Savaş suçları zanlısı Ante Gotovina tutuklandı

08/12/2005

BM Savaş Suçları Mahkemesi'nin arananlar listesinin başında gelen kişilerden biri olan Hırvat Ante Gotovina, dört yıl kaçak olarak yaşadıktan sonra tutuklanarak Perşembe günü Lahey'e gönderildi.

(Çeşitli kaynaklar - 08/12/05; 21/12/04)

Kaçak emekli General Ante Gotovina, Çarşamba akşamı Kanarya Adaları'nda tutuklandı. [Arşiv]

BM Savaş Suçları Mahkemesi Başsavcısı Carla del Ponte, Perşembe günü Belgrad'da yaptığı açıklamada Emekli Hırvat General Ante Gotovina'nın 7 Aralık Çarşamba akşamı İspanya'nın Kanarya Adaları'nda tutuklandığını ve Perşembe günü Lahey Mahkemesi'ne transfer edileceğini söyledi.

Bu açıklamadan hemen sonra Brüksel'de konuşan NATO Genel Sekreteri Jaap de Hoop Scheffer, tutuklamayı övgüyle karşıladı. Genel Sekreter, "Gotovina'nın tutuklanması dünya için iyi bir haber. Ciddi suçlarla, en ciddi suçlarla itham edilen ancak henüz mahkum edilmemiş kişilerin adalet önüne çıkarılıyor olması iyi bir haber. Bu iyi bir haber, ve bence Hırvatistan için de iyi bir haber," dedi.

Gotovina, eski Bosnalı Sırp lider Radovan Karadzic ve askeri komutanı Ratko Mladic ile birlikte 1990'larda Balkanlar'da yaşanan çatışmalar nedeniyle aranan kaçak savaş suçu zanlıları listesinin en üst sıralarındaki üç kişiden biriydi. Ante Gotovina, eski Yugoslavya ile ilgili Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (ICTY) kendisini 1991-1995 yılları arasında Hırvatistan'da yaşanan çatışmalar sırasında Krajinalı Sırplara yapılan zulümlere katılmakla suçlamasından hemen sonra 2001 yılının Temmuz ayında ortadan kaybolmuştu.

Hırvatistan, 1991 yılında Sırp ayrılıkçılar tarafından ele geçirilen Krajina bölgesine karşı 4 Ağustos 1995'te Fırtına Operasyonu kod adlı bir askeri saldırı başlatmıştı. Gotovina, birkaç gün süren bu operasyon sırasında ve bunu takiben 15 Kasım 1995 tarihine kadar devam eden operasyonlarda Hırvatistan Ordusu'nun Split Operasyon Bölgesi'ne kumanda etmişti. BM savcıları Mart 2004'te kamuoyuna açıkladıkları iddianamede Gotovina'yı bu sıfatla Fırtına Operasyonu kapsamında Krajina bölgesinin güney kısmına gönderilen tüm Hırvat kuvvetlerinin meşru ve fiili kumanda ve kontrolünü elinde tuttuğunu öne sürüyorlardı.

Gotovina iddianamede bu operasyon sırasında zulüm, cinayet, yağma, şehirlerin, kasabaların ve köylerin kasıtlı olarak tahrip edilmesi, sürgün ve diğer insanlık dışı eylemleri içeren eylemlere katıldığı savıyla dört ayrı insanlık suçuyla ve üç ayrı savaş yasa ve kuralını çiğnemekle itham ediliyor. ICTY Gotovina'yı en az 150 Krajinalı Sırp'ın katledilmesini de içeren bu suçlardan kişisel olarak sorumlu tutuyor. Verilen bilgilere göre Hırvat Ordusu'nun saldırısı sonucunda ve bunu izleyen olaylar sırasında 200 bin kadar Krajinalı Sırp yerlerinden sürülmüştü.

BM savcılarına göre, Gotovina Sırp topluluğun Krajina bölgesinden zorla ve kalıcı olarak sürülmesi amacıyla ve İvan Cermak, Mladen Markac ve eski Hırvatistan Cumhurbaşkanı Franjo Tudjman'ın da aralarında bulunduğu kişilerle birlikte ya da bireysel olarak hareket ederek çeşitli insanlık suçları işlemişti. İddialara göre Gotovina bu ekibin bir üyesi olarak söz konusu suçları "planlamış, kışkırtmış, emretmiş, uygulamış ya da yardım etmiş ve bu suçların planlanmasını, hazırlıklarını ya da uygulanmasını teşvik etmişti". Savcılar, Gotovina'nın astlarının bu zulümleri gerçekleştirdiğini ya da gerçekleştirmiş olduğunu bildiği halde ya da bilmesi için gerekli olanaklara sahip olduğu halde bunları engellemek ya da failleri cezalandırmak için gerekli önlemleri almadığını da iddia ediyor. Bunların yanında, Gotovina'nın bölgenin merkezi olan Knin ve etrafındaki kentler de dahil olmak üzere bölge genelinde kamu düzeninin ve güvenliğin sağlanması için üstüne düşen görevleri yerine getirmediği de iddia ediliyor.

Gotovina, 12 Ekim 1995 tarihinde Hırvatistan'ın Zadar belediyesine bağlı Pasman adasında doğmuştu. Profesyonel bir asker ve Kıdemli Onbaşı rütbesine sahip eski bir Fransız Lejyoneri olarak, Ulusal Muhafız Kolordusuna operasyon şefi olarak katılmak ve 1. Tugay'da eğitim vermek üzere Temmuz 1991'de Hırvatistan'a döndü. Gotovina, Hırvat Savunma Konseyi tarafından altı aylığına görevlendirildikten sonra Şubat-Nisan 1992 tarihlerinde Hırvat Ordusu Kurmay Ekibi Özel Birimi'nde komutan yardımcısı olarak görev yaptı. Ekim 1992'de Hırvat Ordusu'nun daha sonra Split Askeri Bölgesi olarak adlandırılacak olan Split Operasyon Bölgesi'nin komutanlığına atandı ve Mart 1996'ya kadar bu görevi yürüttü. Bu sırada tuğgenerallikten tümgeneralliğe ve daha sonra da korgeneralliğe terfi etti.

Mart 1996'da, o sırada Hırvatistan Cumhurbaşkanı olan Tudjman, Gotovina'yı Hırvat Ordusu Teftiş Kurulu'nun başkanlığına atadı. Şubat 2000'de Hırvatistan cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanan Stipe Mesic, aynı yılın 29 Eylül günü Gotovina'yı ordudan ihraç etti.

Del Ponte, 23 Kasım 2004 tarihinde BM Güvenlik Konseyi'ne sunduğu bir raporda eski generalin Hırvat yetkilileri tarafından aleyhinde bir iddianame hazırlandığı konusunda uyarıldıktan sonra Temmuz 2001'de ortadan kaybolduğunu belirtti.

Ortadan kaybolmasının ardından Gotovina'nın saklandığı yer hakkında çeşitli spekülasyonlar yapılmaktaydı. Zagreb'e kaçağın tutuklanarak ICTY'ye teslim edilmesi konusunda baskı yapan del Ponte, Gotovina'nın Hırvatistan'da defalarca görüldüğü konusunda ısrar ediyordu. Del Ponte ayrıca, "aralarında devlet kurumlarının da bulunduğu iyi organize olmuş bir destek ağının" bu kişinin adaletten kaçmasına yardım ettiğini iddia etmişti.

Gotovina'nın mahkemeye teslim olması için farklı zamanlarda çağrı yapan Hırvat yetkililer, bu kişinin ülkeden kaçtığını iddia etmekle birlikte, bulunduğu taktirde tutuklanacağını taahhüt etmişlerdi.

Basın ve yayın organları tarafından Şubat 2004'te verilen haberlerde, Gotovina'nın güney Fransa'da serbestçe yaşadığı iddia ediliyordu. Gotovina, Fransız Yabancılar Lejyonu'nda altı yıl hizmet verdikten sonra 1979 yılında Fransız vatandaşlığına kabul edilmişti. Daha sonraları da, Gotovina'nın Nice'e bağlı kasabalarda ve güney Fransa'daki Aix-en-Province'de bir süre yaşadığı ve Güney Amerika'ya ve başka yerlere yoğun olarak seyahat ettiği iddia edilmişti.

Fransız Le Monde gazetesi, Fransız haberalma teşkilatı DST'nin bir raporuna dayandırdığı haberinde, "Mafyanın ve hatta o bölgelerdeki güçlü kişilerin korumasından yararlanıyor. Gizlenmeye gerek duymadan yaşayabiliyor; hatta pek sorun yaşamadan ülke dışına seyahat edebiliyor" yazmıştı. Bununla birlikte gazete, kaçağın Korsika, Marsilya ya da Fransa'daki başka bir bölgede olduğunu iddia eden daha önceki haberlerin boşa çıktığını da belirtmişti.

AB, 11 Ekim 2004 tarihinde ICTY'nin aranan kişiler listesinin en üstündeki üç kişi olan Karadzic, Mladic ve Gotovina'ya "ait veya kontrolü altındaki tüm fon ve ekonomik kaynakların" dondurulmasını sağlayan bir düzenlemeyi kabul etmişti.