AB: Müzakerelerin Başlaması İçin Hırvatistan'ın Gotovina'yı Yakalaması Şart

17/03/2005

Hırvatistan'ın AB üyelik müzakereleri ülkenin Lahey'deki BM savaş suçları mahkemesiyle tam işbirliği yapmaması nedeniyle askıya alındı. AB, sürecin başlayabilmesi için kaçak zanlı Ante Gotovina'nın tutuklanarak Lahey'e teslim edilmesi gerektiğini açıkça belirtmiş durumda.

(Bloomberg, The Guardian, CNN - 16/3/05; Reuters, AFP - 15/03/05)

Hırvatistan Başbakanı Ivo Sanader, Ante Gotovina'nın kaçak durumuna rağmen AB dışişleri komitesini üyelik müzakerelerini başlatmaya ikna etmeye yönelik son çabası sonrasında basın toplantısı düzenledi. [AFP]

AB dışişleri bakanları 16 Mart Çarşamba günü, Hırvatistan ile Perşembe günü başlatılması planlanan üyelik müzakerelerinin ülkenin Lahey mahkemesi zanlısı emekli General Ante Gotovina'yı iade etmemesi nedeniyle erteleneceğini duyurdu. Birliğin aday bir ülkenin müzakerelerini başlatmayı insan haklarıyla ilgili bir mesele yüzünden bu ilk erteleyişi, diğer eski Yugoslav ülkelerinin yanı sıra Türkiye'ye de gönderilmiş bir sinyal olarak görülüyor.

Toplantıya başkanlık yaptıktan sonra basın toplantısında söz alan Lüksemburg Dışişleri Bakanı Jean Asselborn, "Hırvatistan bugüne kadar gösterdiğinden daha fazla çaba göstermelidir,'' diyerek şöyle devam etti: "Yeni tarih belirleme kapısını kapatmadık. Bu kapı Hırvatistan'a açıktır ve bir ay içinde de açılabilir."

Danimarka Dışişleri Bakanı Per Stig Moeller, Birliğin mahkemeyle işbirliği yapan ülkeleri ödüllendirip yapmayanları cezalandırması gerektiğini söyledi. Moeller, "'O kadar da önemli değil' derseniz Ratko Mladiç ve Radovan Karadziç'i yakalama yönündeki çabaların sürdürülmesini talep etmek zor olacaktır," dedi. Bakan, Hırvatistan'a Gotovina'yı yakalamadan müzakerelere başlama izni vermenin eski Kosova Başbakanı Ramuş Haradinay gibi teslim olan zanlılara belirsiz bir mesaj göndereceğini de sözlerine ekledi.

Hırvat makamları Gotovina'nın ülkede olmadığında ısrar ediyorlar ve bu iddia Başbakan Ivo Sanader'in Brüksel'e yaptığı son çare kulis gezisinde de tekrarlandı. Sanader ülkesinin AB'nin mahkemeyle tam işbirliği kriterini yerine getirmiş olduğunu ve müzakerelerin planlandığı tarihte başlaması gerektiğini öne sürdü.

Ancak BM başsavcısı Carla del Ponte Zagreb'in savcılığıyla işbirliği yönünde yeterli çaba göstermediğinde ısrar ediyor.

Del Ponte, AB dönem başkanlığını yürüten Lüksemburg'a Salı günü gönderdiği bir mektupta, "Kaçağın yerinin tespit edilmesi için her türlü çabanın sarf edildiğine beni ikna edemiyorlar," dedi.

Başsavcı AB'ye sunduğu son iki raporda, 1995 yılında Sırp güçlerine karşı düzenlenen saldırıda 150 etnik Sırp'ı öldürmek ve 150 bin kadarını topraklardan sürmekle suçlanan Gotovina'nın "Hırvat makamlarının elinin altında" olduğunu ifade etti.

Müzakerelerin başlatılabilmesi için 25 AB üye ülkesinin de oybirliğiyle karar vermesi gerekiyor. Avusturya, Macaristan ve Slovenya'nın aralarında yer aldığı bir avuç ülke, Gotovina teslim olmadan müzakerelerin Perşembe günü başlamasından yana görüş bildirdiler.

Hırvatistan'ın ekonomik açıdan diğer adaylar Romanya ve Bulgaristan'dan daha iyi hazırlanmış olduğu düşünülüyor. Ülke üyelik müzakerelerine bu yılın sonuna kadar başlarsa, 2009 veya 2010'da Birliğe katılabilir.