Beş yıldır süren demokrasi değişimi sonunda, Sırplar ekonomik açıdan hâlâ çabalıyor

17/10/2005

Slobodan Miloseviç'in Ekim 2004'te devrilmesinden sonra beklentiler yüksekti. O tarihten bu yana geçen beş yıl içinde Sırplar zorlu bir geçiş dönemi yaşayarak ileride yaşayacaklarını umut ettikleri refah için zemin hazırladılar.

Southeast European Times için Belgrad'dan Davor Konjikusiç'in haberi -- 17/10/05

Belgrad şehir merkezinde eski Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Miloseviç'in yırtık bir posteri. Sırbistan bu ay Miloseviç rejiminin sona ermesinin 5'inci yıldönümünü kutladı. [AFP]

Bu ay, Slobodan Miloseviç rejimine son verip yeni bir demokratikleşme dönemi ve kapsamlı bir ekonomik değişimi başlatan devrimin 5'inci ayı kutlandı. Günümüzde sıradan vatandaş siyasetle çok daha az, ekonomi ve hayat gailesi ile ise çok daha fazla ilgileniyor.

Analistlere göre Sırbistan son beş yıl içinde önemli bir ekonomik büyüme kaydetmenin yanı sıra "özel ekonomi" çerçevesi altında ekonomi kurumlarını yeniden örgütlemeyi başardı. Dünya Bankası'nın hesaplama yöntemine göre Sırbistan 2000 yılından 2004 yılı sonuna kadar GSYİH'sını yaklaşık 8 milyar dolardan yaklaşık 12 milyar dolara çıkardı. Sadece beş yıl içinde, GSYİH yüzde 50 civarında arttı.

Miloseviç Ekim 2000'de iktidar koltuğundan inmeden önce, Sırbistan'ın GSYİH'sını eski Yugoslavya'nın parçalanmaya başladığı 1989 yılındaki değerinin yaklaşık yüzde 70'ine indirmeyi başarmıştı. Vreme dergisi ekonomi analisti Dimitrije Boarov, "Kişi başına düşen GSYİH miktarları göz önüne alındığında, Miloseviç döneminin bizi kişi başına düşen GSYİH'da 832 avronun altına düşürdüğü, yani günümüzden yaklaşık 40 yıl öncesine götürdüğü, o olmadan ise kişi başına 2 bin 287 avroya dönebildiğimiz görülmektedir," dedi.

Ancak bu başarı, diğer alanlarda kaydedilen yavaş ilerlemeyle gölgeleniyor. Son beş yıl içinde Sırbistan, ihracatta 2000 yılındaki 1,295 milyar avrodan bu yıl 3,327 milyar avronun biraz üstüne çıkarak pek iyi sayılmayan bir artış kaydetti. Aynı dönemdeyse ithalat patlayarak 2000 yılındaki 2,770 milyar avrodan 2004 yılında 9,265 milyar avroya fırladı. Dış ticaret açığı dört kat arttı. Ancak bu yıl, bu eğilim tersine dönecek gibi görünüyor. Dış ticaret açığında önemli derecede azalma bekleniyor.

Geçiş döneminin en zor bölümü, ilk baştaki yüzde 25'ten yüzde 30'a çıkan işsizlik oldu. Bu da, Sırbistan'da 800 bin ila 900 bin işsiz olduğu anlamına geliyor. Daha 2000 yılında, bir buçuk milyon çalışanın neredeyse üçte biri tatile çıkmaya ve asgari ücret almaya zorlanırken, iş gücü fazlası 620 bin işçi olarak hesaplanıyordu.

Halkın büyük bölümü beş yıl önce yüksek beklentilere sahipken, çoğu kesim için demokratikleşmenin meyveleri daha yeni toplanmaya başladı. Geçiş zor olsa da, uzun vadeli olumlu bir değişim için zemin hazırladı. En önemlisi de, AB ile İstikrar ve Ortaklık müzakerelerinin başlamasıyla cumhuriyet, Sırp halkının çoğunun gelecek refahın anahtarı olarak gördüğü Avrupa üyeliği yolunda önemli bir atılım yapmış oldu.