AGİT'ten BH Mahkemelerine Savaş Suçu Davalarında Kapasite Artırma Çağrısı

31/03/2005

AGİT tarafından yayınlanan yeni bir rapora göre, Bosna-Hersek'teki mahkeme ve savcılar savaş suçu zanlılarını adalete teslim etmek için vicdani bir çaba göstermelerine karşın, davaların yerli mahkemelerde etkili şekilde görülmesi önündeki engeller duruyor.

Southeast European Times için Svetla Dimitrova'nın haberi -- 31/03/05

Bosna-Hersek'teki savaş suçları mahkemesi 9 Mart'ta açıldı. AGİT raporuna göre yetkili makamların adaletin adil ve etkili şekilde dağıtılmasını sağlamaları gerekiyor. [AFP]

AGİT tarafından hazırlanan yeni bir raporda, Bosna-Hersek'in (BH) 1992-1995 ihtilafından kaynaklanan savaş suçu davalarını yargılamada bir takım ilerlemeler kaydettiği yer alıyor. Ancak örgüte göre, yetkili makam ve kurumların adaletin adil ve etkili şekilde dağıtılmasını sağlamak için daha fazla çaba göstermesi gerekiyor.

AGİT BH misyon başkanı Douglas Davidson 23 Mart'taki belgeyi sunuş konuşmasında "Bu rapor bazı mahkeme ve savcıların savaş suçu sorumlularının adalete teslim edilmesi için nasıl vicdani bir çaba sergilediklerini ortaya koymaktadır," diyerek şöyle devam etti: "Ancak bahsi geçen eksikliklerle birlikte, hâlâ kapasite artırımına ihtiyaç var. Bu, hukukun üstünlüğü açısından hayati önem taşımaktadır."

Rapora göre BH makamları, 1996 yılından bu yana Eski Yugoslavya Hakkındaki Uluslararası Ceza Mahkemesinde (ICTY) toplam 5 bin 789 savaş suçu zanlısına karşı suçlamada bulundular. Lahey mahkemesi bu davalardan 846'sını yeterli kanıt olduğu gerekçesiyle onayladı.

Onaylanan davalardan 41'inde kesin ve bağlayıcı hükme varılırken, bunlarda yer alan 50 sanıktan 30'u suçlu bulunarak altı aydan 20 yıla kadar değişen hapis cezalarına çarptırıldılar. 39 sanığın yer aldığı diğer 17 davada ilk mercide karara varıldı ve bunlar şu anda ya temyiz işlemindeler ya da yeniden görülüyorlar. Toplam 94 sanık aleyhinde açılan diğer bir 54 tekil veya grup davasında son safhaya varıldı ve 73 kişi aleyhindeki en az 44 başka dava şu anda ya soruşturuluyor ya da mahkeme öncesi safhada bulunuyor.

74 sayfalık AGİT raporu BH'deki devlet düzeyindeki savaş suçu mahkemesinin açılışından iki hafta sonra yayınlandı. Geriye kalan yüzlerce küçük dava ülkenin iki tarafı olan BH Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti'nin yargı alanındaki mahkemeler ve Brcko bölge mahkemesi tarafından görülecek.

AGİT'in bulgularına göre, BH'nin yerli mahkemeleri savaş suçu davalarını görme becerilerini kanıtlamış olmakla birlikte, taraflı ve sadakatsiz makamların siyasi kayıtsızlığı savaş suçu davalarının etkili bir şekilde yargılanması önünde engel teşkil ediyor. Diğer sorunlar arasında hakim ve savcıların kişisel güvenliklerinden duydukları korku, tanık ve sanıkların bulunması ve duruşmalara gelmelerinin sağlanmasında yaşanan güçlükler ve BH ve bölgede sınır ötesi işbirliği yapılabilmesi için yeterli kararlılığın, yapıların ve prosedürlerin bulunmaması yer alıyor. Raporda aşırı yüklenilmiş kaynaklar, bekleyen dava yığını, yeterli eğitimden yoksun personel ve muhakeme yasalarındaki radikal değişikliklerin de mahkemeler için güçlük teşkil ettiğine yer veriliyor.

AGİT'e göre, devlet düzeyinde bir savaş suçları mahkemesinin kurulması büyük olasılıkla taraf mahkemelerinin işi üzerinde olumlu bir etki yaratacak. Bu arada örgüt, BH'li makamlar ve uluslararası topluma kaynak bulma sorunlarını ele almalarını ve savaş suçu davalarının yargılanması için kapasite artırımına yönelmelerini tavsiye ediyor.

Raporda, "Savaş suçlarının kovuşturulması sürecinin nihai başarısı yalnızca yeni savaş suçları mahkemesinin etkinliğine değil, kanton ve bölge mahkemelerinin savaş suçu davalarının çoğunluk kısmını görme görevlerini ifa edebilmelerine de bağlı olacaktır," ifadesi yer alıyor.