"Her Roman Çocuğu Okula" kampanyası Makedonya'da başladı

18/10/2006

Gerekli belgelerin eksikliği ve vatandaşlığı kanıtlayamama da dahil olmak üzere pek çok engel Romanların iyi bir eğitim almasına engel oluyor.

Southeast European Times için Üsküp'ten Zoran Nikolovski'nin haberi – 18/10/06

Üsküp kent meydanında sigara içen genç Roman dilenciler görülüyor. UNDP tarafından yapılan bir ankette, %44'ünün yoksulluk, %15'ininse aşırı yoksulluk içinde yaşadığı Romanlar Balkanlar'ın en fakir halkı olmaya devam ediyorlar. [Getty Images]

Makedonya'daki Roman STK'lar okula giden Roman çocuğu sayısını artırmayı hedefleyen bir kampanya yürütüyorlar. UNICEF destekli kampanya Üsküp, Kumanovo, Prilep ve Stip gibi Roman nüfusun büyük olduğu kentlerde hayata geçirildi. Sloganı ise "Her Roman Çocuğu Okula".

Roman çocukları okul hayatlarında çok çeşitli engellerle karşılaşıyorlar. Ulusal Roman Merkezine göre, bu yıl 1 Eylül'de birinci sınıfa başlaması gereken yaklaşık 2 bin çocuk doğru belgelere sahip olmadığı veya ailelerinin parası olmadığı için bunu yapamadı.

Çoğu durumda, çocukların ve ebeveynlerinin Makedon vatandaşı olup ücretsiz eğitim hakkına sahip olup olmadıkları belirlenemedi. Okul yöneticileri, vatandaşlık kanıtı olmadan yasası ihlal etmiş olacakları için ellerinden bir şey gelmediğini söylüyorlar.

Bir diğer sorun da Roman çocuklarının okulu erken bırakmaları. Bazen bu durum ebeveynlerinin kitaplar ve okulla ilgili diğer materyalleri alacak paralarının olmamasından kaynaklanıyor. Bunun dışında da 12 veya 13 yaşında evlenme geleneği okula gitmeye engel oluyor. Roman çocuklarının %72 kadarı ilkokula tam gün gitmelerine karşın, bu oran 15 yaşından sonra %31'e düşüyor.

Benzer şartlar Güneydoğu Avrupa'nın tümünde geçerli. Bölge genelinde Romanların ilkokula gitme oranı Roman olmayan çocuklara kıyasla %20 ila %30 oranında daha düşükken, okulu bırakma oranları iki kattan fazla yüksek.

UNICEF ve Dünya Bankası'nın 2000 yılında yürüttüğü bir araştırmada, Romanlar arasında erkeklerin kadınlara oranla daha iyi eğitimli oldukları ortaya kondu. Araştırmada kadınların yalnızca %21'i okullarını bitirirken, erkeklerde bu oranın %44 olduğu bulundu.

Bu sorun Balkanlar'a özgü de değil. Viyana merkezli Avrupa Irkçılık ve Yabancı Düşmanlığı İzleme Merkezinin Ağustos ayında yayınladığı bir araştırmaya göre, Roman çocukları AB üye ülkelerinde eğitim olanaklarına eşit erişime sahip olamıyorlar. Araştırmada, Avrupa'da yaklaşık 12-15 milyon Roman yaşarken, bunların 7-9 milyonunun AB üye ülkelerinde yaşadıkları belirtiliyor. Bu da onları kıtadaki en büyük etnik azınlık yapıyor.

Bu arada UNDP'nin hazırladığı yeni bir raporda, Romanların Balkanlar'daki en fakir insanlar arasında yer aldıkları ve Roman evlerinin %44'ünde yoksulluk çekildiği ortaya çıkarıldı. Bunların %15'i ise aşırı derecede yoksulluk içinde yaşıyor.

UNDP, Makedonya'daki Romanların en yüksek işsizlik yüzdesine (%70) sahip olduğunu, %22'sinin ise gerekli belgelere sahip olmadığı için sağlık hizmetlerinden mahrum kalma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı.