Makedonya NATO'nun dikkatini çekmeyi umuyor

14/05/2012

NATO temsilcileri bu ay Chicago'da toplanacak.

Southeast European Times için Üsküp'ten Klaudiya Lutovska'nın haberi -- 14/05/12

Makedonya halkı, "Makedonya Cumhuriyeti" dışındaki her türlü ismin, Makedon ulusunun kimlik hakkını inkar anlamına geleceğini düşünüyor. Yunanistan ise bu ismi, kendi sınırları içinde bulunan aynı adlı bölgeye yönelik üstü kapalı bir tehdit olarak görüyor. [Reuters]

Önümüzdeki hafta Chicago'da yapılacak olan NATO zirvesi, henüz İttifak'ın üyesi bile olmayan, ancak iki günlük konferansın sonunda katılım daveti alacağına dair büyük umutlar besleyen, küçük bir ülkenin yıllardır sürdürdüğü hazırlıkların vardığı son nokta olacak.

2008 yılında almayı beklediği NATO katılım daveti, ezeli rakibi Yunanistan tarafından engellenen Makedonya, o tarihten bu yana Chicago Zirvesi için hazırlanıyor.

Yaşadığı hayal kırıklığının ardından ülke; NATO üyelerine, katılım davetini hakettiğini kanıtlamak ve bu mesele 20-21 Mayıs tarihlerindeki zirvede oylamaya sunulduğu takdirde, tasarruf tedbirleri nedeniyle zor bir dönemden geçmekte olan Yunanistan'ın veto hakkını kullanmaması yönünde baskı yapılması için her türlü girişimde bulundu.

Kıse bir süre önce Demokrasi Enstitüsü tarafından düzenlenen bir anket çalışmasına göre, Makedonya halkının yüzde 85'inden çoğu NATO üyeliğini destekliyor.

SETimes'a konuyla ilgili bir demeç veren Makedonya'nın ABD Büyükelçisi Zoran Yolevksi, "NATO üyeliği, Makedonya Cumhuriyeti'nin dış politika alanındaki stratejik öncelikleri arasında yer alıyor. Avrupa-Atlantik yapıları ile entegrasyon hem hedefimiz, hem de on yıldan uzun süredir yatırım yaptığımız ilerleme sürecinin mantıksal sonucudur," diyor.

Öte yandan ülke, katılım konusunda önemli düzeyde destek de görüyor. Son iki hafta içinde, Makedonya'ya katılım davetinde bulunulması fikrini desteklediklerini açıklayan ülkeler arasına Letonya ve Norveç de katılırken, Makedon yetkililer, benzer bir destek arayışı içinde geçtiğimiz hafta Bulgar mevkidaşları ile bir araya geldi.

Ancak Makedonya'nın bu dileklerinin Chicago'da gündeme gelmeyebileceği yönünde belirtiler söz konusu. Zira önümüzdeki hafta yapılacak toplantıda genişleme konusunun ele alınması planlanmıyor. Üstelik ABD'li ve Alman yetkililer, geçtiğimiz ay yaptıkları açıklamalarda Makedonya'nın NATO ve AB'ye üye olabilmesi için öncelikle Yunanistan ile arasındaki isim meselesini çözmesi gerektiğini belirtmişti.

Başbakan Nikola Gruevski ise, NATO üyelerinden Makedonya'nın başvurusunun toplantı gündemine alınmasını istedi.

Üsküp'teki bir duvar yazısı "Tek sorun isim" diyor. [Reuters]

Üye ülkere hitaben bir mektup yazan Gruevski, "Ne yazık ki toplantı gündemi kapsamında İttifak'ın genişlemesi konusunun ele alınması öngörülmüyor. NATO genişleme süreci kaldığı yerden devam etmelidir; çünkü bu süreç, şüphesiz ki Güneydoğu Avrupa'da istikrar, refah ve demokrasinin pekişmesine katkıda bulunacaktır. Makedonya Cumhuriyeti, NATO üyeliği için gerekli tüm koşulları yıllar içinde sağlamıştır," dedi.

Yunanistan ile yaşanan anlaşmazlık oldukça derinleşmiş durumda ve her iki tarafta da müzakere ya da hareket yönünde pek bir istek görülmüyor. Makedonya isminin kökeni, yüzyıllar öncesine, Roma ve Bizans imparatorlukları dönemine kadar gidiyor.

Günümüzde Yunanistan'ın kuzeyindeki 3 milyon nüfuslu geniş bir bölgeye Makedonya adı verilirken, bu bölgenin kuzeyinde ise, daha küçük bir yüzölçümüne sahip, yaklaşık 2 milyon nüfuslu Makedonya Cumhuriyeti yer alıyor. Üsküp, Makedonya ismi üzerindeki hak iddiasının Yunanistan'ın iddiası kadar güçlü olduğunu belirtiyor.

Özerk bir Makedonya kurulması yönündeki girişimlerin tarihçesi 1800'lü yıllara kadar dayanıyor. Makedonya Cumhuriyeti'nin kuruluşu ise 1991 yılında Yugoslavya'dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etmesi ile gerçekleşti. Ülkenin bu isimle kurulmasını derhal bir tehdit olarak kabul eden Yunanistan, "Makedonya" isminin Yunanistan'ın kuzeyinden toprak talebi anlamı taşıdığını öne sürüyor. En başından itibaren anlaşmazlık içine düşen iki ülke, tam dört yıl boyunca Makedonya'nın bayrağı yüzünden tartıştı. Sonunda Makedonya 1995 yılında bayrağını değiştirmeyi kabul etti.

100'den fazla ülke tarafından tanınan ve 1993 yılında Birleşmiş Milletler'e kabul edilen Makedonya, hem BM hem de diğer uluslararası örgütlerin çoğunda "Eski Yugoslav Cumhuriyeti Makedonya" adıyla anılıyor.

2005 yılında NATO üyeliği için başvuruda bulunan ülke, 2008 yılında İttifak'a kabul edileceğine inanıyordu; ancak resmi davet Yunanistan engeline takıldı. Atina, komşusunun AB katılım görüşmelerini de yine aynı gerekçe ile engelledi.

Uluslararası Adalet Divanı, konuyla ilgili olarak 2011 yılında verdiği kararda, Makedonya'nın üyeliğinin Yunanistan tarafından veto edilmesini hukuka aykırı buldu. Fakat bu karar, Makedonya'nın başvurusunun bu ayki NATO zirvesi gündemine alınması açısından pek bir fayda sağlamadı.

Makedonya, NATO üyeliği şansını artırmak adına, İttifak'ın Afganistan'daki operasyonlarına asker gönderdi. [Reuters]

Ülke, engellere rağmen NATO'ya katılım umuduyla önemli adımlar da attı.

27 Nisan'da Brüksel'deki NATO merkezini ziyaret eden Savunma Bakanı Yardımcısı Petar Esmerov, komuta, kontrol, haberleşme, istihbarat, gözlem ve keşif konularında işbirliği yapılması yönünde mutabakat imzaladı.

Bakan Esmerov, konuyla ilgili açıklamasında şöyle dedi: "Makedonya Cumhuriyeti, bölgede NATO ile bu anlaşmayı imzalayan ilk ortak ülkedir."

"Bu anlaşma, Makedonya Cumhuriyeti ordusu ile NATO arasında daha derin ve ileri düzeyde bir işbirliği ortamı sağlamaktadır."

Başbakan Gruevski de Makedonya'nın NATO üyeliği için gereken tüm kriterleri yerine getirdiğini belirtti.

İlgili Makaleler

"Makedonya olarak NATO'nun talep ettiği her yere katılım gösteriyoruz," diyen Gruevski, şöyle devam etti: "Askerlerimiz, NATO liderliğindeki misyonlarda görev alıyor ve milletvekillerimiz hiçbir zaman bunun aksi yönde oy kullanmadı. Afganistan'daki asker sayısı bakımından beşinci ülke konumundayız ve savunma bütçemizin yarısını oradaki faaliyetlerimize harcıyoruz."

Makedonya, NATO ile işbirliği içinde önemli altyapı projelerine de başlıyor. İttifak, 10. Koridor üzerindeki 13 adet köprünün yeniden inşasını finanse etmeye devam kararı aldı. Geçtiğimiz ay Brüksel'de imzalanan geniş kapsamlı işbirliği anlaşmasında, NATO askerlerinin geçişini sağlama amaçlı bu yeniden inşa çalışması için 8,6 milyon avro kaynak sağlanması öngörülüyor.

KFOR Genelkurmay Başkanı Tuğgeneral Rex. A. Spitler'a göre bu anlaşma, Makedonya'nın NATO üyeliği Yunanistan tarafından veto edilse de, İttifak'ın bölgede bir güvenlik açığı oluşmasına izin vermeyeceğine dair işaret teşkil ediyor.

Güneydoğu Avrupa'da halihazırda NATO üyesi olan ülkeler Arnavutluk, Bulgaristan, Hırvatistan, Romanya ve Türkiye. Üyelik eylem planı kapsamındaki Makedonya, Karadağ ve Bosna Hersek ise İttifak'a katılmayı umuduyla çalışmalarını sürdürüyor.

Bu içerik SETimes.com için hazırlanmıştır.