Dayton Barış Anlaşması BH'nin Önünü Açtı

14/12/2004

Avrupa'nın 2'nci Dünya Savaşı'ndan beri gördüğü en feci silahlı çatışmayı sona erdiren Dayton Barış Anlaşması 10'uncu yılına girmek üzere. Anlaşmanın imza yıldönümü dolayısıyla bir konuşma yapan Yüksek Temsilci Paddy Ashdown, anlaşmanın siyasi ve toplumsal güçlüklerin çözümüne temel teşkil ettiğini söyledi.

Southeast European Times için Sofya'dan Svetla Dimitrova'nın haberi - 14/12/04

Anlaşma, 14 Aralık 1995'te Paris'te düzenlenen resmi törenle imzalanmıştı. [Arşiv]

Bosna-Hersek'teki (BH) 1992-1995 ihtilafına son veren Dayton Barış Anlaşması 10'uncu yılına giriyor. 14 Aralık 1995'te -- zamanın BH, Hırvatistan ve Yugoslavya cumhurbaşkanlarının Dayton, Ohio'daki Wright-Patterson Hava Üssünde anlaşmanın temellerini atmalarından iki hafta sonra -- Paris'teki Elysee Sarayı'nda düzenlenen resmi törenle imzalanan anlaşmayla BH, Bosna-Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti (SC) olmak üzere iki taraftan meydana gelen egemen bir devlet haline geldi.

Yüksek Temsilci Paddy Ashdown, ön imzanın 9'uncu yıldönümü sonrasında yaptığı konuşmada, bir çerçeve anlaşması olarak Dayton'un bütün yanıtları vermediğini söyledi. Ashdown, "Belge, BH halkının karşısına çıkacak siyasi ve toplumsal sorunlara kalıcı çözümler üretebilmesi için gerekli temelleri atmıştır," dedi.

26 Kasım'da kutlanan Devlet Günü dolayısıyla BH halkı için yayınladığı açık mektupta "Dayton, bütün hatalarına rağmen, savaşa son vermiştir," diyen Ashdown şöyle devam etti: "Bu onun kalıcı başarısıdır."

Dayton öncesinde üç buçuk yıldır devam eden kanlı çatışmalarda yaklaşık 200 bin kişi hayatını kaybederken, Avrupa'nın 2'nci Dünya Savaşı'ndan bu yana gördüğü en feci savaşta iki milyon kişi yerinden edildi.

O zamandan beri ülkede uluslararası kurumlar gözetiminde düzenlenen bir dizi seçim, demokrat çoğulculuğun artmasına ve tüm seviyelerde demokratik idari kurumların inşa edilmesine yol açtı. Eylül 2004 itibarıyla, ihtilaf sırasında yerlerinden edilmiş bir milyondan fazla insan evlerine dönüş yaptı. Yeniden inşa çalışmaları için ülkeye milyarlarca euro değerinde bağış yapıldı.

Dünya Bankası yayınladığı Ağustos raporunda, "2000 yılına gelindiğinde, konutlar, okullar, su ve kanalizasyon sistemi, yollar, haberleşme ve elektrik hizmetlerinin büyük bölümü, savaş öncesi standartlara yaklaşık olarak yeniden inşa edildi," ifadesi yer aldı.

Açık mektubunda Ashdown, ülkenin kendi savaş suçu davalarını görebilmesine olanak sağlayacak Yüksek Yargı ve Kovuşturma Kurulunun kurulması da dahil olmak üzere bu yıl kazanılan pek çok başarıdan söz etti. Mostar kentine de değinen yüksek temsilci, kentin Hırvat ve Müslüman toplumlarını birleştirme sürecinin "kararlı şekilde ilerlediğine" dikkat çekti.

Ashdown, "Mostar köprüsünün Temmuz ayındaki açılışı, savaşın bu kadar kısa bir süre önce ayırdığı toplumları birleştirmede kaydedilen olağanüstü başarıyı simgelemektedir," ifadesinde bulundu.

BH'nin uzun vadeli hedefleri arasında AB ve NATO'ya katılım da yer alıyor. Ancak bu umutlar, Dayton anlaşmasının temel şartlarından biri olan BM savaş suçları mahkemesiyle tam işbirliği yapılmasının da dahil olduğu kilit şartların yerine getirilmesine bağlı bulunuyor.

SC makamlarının tek bir zanlıyı dahi tutuklayıp iade etmemesi sonucunda İttifak, BH'nin Barış için Ortaklık programına üyelik başvurusunu bu yıl içinde iki kez geri çevirdi.

"BH'deki kurum ve şahıslar, ve özellikle SC'dekiler, BH'nin AB ve NATO yolunu tıkamaya devam edemezler," diyen Ashdown şunları söyledi: "Bosna-Hersek daha parlak bir gelecek fırsatını kaçırmamalıdır. Halk bunu hak etmektedir ve buna ulaşılabilir."