Hırvatistan Adalet Bakanı Vesna-Skare Ozbolt: Hırvatistan'ın AB umutları ne olursa olsun tazminat verilmelidir

22/11/2005

Hırvatistan, son asır içinde mallarına Ustaşe ve komünist rejimler tarafından el konmuş ve yurtdışına sürülmüş Yahudilere tazminat ödenmesi sorununu çözme yönünde adımlar atıyor.

Southeast European Times için Zagreb'den Kristina Cuk'un haberi -- 22/11/05

ABD Dışişleri Bakanlığının Soykırımdan sorumlu özel elçisi Edward B. O'Donnell geçtiğimiz ay istişarelerde bulunmak üzere Zagreb'e geldi. [Getty Images]

Zagreb'in uzun zamandır çözüm bekleyen soruna el atmasıyla, iki ardışık rejim sırasında mallarını kaybeden ve yurtdışına sürülen Hırvat Yahudiler tazminat alabilecekler. Toplam tazminat miktarı 20 milyon avroyu bulabilir.

ABD Dışişleri Bakanlığının Soykırımdan sorumlu özel elçisi Edward B. O'Donnell Ekim ayında istişarelerde bulunmak üzere Zagreb'e geldi. O'Donnell, Washington'un ABD vatandaşlarını Hırvatistan'ın 1996 tarihli Tazminat Yasası kapsamına sokacak ikili bir anlaşma için görüşmeye hazır olduğunu söyledi.

1941 yılında, Hırvatistan'daki Ustaşe rejimi -- Nazi Almanya'sının bir kukla rejimi olan -- Hırvat Yahudilere ev, daire, banka hesapları ve mücevher gibi kişisel değerli eşyalarını beyan etmeleri talimatı verdi. Ardından da bu mallar toplanarak, çoğu durumda Volkdeutschers adıyla bilinen Hırvatistan'daki eski Alman azınlık üyelerine verildi.

Savaş bittikten sonra, bu mallar komünist hükümet tarafından kamulaştırıldı.

Hırvatistan AB üyelik yolunda ilerlerken, İtalya, Almanya, Slovenya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti ve Slovakya gibi blok üyeleri tarafından tazminat meselesini çözüme kavuşturması yönünde baskı görüyor. Zagreb bir süredir, 1945 yılında Hırvatistan'dan kovulan Volkdeutscher'lere tazminat ödenmesi konusunda Avusturya ile görüşmeleri sürdürüyor. Ülkeden bazı Almanların kaybettiği mallar aslında Hırvat Yahudilere ait olduğu için, bu durum da Yahudilere mal iadesi sorununu gündeme getiriyor.

Zagreb'de yaşayan tarihçi Ivo Goldstein'a göre, tazminat isteyen Yahudi sayısının çok da fazla olmaması gerekiyor. Ancak Goldstein, sürecin mallara ilk defa el konulduğu 1941 yılına kadar geri gitmesi gerektiğini de ekliyor.

Hırvat hükümeti talebi kabul etmesi halinde malları gayrı menkul olarak vermek veya para iadesi yapmak zorunda kalacak. Başlıca engellerden biri, malların büyük bölümünün konut, ev, orman ve tarım kompleksi veya işyerine dönmüş olması. Örneğin Ukrayna büyükelçilik binasının Arjantin'deki bir sürgün Yahudi aileye ait olduğu bildiriliyor.

Hırvatistan Adalet Bakanı Vesna Skare-Ozbolt, tazminatın Hırvatistan'ın AB umutlarından bağımsız olarak gerçekleşmesi gerektiğini söylüyor. Bunun yarım yüzyıldan uzun bir zamandır devam etmekte olan bir sorun olduğunu belirten Skare-Ozbolt, çözümü karmaşık bir görev olsa da bundan sonsuza dek kaçılamayacağını da ekliyor.