UNMIK Başkanı: Kosova'da Seçim Sonrası En Önemli Hedef Etnik İlişkilerin İlerletilmesi

26/10/2004

UNMIK başkanı Soren Jessen-Petersen, Kosova'da Cumartesi günü yapılan parlamento seçimleri sonrasında etnik ilişkilerin ilerletilmesi üzerinde durulacağına söz verdi. Batılı yetkililer Sırpların seçimi boykot etmelerinin eyaletin nihai statüsünü çözüme kavuşturma çabalarını engelleyemeyeceğini vurguladılar.

(VOA, RFE/RL - 26/10/04; UN, AP, Reuters, UPI, BBC, RFE/RL, B92 Radyosu - 25/10/04)

UNMIK şefi Søren Jessen-Petersen (ortada) ile AGİT misyonu Başkanı Büyükelçi Pascal Fieschi (solda), 24 Ekim Pazar günü Priştine'deki Merkez Seçim Komisyonu Sayım Merkezini ziyaret etti. [Afrim Hayrullahu]

UNMIK başkanı Soren Jessen-Petersen 25 Ekim Pazartesi günü yaptığı konuşmada, Kosova'daki en önemli seçim sonrası önceliklerden birinin eyaletteki etnik toplumlar arasında daha uyumlu ilişkiler kurulmasını sağlamak olması gerektiğini söyledi. Kosova'nın 120 sandalyelik parlamentosu için Cumartesi günü yapılan seçimleri BM yönetimindeki eyalet için bir "dönüm noktası" olarak nitelendiren Jessen-Petersen, oylamanın Kosovalı Sırpların içinde bulunduğu koşulların "belirgin seviyede iyileştirilmesi" gereğini vurguladığını kaydetti.

1998-1999 ihtilafının sona ermesinden bu yana eyalette yapılan ikinci parlamento seçimlerine Kosovalı Sırpların yüzde 1'inden azı katıldı. Belgradlı yetkililer ve Sırp Ortodoks Kilisesi, Mart ayı ortasında yaşanan isyan olayları sonrasında güvenlik endişelerini öne sürerek etnik toplumu seçimi boykot etmeye çağırmışlardı.

Jessen-Petersen oylamadan saatler sonra yaptığı açıklamada, oy kullanmak isteyen bazı Kosovalı Sırpların toplumdaki diğer bireylerin sindirmesi yüzünden bu demokratik haklarından mahrum bırakıldıklarını söyledi. Pazartesi günü Reuters'e verdiği röportajda "Gerek Belgrad gerekse kilise içinde, herkes için güvenli ve emniyetli, etnik çeşitliliğe sahip bir toplum yaratma amaçlı her türlü çabayı engellemeye kararlı kişiler olduğu açıktır," diyen UNMIK başkanı şöyle devam etti: "Onların savı, etnik çeşitliliğe sahip bir Kosova'nın mümkün olmadığıdır."

Kosovalı Sırplar, düşük katılımlarına rağmen etnik azınlıklara 20 sandalyenin ayrılmış olduğu eyalet meclisinde temsil edilecekler. Bu kontenjanın yarısı, Kosova'nın yaklaşık 2 milyonluk nüfusunun yüzde 10'u civarını oluşturan Sırplara ayrılmış durumda.

"Şimdi tüm toplumların meşru temsilcileriyle birlikte çalışmalı ve oy kullanmamaya karar verenlere veya oy kullanmaya korkanlara da ulaşmalıyız," diyen UMIK başkanı, kesin sonuçlar belli olduktan sonra yeni hükümetin çabuk şekilde kurulması için çağrıda da bulundu.

Seçimlerden bağımsızlık yanlısı Kosovalı Arnavut partileri galip çıktı. Pazartesi günü güncellenen ilk sonuçlar, Cumhurbaşkanı İbrahim Rugova'nın Kosova Demokratik Birliği partisinin oyların yüzde 45'ini toplayarak önde olduğunu gösterdi. Haşim Taci'nin Kosova Demokrat Partisi yüzde 28 oyla ikinci olurken, Ramuş Haradinay'ın Kosova'nın Geleceği için İttifak partisi yüzde 8 oy alarak üçüncü oldu. Yayıncı Veton Suroi önderliğinde yeni bir sivil toplum girişimi olan Ora ise yüzde 6,26 oyla dördüncü sırayı aldı. Resmi olmayan rakamlara göre katılım yüzde 51 oranında gerçekleşti.

Jessen-Petersen "Oy kullananların sesini dinleyip kararlarına saygı göstermeliyiz," diyerek sözlerini şöyle sürdürdü: "Kazanan Kosova ve Kosova halkıdır."

Uluslararası toplum, 2005 ortalarında yayınlanması planlanan inceleme raporunda Kosova'nın BM tarafından hukukun üstünlüğü, azınlık hakları ve Priştine-Belgrad diyalogu gibi alanlarda belirlenmiş olan kriterlerin yerine getirilmesinde belirgin ilerleme kaydettiğinin yer alması halinde eyaletin nihai statüsünü belirleme konulu müzakereleri başlatmayı planlıyor.

Sırpların Cumartesi günü düşük katılım göstermelerinden duyduğu üzüntüyü dile getiren AB dış politika şefi Javier Solana, bunun önümüzdeki yıl yapılması planlanan değerlendirmeyi ertelememesi gerektiğini söyledi. Pazartesi günü Brüksel'de düzenlenen AB-NATO toplantısı sonrasında konuşan Solana, "Seçimlerden önce sahip olduğumuz hedefleri değiştirmemiz gerektiğini düşünmüyorum," dedi.

Yine Pazartesi günü bir açıklamada bulunan ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Adam Ereli, Kosova'daki seçimleri "genelde özgür ve adil" olarak nitelendirmekle birlikte, yönetimin Sırpların boykotu ve bazı siyasilerin insanları oy kullanmaktan caydırmasından derin hayal kırıklığına uğradığını ifade etti.