğunluk kurallarında değişiklik yapılması öngörülüyor.

Bu taktiğe sıklıkla başvuran Bosnalı Sırp siyasiler, Lajcak'ın bu hareketine kızgınlıkla tepki verdiler. Önerilen reformların anayasaya ve 1992-1995 ihtilafını sona erdiren Dayton Barış Anlaşması'na aykırı olduğunu iddia eden siyasiler, evlet düzeyindeki kurumlardaki görevlerinden istifa etmekle tehdit ettiler.

Lajcak, söz konusu tedbirler 1 Aralık'a kadar uygulanmadığı takdirde BH'deki baş uluslararası yönetici olarak sahip olduğu yetkileri kullanarak bunları dayatacağı konusunda uyardı.

PIS Yönetim Kurulunda oturan ve BH'nin savaş sonrası toparlanmasını izleyen büyük güçler, Çarşamba günü Yüksek Temsilcinin kararlarının "görev tanımı ve BH anayasasına tamamen uygun olduğunu" söyleyerek bunların düzgün şekilde uygulanması için çağrıda bulundular.

Uluslararası yetkililer Saraybosna'da düzenlenen iki günlük toplantı sonunda yayınlanan bildiride, "Bu tedbirlerin yegâne amacı bakanlar kurulu ve parlamentodaki karar verme sürecini düzene sokmaktır ve reform sürecinin hızlanması için gereklidirler." dediler.

Lajcak geçen ay tedbirleri açıklarken, son 12 ay içinde yalnızca üç reform yasasının kabul edildiğine dikkat çekti. Bunlardan bir tanesi AB üyeliğiyle ilgiliydi.

Uluslararası toplumun Yüksek Temsilciye arka çıkmasına kızmış görünen Spiriç, bu müdahalenin işini imkânsız hale getirdiğini öne sürdü.

Gazetecilere verdiği demeçte, "Dayton'dan 12 yıl sonra, Bosna-Hersek ne yazık ki egemen bir devlet değildir." diyen Spiriç şöyle devam etti: "Dayton'dan 12 yıl sonra, yabancılar bu ülke üzerinde özel hakimiyete sahiptir ve bunun bu ülke veya halkı için iyi olduğuna inanmıyorum."

Lajcak Perşembe günü yaptığı konuşmada, Spiriç'in istifasının BH hükümetinin teknik bir görevde olduğu anlamına geldiğini söyleyerek, idarenin işleyişini sürdürmesini sağlamaktan kabinenin sorumlu olmaya devam ettiğini belirtti.

"Nikola Spiriç'in istifa kararı kendi doğrusu ve kendi seçimidir, ancak sorumlu bir hareket değildir." diyen Lajcak şöyle devam etti: "Mevcut siyasi durumu dindirmeyecektir, ancak Bakanlar Kurulu'ndan teknik görevlerini eksiksiz şekilde yerine getirmesini bekliyorum."

Mevcut siyasi kriz, ülkenin 1992-1995 ihtilafından bu yana gördüğü en kötü kriz.

Sırbistan Başbakanı Vojislav Kostunica Perşembe günü ağırlığını koyarak Lajcak'ı istifaya çağırdı. Sırp lider devlet haber ajansı Tanjug'a verdiği demeçte, "Bosna'daki krizin sorumlusu Lajcak'tır." diyerek şöyle devam etti: "Krizi körüklemek yerine istifa etmesi kendisi açısından doğal olacaktır."

Geçtiğimiz hafta Kostunica, Bosnalı Sırplara kendi çıkarlarına yönelik "açık tehdide" karşı yürüttükleri kampanyada ülkesinden tam destek verdi. Lajcak'ın tedbirlerinin Sırp Cumhuriyeti'ni lağvetme amaçlı olduğunu iddia eden başbakan, bu politikaların Kosova'ya bağımsızlık kazandırma amaçlı bir Sırp karşıtı komplonun parçası olduğunu da ima etti.

Buna yanıt olarak, Belgrad'da görev yapan beş Batılı büyükelçi Sırbistan dışişleri bakanlığına ülkenin Bosna'daki siyasi krizle tutumundan ötürü resmi protesto çekerek, Kosova'nın statü sürecini BH'nin geleceğiyle ilişkilendirmeye yönelik girişimlere karşı da uyarıda bulundular.