Arnavutluk'un ikilemi: Enerji mi üretmeli, çevreyi mi korumalı?

25/09/2007

Arnavut lider Sali Berişa, termoelektrik santrallerinin ülkenin enerji ihtiyaçlarını karşılamanın en iyi yolu olduğunu söylüyor. Ancak bir numaralı turizm beldelerinden birine bunun gibi bir tesis inşa etmek yerel sakinlerin ayaklanmasına yol açtı.

Southeast European Times için Tiran'dan Erlis Selimay'ın haberi -- 25/09/07

Arnavutluk, enerji ihtiyacını hidroelektrik santrallerinden karşılıyor. [AFP]

Son on yıldır, Arnavutluk'ta yaşam enerji sıkıntılarından ciddi ölçüde etkilendi. Halk bu yaz, turizm sezonunun en canlı döneminde günde 12 saate varan elektrik kesintileriyle karşı karşıya kaldı.

Başbakan Sali Berişa bu konuda bir şeyler yapacağına söz verdi. Berişa, ne enerji ithalatı ne de tasarruf çabalarının sorunu çözmeye yeteceğini ve yeni tesislerin inşa edilmesi gerektiğini söylüyor. Başbakan, "Arnavutluk hükümetinin bütçesinde her yıl yeni bir termik santral inşa etmek için fon ayırması gerektiğini düşünüyorum." dedi.

Yetkililer, termik santralin güneybatıdaki liman kenti Vlora'da inşa edilmesine yeşil ışık yaktılar. Ancak girişim, çevreciler ve yerel halkın muhalefetiyle karşılaştı.

Adriyatik kıyısında yer alan Vlora, ülkenin en popüler turizm beldelerinden biri. Güzel plajları ve lagünlerinin yanı sıra antik ve ortaçağ eserleri, burayı cazip bir turizm cenneti haline getiriyor. Vlora, biyolojik çeşitliliği ve şarap, zeytinyağı ve balığıyla da ünlü bir kent.

Termik santral, koruma altındaki çok sayıda lagünün yakınındaki 560 hektarlık bir alanı kaplayan bir sanayi bölgesinin parçası olacak. Vlora kentinin tamamı 1.120 hektar olduğu ve sanayi bölgesi merkezden 1.5 kilometre uzaklıktaki bir meskun mahalde bulunacağı için, yerel sakinler bunun toplum hayatı ve turizm potansiyeli üzerindeki olumsuz etkilerinden endişe ediyor. Bu arada çevreciler de, projenin başlıca amacının ülkedeki enerji durumunu iyileştirmek değil, yurtdışına ihracatı kolaylaştırmak olduğunu ileri sürüyorlar.

Vlora Körfezi'ni Koruma İttifakı temsilcisi Aleksander Mita, "Hükümetin santralin Arnavutluk'ta giderek akut hale gelen enerji sorununa çare olacağı yönünde verdiği güvencelere rağmen, Arnavutluk'un enerji talebinin karşılanmasının başta İtalyan pazarı olmak üzere Avrupa enerji pazarına elektrik ihracatından sonra geldiğinine dair işaretler mevcuttur." dedi.

Arnavut makamları ve uluslararası finans kurumları söz konusu tedbirlerin etkiyi sınırlamak için alınacağını ve santralin AB'nin çevre standartlarına uygun olacağını söylüyorlar.

Santralin 97 megawatt'lık bir üretim kapasitesine sahip olması bekleniyor. İnşaat maliyeti 110 milyon avro civarında tahmin ediliyor. Giderleri karşılamak için, Albanian Power Corporation EBRD'den 40 milyon avroluk kredi alacak. Giderlerin bir kısmını da Dünya Bankası ve Avrupa Yatırım Bankası karşılayacak.

Şu anda Arnavutluk elektrik ihtiyacının yalnızca yarısını karşılayabiliyor. Bunun yaklaşık %90'ını hidroelektrik gücü oluşturuyor ve ve üretim de hava koşullarına bağlı. Hükümet, yeni termik santrallere ek olarak sekiz adet de yeni hidroelektrik santrali inşa etmek istiyor.

Berişa 2004 yılında iktidara geldi ve lideri olduğu Demokrat Parti'nin verdiği seçim sözlerinden biri de enerji krizini çözmekti. Bundan üç yıl sonra bugün, Berişa yaşanan şiddetli kuraklığın bunu güçleştirdiğini söylüyor.

"Verdiğim sözleri yerine getiremediğim için pişman değilim." diyen Berişa şöyle devam etti: "Bu kuraklık olmasaydı sözler tutulmuş olacaktı. Arnavut halkı bunun gibi bir kuraklık görmediğimizi biliyor. Ancak sorunu enerji alanında farklı projelere kaynak sağlayarak çözmek üzerinde çalışıyoruz."