Sırbistan-Karadağ Ordusunun bölünmesi: Sırbistan'ın bakış açısı

21/09/2006

Sırbistan ve Karadağ, aralarındaki devlet birliğinin sona ermesi sonrasında şimdi daha küçük fakat teknik açıdan daha iyi donanımlı ayrı profesyonel ordular kurmaya çalışıyorlar.

Southeast European Times için Belgrad'dan İgor Jovanoviç'in haberi – 21/09/06

Ulusal Muhafız Alayı askerleri Belgrad'daki federal meclis binasının önünde Sırp bayrağını göndere çekiyorlar. [Getty Images]

Sırbistan ve Karadağ'ın ortak ordusu, gevşek federasyonun işlevini sonuna kadar sürdüren tek ortak kurumuydu. Karadağ'ın 21 Mayıs referandumunda bağımsızlığı seçmesi sonrasında, iki devlet askeri varlıkların bölünmesi konulu müzakereleri başlattılar.

Anlaşmaya göre her iki ülke de devlet birliği devam ettiği sürece kendi topraklarında bulunan askeri malları ellerinde tuttu. Ancak Karadağlı yetkililer asker sayısı ve askeri potansiyeli önemli ölçüde azaltmak istediklerini açıkladılar. Bu da silah ve teçhizatın büyük kısmının satılması ve yaklaşık 2 bin 500 askerlik profesyonel bir ordunun kurulması anlamına geliyor. Devlet birliği genelinde askerlik mecburiyeti vardı ve 19 ile 21 yaş arası gençler altı ay süreyle orduya hizmet etmeye çağrılıyordu.

Bölünmenin planlanmış olması işleri kolaylaştırdı - Karadağ, askeri bütçesindeki payına eşit olacak şekilde toplam taarruz potansiyelinin yaklaşık yüzde 5,4'üne sahipti.

Ancak bu durum, büyük kısmı Karadağ'da konuşlanmış dıurumdaki donanım için geçerli değildi. Devlet birliğinin sona ermesiyle Sırbistan'ın denizle olan bağlantısı kesildi. Belgrad'daki bazı kesimler, Karadağ'ın Sırbistan'ın Karadağ kıyılarında küçültülmüş bir donanma tutmasına izin vermesi gerektiğini öne sürüyorlar.

Sırbistan, 2010 yılına kadar çoğunluğu profesyonel askerlerden oluşacak bir ordu kurmayı planlarken, yedek birliklerin sayısı da önemli ölçüde artırılacak. Resmi tahminlere göre, 2007 yılına kadar ordu mensupları sayısı mevcut 50 binden 36 bine inecek. Sonrasında bu rakam, 2010 yılına kadar 30 binin altına çekilecek.

Ancak Sırp Ordusu para sıkıntısı çekiyor ve özellikle hava kuvvetleri meteliksiz kalmış durumda. Hava Kuvvetleri İkinci Komutanı Albay Nebojsa Cukanoviç'e göre, Sırp Ordusu'na ait 240 uçak ve helikopterden yalnızca 60 tanesi halen kullanılıyor. 1999 yılında NATO kuvvetleriyle meydana gelen çatışmalarda ağır zarar gören hava kuvvetlerinin en önemli sorununu MiG-29'ların modernizasyonu oluşturuyor. Bu iş kaynak yetersizliği nedeniyle sürekli erteleniyor.

Sırbistan Anayasasında başbakan ve cumhurbaşkanının orduya komuta etme yetkileri net bir şekilde tanınmlanmıyor. Eski Sırbistan-Karadağ Savunma Bakanı Zoran Stankoviç ve bakanlık yetkilileri şimdi Sırp hükümetinin yetki alanında bulunmalarına rağmen, bakana hükümet toplantılarında oy verme hakkı henüz verilmiş değil.

Sırbistan Cumhurbaşkanı Boris Tadiç Ağustos ayı başlarında yaptığı açıklamada, "orduda çift başlılığa" izin vermeyeceğini söyledi. Ancak meselenin yeni bir Sırbistan Anayasası onaylanana kadar çözümlenme ihtimali düşük görünüyor.