Romanya Uluslararası Evlat Edinmeleri Kısıtlayan Yasayı Yürürlüğe Soktu

04/01/2005

Romanya'da uluslararası evlat edinmelere kısıtlama getiren yasa 1 Ocak'ta yürürlüğe girdi. ABD'deki aileler, ülkenin başına geçen yeni yetkililerin AB'nin önerisiyle 2001 yılında yürürlüğe konan moratoryumun dondurduğu sürmekte olan evlat edinme işlemlerini gözden geçirmelerini umuyor.

(Press Review - 03/01/05; AP, The Boston Globe, The Scotsman, Nobody's Children - 01/01/05; Press Review - 31/12/04; AFP - 18/10/04; Uluslararası Çocuk Hizmetleri Ortak Kurulu)

Yeni yasaya göre, kimsesiz Romen çocuklarının yabancılar tarafından evlat edinilmeleri ancak diğer kanalların tümü başarısız olduğu takdirde mümkün olabilecek. [AFP]

Üç yıldan fazla süren moratoryumu sona erdirerek Romanya'da yürürlüğe giren yeni yasa, uluslararası evlat edinme işlemlerinin sürdürülmesine olanak sağlayacak. Çocuk suistimali olaylarını ortadan kaldırmayı amaçlayan son derece kısıtlayıcı nitelikteki yasa, ABD'de Romen çocuklarını evlat edinmeye çalışan aileler arasında itirazlara yol açtı. Bazıları, AB'nin baskısıyla 2001 yılında uygulanan moratoryum tarafından önü tıkanan işlemlerinin Balkan ülkesinde meydana gelen son siyasi değişiklikler sonrasında gözden geçirilmesini umuyor.

Romen Parlamentosunda geçen Haziran ayı kabul edilen fakat 1 Ocak Cumartesi günü yürürlüğe giren yasa, ülkedeki evlat edinme işlemlerini koordine etme konusunda tek yetkili kurum olacak yeni bir Evlat Edinme Dairesi kurulmasını öngörüyor.

Yasa, biyolojik büyük ebeveynlerin uluslararası evlat edinmesine kısıtlama getiriyor. Yurtiçi evlat edinmeleri öncelik olarak belirleyen yasa, yabancıların Romen çocuklarını evlat edinmesine ancak bu çocukların yerli ailelerin velayetine verilmesi yönünde atılan tüm adımlar sonuçsuz kaldığı takdirde izin veriyor. İki yaş altındaki çocukların yabancılar tarafından evlat edinilmesi de yasaklanıyor.

Yasa ayrıca, vakıfların evlat edinme sürecinde aracılık yapmasını da yasaklamasına karşın, yetkili yabancı derneklerin rol almasına izin veriyor. Sivil toplum kuruluşlarının süreçteki olası rolü, çocukların ailelerin ve bakıcıların nezareti altına alınmasında koruma hizmeti sağlamak veya ailelerine yeniden kavuşmalarını amaçlayan eylemlerle sınırlanıyor.

Yasa, Romanya'nın Avrupa Parlamentosu'nun Romanya raportörü Barones Emma Nicholson'un sert eleştirilerin yer aldığı raporu ve bunu izleyen AB yetkililerin talepleri doğrultusunda 2001 yılında uluslararası evlat edinmeleri yasakladığı sırada evlat edinme işlemleri sürmekte olan Amerikalı aileler arasında protestolara yol açtı.

"Çocuk kaçakçılığında kârlı bir ticaret" olarak nitelendirdiği bu durumu kınayan Nicholson, devlet makamlarını "çocukları sürekli olarak terk, suistimal ve ihmal etmekle" eleştirmiş, hatta daha da ileri giderek yetkilileri bebek satmakla suçlamıştı. Ülkenin çocuk bakımı sistemini "tepeden tırnağa" yolsuzluğa batmış olarak nitelendiren raportör, sistem elden geçirilmediği takdirde Romanya'nın AB üyelik şansının tehlikeye gireceği yönünde uyarıda bulunmuştu.

Yasağın uygulanmasıyla 250 Romen çocuğunu evlat edinme başvuruları dondurulan Amerikalı aileler adına hareket eden ABD Başkanı George W. Bush, konuyu yeni yasanın yürürlüğe girmesinden birkaç hafta sonra Temmuz ayında Washington'a gelen Romen liderlerine açtı.

Bu arada uluslararası çocuk esirgeme vakfı, ailelerin birleşmesine izin vermeyeceği gerekçesiyle yasayı protesto etti. Nobody's Children adlı vakıf, durumu "yürürlükteki moratoryumdan önce eşleştirilmiş binlerce çocuğa ve yabancı aileye karşı zalimlik ve haksızlık" olarak niteledi.

Fransa Başbakanı Jean-Pierre Raffarin Ekim ayında Bükreş'e yaptığı ziyarette, Romen çocuklarının yabancılar tarafından evlat edinilmesini inceleyecek bir komisyon kurulmasından bahsetti. Evlat edinme başvurularının işleme konmasını bekleyen yüzlerce yabancı aile arasında 50 civarında da Fransız çiftin olduğu söyleniyor.

Çözüm için bastıran bir diğer kurum olan Uluslararası Çocuk Hizmetleri Ortak Kurulu da, Aralık ayında ABD'li üst düzey yetkililerle toplantıda "dosyaların eşitlikçi, şeffaf ve etiğe uygun şekilde nasıl işleme konabileceği konusunda teknik öneriler sunacak tarafsız danışmanlardan" oluşan bir komisyon kurulması yönünde çağrıda bulundu.

Uluslararası evlat edinmeler konusundaki moratoryumdan etkilenen pek çok Batılı aile, şimdi yeni Romen yetkililerin -- başta Cumhurbaşkanı Traian Basescu'nun -- bekleyen dosyaları işleme koyma ve bütün evlat edinme sürecini iyileştirme yönünde adım atmasını umut ediyor.