Her "haber" basılmaya uygun değil

29/09/2006

Haber büroları ve İnternet gazeteleri aynı hikayeleri alıp bütün dünyaya yayınlarken, bazı Sırp blogcuların keşfettiği gibi yanlış bilgi çabuk yayılabiliyor.

Southeast European Times için Balkanblogs'dan derleme – 29/09/06

Belgrad şehir merkezindeki bir sokak kafeteryası. Dünyanın en azılı teröristi Usame bin Ladin'in adını taşıdığı kafeterya hakkındaki uydurma haber çok sayıda medya kanalı tarafından doğru olarak bildirildi. [Fotoğraf: SETimes için Robert Herschbach]

İnternet sonsuz bir haber ve bilgi kanalı olmasının yanı sıra söylentiler, imalar, yanlış alarmlar ve uydurma haberleri de yaymak için de yaygın olarak kullanılıyor. Belki dünya olaylarına bir parmak dokunuşuyla ulaşmanın cazibesi bizleri daha saf hale getiriyor, belki de bilgi selleriyle başa çıkacak yeterli sayıda gerçek denetleyicisi yok.

Siber uzayı sansasyonel haberlerle karıştırmanın ne kadar kolay olduğunu test etmek için bir çift Sırp blogu, bu ay sadece ne olacağını görmek için kasıtlı olarak sahte haberler yayınladı.

Ilegalni poslasticari Belgrad'da bir "Café Osama" olduğunu iddia ederek başlangıç vuruşunu yaptı. Güya bu (farazi) kuruluşa ilgili makamlar ve üstüne alınan diplomatlar tarafından adını değiştirmesi yönünde baskı uygulanıyordu. Dünya basını, bu haber lokmasını her biri kendi bakış açısını katarak dolaştırdı. Heyhat, çok azı hikayenin gerçekten doğru olup olmadığını kontrol etme zahmetine girdi.

Birkaç gün sonra Mirror B92, Belgradlı bir kalaycı ustasının Hırvatistan'da tatil yapmayı planlayan Sırplar için sahte Hırvat araç plakaları üreterek çok para kazandığına dair uydurma bir haber yayınladı.

Hikaye Bosna, Hırvat ve Sloven basınına yansıyarak, milletvekillerinin kopyalanması bu kadar kolay olmayan daha güvenli araç plakaları üretilmesi yönünde çağrıda bulunmasına neden oldu.

Ilegalni poslasticari sitesindeki asparagasçılar Vreme ve B92 televizyonuna verdikleri röportajlarda, tek bir mesaj vermeye çalıştıklarını söylediler: medya örgütleri, ne kadar itibarlı veya ciddi olurlarsa olsunlar, biraz ilginç ve kışkırtıcı gördükleri herşeyi yayınlar.

"Café Osama" önemsiz olsa da, medyanın daha ciddi konulardaki algıları etkileyebilme gücünü ortaya koyduğunu savunuyorlar.

Hayali haberlerden televizyon realitesine geçiyoruz. Sırp blogosferinin bu haftaki sıcak başlıklarından biri de, uluslararası üne sahip şov programı "Big Brother"ın yerel versiyonu olan "Veliki Brat".

"lonelyrider, "Big Brother Sırbistan'ı ele geçirdi!" diye yazıyor. "Bu sadece basit bir psikoloji deneyi - 13 kişiyi üç ay boyunca bir eve kapatın, birlikte yaşatın ve birbirlerini sevmelerini veya birbirlerinden nefret etmelerini sağlayın! Hayvanat bahçesinde maymunlara bakarsanız onların da aynısını yaptığını görürsünüz, ama onlar da bu işten zevk almaz."

Armagedon küsmüş. "Big Brother bize, hiçbir şeyin kutsal olmadığı röntgenciliği ve teşhirciliği ve para için herşeyi satmayı öğretiyor. Bu sosyolojik ve psikolojik bir pornografi" diyerek itiraz ediyor.

"Haydi Big Brother bize bildiklerini göster. Kendi mazoşizmimizi tanımak, izlemek istiyoruz, ne kadar alçaldığımıza ve ne kadar süründüğümüze, kendimizi ne kadar ucuza sattığımıza ve zayıflıklarımızı nasıl gösterdiğimize gülmek istiyoruz. Ne istersen kabul ediyoruz, çünkü bize para veriyor ve beynimizi oyuyorsun, ama şikayet etmiyoruz, ne de olsa ruhumuzu 100 bin avroya sattık."