Del Ponte'den AB'ye, Hırvatistan ve Sırbistan-Karadağ'a ICTY İle Tam İşbirliği Yönünde Baskı Çağrısı

02/09/2005

BM savaş suçları başsavcısı Carla del Ponte Perşembe günü AB'yi, Lahey mahkemesince aranan baş zanlılar yakalanmadıkça Hırvatistan ve Sırbistan-Karadağ ile görüşmeleri askıya almaya çağırdı. Del Ponte, iki ülkenin de BM mahkemesiyle tam işbirliği yapmadığını söyledi.

(Hollanda Radyosu- 02/09/05; Reuters, AFP, BBC, HINA, Makfax - 01/09/05)

Başsavcı Carla del Ponte'ye göre, AB'den gelen baskı BM savaş suçları mahkemesiyle daha iyi bir işbirliği sağlanmasında kilit rol oynadı. [AFP]

BM savaş suçları mahkemesi başsavcısı Carla del Ponte 1 Eylül Perşembe günü yaptığı açıklamada, Hırvatistan ve Sırbistan-Karadağ Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) tarafından aranan zanlıları teslim etmedikçe AB'nin bu ülkelerle ilişkilerini ilerletmemesi gerektiğini söyledi.

Del Ponte, İsviçre'nin başkenti Bern'de düzenlenen Balkanlar konulu konferansta yaptığı konuşmada, "ICTY ile tam işbirliği, AB'nin eski Yugoslav ülkeleri için belirlemiş olduğu üyelik şartlarından biridir," diyerek şöyle devam etti: "Avrupa'nın güçlü desteği olmadan Balkanlar'daki adalet süreci hazin bir başarısızlıkla sonuçlanır. Özellikle Hırvatistan ile Sırbistan-Karadağ, mahkemeyle yalnızca uluslararası baskı sayesinde işbirliği yapıyor."

İki ülkenin ICTY ile olan mevcut işbirliği seviyesini "ne kusursuz ne de tam" olarak nitelendiren del Ponte, Brüksel'i bu ülkelere uluslararası yükümlülüklerini yerine getirip mahkeme tarafından aranan savaş suçu zanlılarını teslim etmeleri yönünde baskı uygulamaya çağırdı.

"Bir ülkenin aday statüsü sürdükçe, AB'nin reformları zorlama gücü vardır," diyen del Ponte sözlerini şöyle sürdürdü: "Ülke kulübe girdiği anda bu güç yok olacaktır."

Hırvatistan, ilgili makamlar emekli General Ante Gotovina'yı Mart ayına kadar yakalayıp ICTY'ye teslim etselerdi, AB üyelik müzakerelerine o tarihte başlayacaktı. Fakat Zagreb, BM mahkemesiyle tam işbirliği yaptığını kanıtlamaya yetecek olan yegâne şartı da yerine getiremeyince müzakereler beklemeye alındı. Bu arada Sırbistan-Karadağ'ın da AB ile İstikrar ve Ortaklık Anlaşması konulu müzakerelere 5 Ekim'de başlaması planlanıyor.

Gerek AB gerekse ABD, son aylarda Sırbistan-Karadağ ve Bosna-Hersek'e (BH) BH'nin Sırp kontrolü altındaki bölgelerinde veya Karadağ'da saklandığına inanılan eski Bosnalı Sırp lideri Radovan Karadziç ile del Ponte'nin ısrarla Sırbistan'da saklandığını iddia ettiği savaş zamanı ordu komutanı Ratko Mladiç'i iade etmeleri yönünde uyguladıkları baskıyı artırdı.

Bern'deki konuşmasında del Ponte, "Bunlara dokunulmazlık sağlanması uluslararası toplum ve uluslararası adalete indirilmiş büyük bir darbe olur," dedi. Başsavcı, Hırvatistan Dışişleri Bakanı Kolinda Grabar-Kitaroviç'in Salı günü Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı konuşmada yer verdiği Zagreb'in Gotovina'yı bulmak için elinde gelen herşeyi yaptığı yönündeki iddiaları reddetti.

Del Ponte, "Hırvatistan'ın yürüttüğü operasyonlarda nicelik açısından belirgin bir değişiklik olmamıştır. Elimdeki göstergeler Gotovina'nın hala bölgede olduğuna işaret etmektedir," şeklinde konuştu.

Perşembe günü söz alan Hırvatistan Başbakanı Ivo Sanader de, Hırvatistan'ın Lahey ile işbirliğine ilişkin eylem planını uygulamakta olduğunu söyleyerek Gotovina'nın destekçilerinden biri olduğundan şüphelenilen Hrvoje Petrac'ın bu hafta başında Yunanistan'da tutuklandığına işaret etti.

Konuşmasında Petrac'ın tutuklanmasına da değinen del Ponte, bunu olumlu bir gelişme, istihbarat ve yasa uygulama daireleri arasındaki uluslararası işbirliğinin güzel bir örneği ve Gotovina'yı korumakta olan ağa sonunda sızabilmek için bir fırsat olarak nitelendirdi.

Savcı, "Hırvatistan'ın önümüzdeki haftalardaki eylemlerini çok yakından izliyor olacağız," dedi. "Gerçekten de, Hırvatistan'ın Gotovina'yı Lahey'e teslim etmek için bu yeni gelişmenin ışığında agresif bir eylem tavrı sergilemesini bekliyoruz."

Del Ponte'nin sözleri, AB dışişleri bakanlarının Galler'in Newport kentinde yapacakları iki günlük gayrı resmi toplantının başlangıcıyla aynı zamana denk geldi. Toplantı gündeminde Hırvatistan'ın Birliğe üyelik hedefi de yer alıyor.

İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw Perşembe günü kaydedilen sözlerinde, AB'nin Hırvatistan'ın üyelik hedefini Eylül ayı ortasında gözden geçirerek üyelik müzakerelerinin başlamasına yeşil ışık yakıp yakmama konusunda karar vereceğini söyledi. Karar verilmeden önce de, Del Ponte'den AB görev gücüne Hırvatistan'ın ICTY ile olan işbirliği hakkında rapor vermesi istenecek.