Karadeniz ülkeleri işbirliğini ilerletme sözü verdiler

26/06/2007

Ticaret ve enerji alanında işbirliğinin ilerletilmesi ve ulaştırma bağlantılarının modernizasyonu, Karadeniz Ekonomik İşbirliği örgütünde yer alan 12 ülkenin liderlerinin İstanbul'da düzenlenen zirvede tartıştıkları öncelikli konular arasında yer aldı.

(Zaman, Nine o'Clock, FT, Deutsche Welle, Itar-Tass, RIA Novosti - 26/06/07; AFP, AP, Reuters, DPA, RFE/RL, VOA, RIA Novosti, Sofya Haber Ajansı, Beta - 25/06/07)

Karadeniz bölgesindeki 12 ülkenin liderleri 25 Haziran Pazartesi günü İstanbul'da bir araya geldiler. [Getty Images]

Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) örgütünde yer alan 12 ülkenin liderleri, grubun 15. kuruluş yıldönümünü Türkiye Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in ev sahipliğinde düzenlenen bir günlük bir zirvede kutlamak üzere 25 Haziran Pazartesi günü İstanbul'da bir araya geldiler.

Türkiye'nin en büyük kentindeki Osmanlı döneminden kalma Çırağan Sarayı'nda sıkı güvenlik tedbirleri altında düzenlenen toplantının gündeminin başlıca konusu KEİ bölgesinde ticaret ve enerji alanında işbirliğinin ilerletilmesi oldu.

Görüşmelerin sonunda liderler, örgütün "bölgesel ve uluslararası meselelerde aktif ve güvenilir bir ortak" olarak rolünü pekiştirme ve önümüzdeki zorluklara göğüs germedeki kararlılığını dile getiren bir bildiri yayınladılar.

Liderler, "enerji kaynakları ve pazarlarına ilgili bütün ülkeler için karşılıklı bir bazda adil erişimi sağlamak amacıyla ... enerji alanındaki işbirliğini ilerletme ve AB ve diğer uluslararası ortaklarla işbirliği yapma" sözü de verdiler. Zirvede, 12 üye ülkenin tümünü birbirine bağlayan 7 bin 500 kilometrelik bir çevreyolu inşa projesi üzerinde işbirliğini artırma kararı da verildi.

Liderler buna ek olarak, yasal engellerin kaldırılmasını kaldırılmasını öncelikli bir mesele olarak belirttiler. Bu konuda Eylül ayında özel bir toplantı yapılacak.

Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrasında 1992 yılında kurulan KEİ, Karadeniz'e kıyısı olan Bulgaristan, Gürcistan, Romanya, Rusya, Türkiye ve Ukrayna'nın yanı sıra komşu Arnavutluk, Ermenistan, Azerbaycan, Yunanistan, Moldova ve Sırbistan'dan oluşuyor.

Toplam yaklaşık 20 milyon kilometrekarelik bir alanı kaplayan ve yaklaşık 350 milyon kişilik bir nüfusa sahip KEİ bölgesi, Basra Körfezi'nden sonra dünyanın en büyük ikinci petrol ve doğalgaz kaynağı olma özelliğine sahip. Bölge ayrıca, Orta Asya ve Hazar bölgesinden Avrupa'ya petrol ve doğalgaz nakli için önemli bir koridor görevi de görüyor.

Zirveye dışişleri bakanını gönderen Ermenistan dışında, bütün üye ülkeler ya cumhurbaşkanı ya da başbakanları tarafından temsil edildiler.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin toplantıda yaptığı konuşmada, bölgenin Avrupa pazarlarına petrol ve doğalgaz nakil rotası olarak sahip olduğu büyük potansiyeli vurguladı.

"Enerji arzı ilerlemede giderek daha önemli bir faktör haline gelmektedir." diyen Putin şöyle devam etti: "Yalnızca bölgedeki ekonomik atmosferi değil Avrupa ve dünya ekonomisini de etkileyen büyük işleri ortaklarımızla birlikte halletmeye hazırız."

Putin daha sonra gazetecilere verdiği demeçte, Balkanlar ve Karadeniz'in "her zaman özel çıkarlarımızın olduğu bir çevre" olduğunu belirtti. "Ve güç kazanan bir Rusya'nın buraya geri dönmesi de doğaldır."

Rus lider KEİ'ne "yeni yapılar eklenmesine" karşı olduğunu belirtirken, Romanya Cumhurbaşkanı Traian Basescu AB ve diğer bölgesel girişimlerle daha fazla işbirliği çağrısında bulundu.

Bulgar mevkidaşı Georgi Parvanov 27 ulustan oluşan bloğun bölgesel kalkınma programları kapsamında fon ayırmak suretiyle Karadeniz bölgesinde çağdaş bir ulaştırma, enerji ve haberleşme altyapısı geliştirilmesine yatırım yapması gerektiğini öne sürdü.

Zirvenin son bildirisinde, Avrupa Komisyonu'na gözlemci statüsü verildi.

Münferit devletler arasındaki siyasi sorunların ekonomik işbirliğini engellediğini kabul eden belgede, bunların barışçı yollardan çözümü yolunda çağrıda bılunuluyor.

Ermenistan ve Azerbaycan Dağlık Karadağ bölgesiyle ilgili uzun zamandır aralarında olan anlaşmazlığı henüz çözememişken, Rusya ve Gürcistan da Güney Osetya ve Abhazya bölgeleri konusunda ihtilaf içindeler. Sırbistan ve Arnavutluk'un Kosova'nın geleceğiyle ilgili çelişen fikirleri de İstanbul zirvesinde ortaya kondu.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan Pazartesi günü verdiği öğle yemeğinde, "Siyasi ihtilaflar ekonomik işbirliği ve kalkınma yolunda önemli bir engel teşkil etmektedir." diyerek şöyle devam etti: "Bölge içindeki siyasi sorunlara çözüm bulmak için çaba göstermeliyiz."