Vizesiz seyahat Sırbistan-Karadağ vatandaşları için hâlâ rüya

22/03/2006

AB üyelik yolunda kaydedilen ilerlemeye rağmen, Sırbistan-Karadağ'ın Schengen ülkelerine yapılan seyahatlerde daha rahat bir vize rejimine ne zaman kavuşabileceği hâlâ belirsiz.

Southeast European Times için Belgrad'dan Jelena Tusup'un haberi – 22/03/06

Sırbistan-Karadağ vatandaşları dünyadaki çoğu ülkeye gidebilmek için vizeye ihtiyaç duyuyorlar . [AFP]

Sırbistan-Karadağ AB ile İstikrar ve Ortaklık Anlaşması (SAA) konulu müzakerelere başlamasına karşın, ülke vatandaşlarının Schengen ülkelerine vizesiz seyahat hakkını ne zaman elde edebilecekleri belirsizliğini koruyor. Siyasiler ellerinden geleni yaptıklarını söylemelerine karşın, pek azı takvim konusunda yorum yapmaya yanaşıyor.

Sırbistan Dış Ekonomik İlişkiler bakanı Milan Paridoviç bunun 2007'de gerçekleşmesini umuyor. Ancak Dışişleri Bakanı Goran Svilanoviç bu konuda daha az iyimser. Svilanoviç, "Sırbistan-Karadağ'ın AB ile SAA'yı imzalamak suretiyle vizesiz rejime alınabileceğine inanıyordum. Ama bu olmayacak," diyor.

Sırbistan-Karadağ'ın "beyaz Schengen" listesine katılabilmek için yerine getirmesi gereken beş tane şart var: Verimli bir sınır denetimi, istikrarlı siyasi ve ekonomik durum, AB ile işbirliği, komşu ülkelerle iyi ilişkiler ve AB ülkelerine yönelik vize rejimini ortadan kaldırmak. Sırbistan-Karadağ'ın tam olarak yerine getirdiği tek şart ise, ABD de dahil olmak üzere 40 ülkeye yönelik vizeyi kaldırmak oldu.

İki kurucu cumhuriyet diğer alanlarda farklı seviyelerde ilerleme kaydetti. Örneğin Karadağ'da polis sınır denetimini ordudan devralırken, Sırbistan'da bu süreç zor ilerliyor.

Dışişleri bakanlığı yetkilisi Vlada Lyuboyeviç, AB'nin çift yollu yaklaşımı sınır ve vize meseleleri için geçerli olmadığı için, cumhuriyetler arasında daha iyi iletişim ve işbirliğinin son derece önemli olduğunu söylüyor. Ancak bu işbirliğinin kolay olmadığı görüldü. İlgili yasaların federal meclis tarafından yürürlüğe konması gerekirken, bu organ nadiren toplanıyor ve toplandığı zaman da çalışmaları hem yavaş hem de siyasi etki altında yürüyor.

Şimdilik Sırbistan-Karadağ vatandaşları vizesiz olarak Arnavutluk, Bosna-Hersek, Hırvatistan ve Makedonya'ya girebiliyorlar. Bölge dışında vize istemeyen ülke listesi de pek uzun değil - listede Küba, Rusya, Tunus ve birkaç ülke daha var.

Bazıları, vize söz konusu olduğunda en büyük sorunu kaçak yollardan AB'de bulunan veya sığınma talebinde bulunan, Kosovalılar da dahil olmak üzere çok sayıda Sırbistan-Karadağ vatandaşı olmasının yarattığını düşünüyor. Almanya'nın Belgrad Büyükelçiliği'nden Bernhard Hauer'e göre, yalnızca Almanya'da bile oturma izni bulunmayan 100 bin kadar Sırbistan-Karadağlı bulunuyor ve bunların her birinin Almanya'ya olan aylık maliyeti 600 avro.

Bu arada Sırp öğrencilerin yüzde 68'i Sırbistan'ın dışına hiç çıkmamış. Balkanlar Komisyonu Brüksel'in bazı gruplardaki vatandaşların seyahat etmesini kolaylaştıracak SMART vize rejimi uygulamasını önerdiği için bu durum gelecek yıl değişebilir. Program uygulandığı takdirde, Sırbistan-Karadağlı öğrenciler, sanatçılar, sporcular ve işadamları Schengen vizelerini daha kolay ve çabuk alabilecekler.