ABD'li yetkili BH'li siyasi parti liderlerini anayasa reformu konusunda uzlaşmaya çağırdı

22/11/2005

ABD Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Nicholas Burns Pazartesi günkü konuşmasında, Bosnalı siyasi liderlerin Bosna-Hersek Anayasasını hayata döndürmeye hazır olduklarını beyan etmelerini umduğunu ifade etti.

(The Washington Times, AP - 22/11/05; Washington Arşivi, Reuters, AP, BBC, VOA, RFE/RL - 21/11/05)

""Henüz oraya varmış değiliz. Daha elimizde anlaşma yok," diyen ABD Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Nicholas Burns şöyle devam etti: "Fakat bu yönde ilerlediklerinden eminim." [AFP]

Üst düzey ABD'li bir diplomat 21 Kasım Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Dayton Barış Anlaşmalarının (DBA) 10'uncu yıldönümü törenleri Washington'da devam ederken, Bosna-Hersek'li (BH) siyasi liderlerin ülke anayasasını hayata döndürme konusunda anlaşmaya varmaları yönündeki umudunu dile getirdi.

ABD Dışişleri Bakanlığı Siyasi İşler Müsteşarı Nicholas Burns, "Ülkenin siyasi part liderleri olarak yarın üzerinde anlaşmalarını umduğumuz şey, kendilerini bu anayasa reform sürecine adamaları, bunu 2006 seçimleri öncesinde önümüzdeki aylarda sürdürmeleridr," dedi.

Yaklaşık on gün önce, BH'nin önde gelen sekiz iktidar ve muhalefet partisinin liderleri, DBA'nın bir parçası olan anayasada yapılacak değişiklikleri görüşmek üzere Brüksel'de bir araya geldiler. Liderler görüşmelerini, "Dayton'dan Sonra: Balkanlar ve Avrupa-Atlantik Entegrasyonu" başlıklı konferansla Pazartesi günü başlayan ve iki gün sürecek anma törenleri öncesinde Pazar günü de sürdürdüler.

ABD Barış Enstitüsü sponsorluğunda düzenlenen konferansta söz alan Burns, "Dayton, iç bölünmelere, bir toplumu diğerinden ayıran iç Berlin duvarlarına sahip bir devlet yarattı, çünkü savaşı durdurmanın ve geçici ve kırılgan bir barış inşa etmenin tek yolu buydu," diyerek şöyle devam etti: "On yıl sonra bu duvarların artık yıkılması gerekmektedir. Ülke halkının -- Hırvatlar, Sırplar ve Müslümanların -- karışmasına, normal çok ırklı ülkelerdeki farklı insanların yaptığı gibi bütünleşmelerine izin verilmelidir."

Anlaşmalar sonucunda BH, her biri kendi hükümeti ve parlamentosuna sahip BH Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti (SC) olmak üzere iki siyasi tarafa ayrıldı. Bunlara ek olarak bir ulusal parlamento ve hükümet, bir de üç ana etnik grubu temsilen üyelerin yer aldığı bir üçlü cumhurbaşkanlığı bulunuyor.

Son aylarda ülke uluslararası toplumla olan ilişkilerini güçlendirdikçe, analistlerin dünyanın en hantal siyasi ve idari sistemlerinden biri olduğu konusunda hemfikir oldukları sistemde reform yapılması yönündeki çağrılar da yoğunlaştı.

Burns, "Bosna parçalanmış bir devlet olarak kalamaz ve ne birleşmiş bir Avrupa ne de birleşmiş bir NATO'nun parçası olabileceğini sanamaz," şeklinde konuştu.

Önerilen anayasa değişikliklerine göre iki taraf varlığını sürdürecek, fakat yetkileri yeterli derecede tırpanlanırken şu anda zayıf durumda olan ulusal parlamento ve hükümet güçlendirilecek. Üç üyeli cumhurbaşkanlığının yerine tek bir cumhurbaşkanı gelecek.

1995 yılında DBA'ya arabuluculuk etmiş olan ABD'nin eski BM Büyükelçisi Richard Holbrooke Pazartesi günkü konferansta yaptığı konuşmada, başta Bosnalı Sırplar olmak üzere BH'li siyasileri anayasa reformu konusunda anlaşmaya çağırdı.

"Şunu size dürüstçe söylemem gerekiyor ki, Dayton Anlaşmalarını mevcut biçimiyle savunarak aslında ilerlemeyi önlemeye çalışıyorsunuz," diyen Holbrooke sözlerini şöyle sürdürdü: "Dayton'un iyileşmesine yardım etmelisiniz. SC, Bosna-Hersek adlı tek bir devletin parçası olduğunu bir kez ve son olarak fark etmelidir."

Salı günü, üçlü cumhurbaşkanlığı reisi Ivo Miro Joviç başkanlığındaki ve cumhurbaşkanlığının diğer iki üyesi ile yaklaşık 40 diğer Bosnalı yetkili ve siyasiden meydana gelen BH heyeti, ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice'ın ev sahipliğinde düzenlenecek bir öğle yemeğine katılacak.