ABD, ICTY İle İşbirliği Eksikliğini Öne Sürerek Sırbistan-Karadağ'a Yardımı Durdurdu

14/01/2005

ABD, Sırbistan-Karadağ'ın Ratko Mladiç ve diğer savaş suçu zanlılarını tutuklayıp teslim etmemesi de dahil olmak üzere BM savaş suçları mahkemesiyle işbirliği yapmamayı sürdürmesini gerekçe göstererek bu ülkeye yapacağı 10 milyon dolarlık yardımı geri çekme kararı aldı.

(Reuters, VOA, Big News Network - 14/01/05; ABD Dışişleri Bakanlığı, AP, AFP, UPI - 13/01/05; Beta - 12/01/05)

Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Richard Boucher, "Bakan, ülkenin işbirliği yapmamayı sürdürmesi nedeniyle 2005 mali yılı için öngörülen 10 milyon dolarlık yardımı dondurma kararı almıştır," dedi. [AFP]

ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell 13 Ocak Perşembe günü, Sırbistan-Karadağ'a 2005 mali yılı için yapılması öngörülen 10 milyon dolarlık para yardımını ülkenin Eski Yugoslavya Hakkındaki Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) ile işbirliği yapmamayı sürdürmesini gerekçe göstererek dondurma kararı aldı. Söz konusu meblağ, geçen yıl aynı nedenden dolayı dondurulan 16 milyon doların üzerindeki yardıma eklendi.

ABD Kongresi 2002 yılında, Sırbistan-Karadağ'ın 1990'larda yaşanan Balkan ihtilaflarında aldığı yaraları sarmasına destek niteliğinde ülkeye verilecek yaklaşık 100 milyon dolar tutarında üç yıllık bir ekonomik ve mali yardım paketini onayladı. Ancak fonların sağlanması, dışişleri bakanının Belgrad'ın ICTY'yi yeterli seviyede desteklediğini düzenli olarak onaylaması şartına bağlandı.

Şart koşulan işbirliğinde müfettişlerin belge ve tanıklara ulaşmalarının sağlanması ve ICTY tarafından aranan savaş suçu zanlılarının teslim edilmesi yer alıyor.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Richard Boucher Perşembe günü yaptığı yazılı açıklamada, Mart 2004'te bakanın Sırbistan-Karadağ'ın mahkemeyle işbirliği yaptığını Kongre'ye doğrulamayı reddetiğini söyledi. Bu nedenle de, 31 Mart 2004 sonrası dönemde yapılması planlanan yardımın büyük kısmı geri çekildi.

Açıklamada, "Bakanın geçen Mart ayında vermiş olduğu karardan bu yana Sırbistan-Karadağ'ın mahkemeyle işbirliğinde hiçbir ilerleme olmamıştır," ifadesi yer aldı.

Perşembe günkü adım, Washington'un savaş suçu zanlılarının tutuklanmasına karşı çıkan, bunun yerine kendi istekleriyle teslim olmalarını savunan Başbakan Vojislav Kostunica'nın hükümetinden duyduğu sıkıntının bir işareti olarak algılandı.

Son aylarda Belgrad, BM mahkemesince suçlanan kişileri tutuklayıp iade etmesi yönünde giderek artan bir uluslararası baskıya maruz kalıyor. Gerek AB gerekse NATO, Belgrad'ın ICTY ile işbirliğini, özellikle de eski Bosnalı Sırp ordu komutanı Ratko Mladiç'in Lahey'e teslim edilmesini Sırbistan-Karadağ'ın Avrupa-Atlantik katılımı için kilit şart olarak öne sürüyor.

Mladiç ile eski Bosnalı Sırp siyasi lider Radovan Karadziç, ICTY'nin halen aranan zanlılar listesinin en tepesinde bulunuyor. Son ortaya çıkan gerçekler, Mladiç'in BM mahkemesi tarafından ilk suçlanışından altı yıl sonra 2001 yılında emekli olduğu Sırbistan-Karadağ Ordusundan emekli maaşı almakta olduğunu gösterdi.

Boucher, Belgradlı yetkililerin zanlıları tutuklayıp iade etmesi halinde Powell'in Çarşamba günkü kararını gözden geçirmeye hazır olduğunu da belirtti.

Sözcü, "Belgrad'daki yetkilileri, başta Ratko Mladiç olmak üzere kaçak zanlıları tutuklayıp Lahey'de mahkemeye çıkmaları için iade etmek süretiyle mahkemeyle tam işbirliği yapmaya çağırıyoruz," dedi.

Sözcü bu arada, ABD'nin Sırbistan-Karadağ'a tahsis edilmiş olan yardımı kullanmak için alternatif yollar düşündüğünü de sözlerine ekledi. Boucher, "Bu yılki yardım paketimizi hazırlarken fonları merkez hükümetten uzaklaştırarak 73,6 milyon dolarlık yardımı merkez hükümetin dışında yer alan ve reformlara bağlılık gösteren örgüt ve programlara kanalize ettik," şeklinde konuştu.

Aynı zamanda Sırbistan-Karadağ'ın ICTY ile İşbirliği Konseyinin üyesi olan Sırbistan Yerel İdare Bakanı Zoran Loncar, Belgrad merkezli Beta haber ajansı tarafından Çarşamba günü kaydedilen sözlerinde yetkililerin "zanlıların iadesi de dahil olmak üzere Lahey mahkemesine karşı bütün yükümlülüklerini yakında yerine getireceklerini" söyledi.