Birinci Dünya Savaşı Trajedisi Gelibolu'ya Dostluk Getirdi

29/04/2005

Türkler, Avustralyalılar ve Yeni Zelandalılar, 90 yıl önce tarihin gördüğü en kanlı savaşlardan birinde hayatını kaybeden yüzbinlerce askeri onurlandırmak ve anmak üzere 25 Nisan'da Gelibolu yarımadasında toplandılar.

Southeast European Times için Allan Cove'un haberi -- 29/04/05

Avustralyalı denizciler 25 Nisan Pazartesi günü Gelibolu Yarımadasındaki Anzak Koyunda düzenlenen Anzak Günü şafak törenine katıldılar. [AFP]

Bu haftanın başlarında, Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Avustralya Başbakanı John Howard, Yeni Zelanda Başbakanı Helen Clark, İngiltere Prensi Charles ve diğer yetkililer, Gelibolu Savaşı'nın 90'ıncı yıldönümü anma törenlerinde stratejik öneme sahip Çanakkale Boğazı'nın güney girişinde bir dakikalık saygı duruşunda bulundular.

Tören, Anzaklar olarak bilinen Avustralya ve Yeni Zelandalı askerlerin Birinci Dünya Savaşı sırasında Gelibolu'ya ilk çıkışlarını anmak üzere düzenlendi. Avustralya ve Yeni Zelandalılar geleneksel şafak törenine her yıl katılarak mezarları ziyaret ediyor ve taşların önünde saatlerini geçiriyorlar.

300 kilometre uzaklıktaki İstanbul'u ele geçirmek amacıyla 1915'te çıkartma yapan İngiliz liderliğindeki ordunun büyük bölümü, Avustralya ve Yeni Zelanda'dan gelen gönüllülerden oluşuyordu. Müttefikler Almanya ile birlik olan Osmanlı İmparatorluğu'nu safdışı ederek Türk boğazlarını Rusya'ya levazım rotası olarak kullanmak istiyorlardı. Harekatın 11 gün sürmesi planlanıyordu. Fakat sonunda, Türkler sekiz aydan uzun süre direndiler ve kanlı savaşlar sonrasında Müttefikleri topraklarından attılar. Şiddetli çatışmalarda 250 binden fazla Türk askeri şehit oldu. Çoğunluğu Avustralyalı ve Yeni Zelandalı olan 100 binin üzerinde de Müttefik askeri hayatını kaybetti. Müttefik kuvvetleri 20 Aralık 1915'te geri çekildiler.

Erdoğan, Gelibolu'daki savaşın sonraki nesillere, savaşı önlemek için daha fazla çalışmayı öğrettiğini söyledi: "Her yıl burada toplanmamız, savaşın karanlık yönünü mümkün olan en açık şekilde ortaya koyan bu kanlı savaştan gerekli dersleri aldığımızı ve kalplerimizde barışa daha fazla değer verdiğimizi göstermektedir. Savaşları önlemek için daha fazla çaba göstermeli ve dünyanın neresinde olursa olsun barışı tehdit eden unsurlara karşı işbirliği ve kararlılıkla hareket etmeliyiz."

Törende konuşan Clark, Gelibolu savaşının burada savaşmış ulusların ortak hafızasında derin bir yere sahip olduğunu söyledi. "Gelibolu'da yaşananlar, arada geçen 90 yıla rağmen, hâlâ şok edici güce sahiptir," diyen Clark, "Olanlar, bizim ulus ve halk olarak bugünkü halimize gelmemizde de rol oynamıştır," dedi.

Avusturalya Gaziler Bakanı Anne Kelly de Gelibolu'daki Anzak çıkartmasını savaşa katılan ülkelerin tarihinde "belirleyici bir an" olarak nitelendirdi.