JAT'nin özelleştirmesi entrikalar ve anlaşmazlıklara boğuldu

04/10/2007

Hükümet bakanları, önümüzdeki yıl pazara çıkarılacak Sırp ulusal havayolu şirketinin akıbeti konusunda ikiye ayrılmış durumdalar.

Southeast European Times için Belgrad'dan Georgi Mitev-Şantek'in haberi -- 04/10/07

JAT havayollarının gelecek yıl özelleştirilmesi bekleniyor. [Getty Images]

Sırp JAT Airlines'ın özelleştirilmesi aylardır iç ve dış çevrelerde merak konusu oluyor. Sırbistan'ın ulusal havayolu şirketi olan şirketin %100'ü devlete ait. Yıl sonuna kadar bir özelleştirme ihalesi açılması bekleniyor.

Ancak hükümet satış konusunda ikiye bölünmüş durumda. Başbakan Yardımcısı Bozidar Celiç ileri çıkıp şirketin bir kısmının devletin elinde kalması gerektiğini söyledi. Ancak diğer bakanlar, hükümetin ne kadar çabuk olursa o kadar iyi olacak şekilde şirketin tümünden çıkmasını istiyorlar.

Geçen ay, ABD'li Rothschild bankası liderliğindeki bir konsorsiyuma özelleştirme danışmanlığı görevi verildi. Grup, hükümete satışı yürütmenin en iyi yolu hakkında danışmanlık yapmak için 1 milyon avroluk bir sözleşme imzaladı.

Bugüne kadar havayolu şirketine resmen ilgi gösteren kuruluşlar arasında Rus Aeroflot yer alırken, Air India da Belgrad genel merkeziyle bir ortak girişim şirketi kurmakla ilgilendiğini ifade etti. Ancak Rusların Balkan pazarına girme olasılığı, AB dışından bir kuruluşa bloğa giriş noktası verme konusunda endişelenen Avrupa Komisyonu'nu rahatsız etti.

Açık Gökler Anlaşması kapsamında, bütün Avrupalı havayolu şirketleri önümüzdeki yıldan itibaren imza atan ülkelerde eşit muamele görecekler. Sırbistan anlaşmayı imzalamasına karşın henüz onaylamadı. Aeroflot JAT'ı satın alırsa ve Sırbistan anlaşmayı onaylarsa, Rus şirketi tüm Avrupa'da serbestçe uçabilecek ve vatan topraklarında korunacak.

Bazı yorumcular, Sırbistan'ın JAT satışını Moskova'nın Kosova'nın statü sorununda verdiği desteğe karşılık Ruslara vermeye çalıştığını bile öne sürdüler. Ancak Celiç bu iddiaları reddetti.

Kesin olan bir şey varsa, o da JAT'nin gelecek yıl özelleştirilecek ilk ve belki de tek kamu kuruluşu olacağı. Yapılacak her türlü erteleme işleri şirket için daha da kötü hale getirecek, zira Açık Gökler Anlaşması uyarınca pazara çok yakında Ryanair ve Wizz Air gibi düşük maliyetli rakipler dolacak.

Sırp havayolu şirketini satmak kolay olmayacak. Varlıklarına 150 milyon avro değer biçilmesine karşın, uluslararası havalimanlarında rezerve edilmiş iniş zaman aralıkları da hesaba katılırsa bu rakam 400 milyon avroya sıçrıyor. JAT'nin Londra Alacaklılar Kulübü'ne olan bocunu devlet üstlendi. Ancak bunlar yine de ortalama 20 yaşında 16 uçaktan oluşan antika bir filo ve Airbus ile gerçekleşmemiş bir sözleşmeyle yük oluyor. JAT 1998 yılında sekiz adet A320 uçak sipariş ederek 24,5 milyon dolarlık bir de ön ödeme yaptı. Bu uçaklar şirketin bugünkü ihtiyaçları için fazla büyükler.

Kuruluş özelleştirmeye hazır. Yeniden yapılanma tamamlandı ve yiyecek içecek sağlama, oteller, uçak bakımı ve yer operasyonları gibi çekirdek faaliyetlerin dışındaki bütün faaliyetler devlet tarafından devralınmış çeşitli şirketlere ayrılmış durumda. Ancak satış, havayolu sektörünün pazarda çok fazla şirketin olduğu ve yeterli ilgili müşterinin bulunmadığı sıkıntılı bir döneminde gerçekleşiyor.