Üniversite mezunlarını iş bulma konusunda zorlu koşullar bekliyor

16/04/2012

Bölgedeki eğitim sisteminin, son yıllarda yapılan reformlara rağmen, günümüz iş piyasasının taleplerini karşılamaktan uzak olduğu öne sürülüyor.

Southeast European Times için Priştine’den Muhammet Brayşori’nin haberi -- 16/04/12

Üniversiteden mezun olan gençler, çoğu zaman eğitimini aldıkları alanla ilgisi olmayan işlerde çalışmak durumunda kalıyor. [Laura Hasani/SETimes]

Çocuklarını okutmak için var güçleriyle çalışan anne babaların çoğunun ortak şikayetidir iş imkanlarının kısıtlı olması. Balkanlar’da da durum farklı değil. Üniversiteden mezun olan bölge gençlerinin iki temel sorunu var: sınırlı iş imkanları ve öğrencileri işverenlerin taleplerini karşılayacak şekilde donanımlı kılmayı başaramayan bir eğitim sistemi. Uzmanların altını çizdiği bir diğer sorun ise, lise ve üniversite eğitiminde uzmanlık gerektiren mesleki bölümler yerine daha genel branşların bulunması.

Konuyla ilgili görüşlerini aldığımız Kosova Toplumsal Araştırmalar Topluluğu’nda görevli ekonomist Ermal Krasniki, “Öğrenciler, okuldan genellikle çok zayıf bir teorik altyapıyla mezun oluyor. Pratiğe yönelik hiçbir eğitim görmüyorlar çünkü üniversiteler bunu şart koşmuyor. Şart koştuklarında ise torpille staj referansı alabiliyorsunuz,” diyor.

Eğitim sektörü ile iş piyasası arasındaki bu kopukluğun ana nedenleri arasında niteliksiz öğretmenler, güncellikten uzak eğitim yöntemleri ve müfredatlar ile kısıtlı pratik eğitim imkanları gösteriliyor.

Krasniki Yayıncılık şirketinin müdürü, 49 yaşındaki Hazir Krasniki, bu durumu nasıl ilk elden tecrübe ettiğini şöyle anlatıyor: “Aralık ayında düzeltmenlere ihtiyacım oldu; bu iş için kolayca yeni birini bulabilirim, diye düşündüm. Fakat bir de baktım ki başvuranların yüzde 90’ı işi alabilecek kapasitede değil. Gerekli dil becerilerine sahip değiller, düzeltme yapmaktan acizler, yazma becerileri ise yok denecek kadar az.”

SETimes’a konuşan Tiran Üniversitesi Coğrafya Bölümü mezunu 23 yaşındaki Rina Berişa, 'şimdiki aklım olsaydı daha farklı bir yol izlerdim' diyenlerden.

Genç mezunlara göre sınıf mevcutlarının aşırı yüksek olması da öğretim düzeyini olumsuz etkiliyor. [Laura Hasani/SETimes]

“Mezun olduktan sonra bir yıl iş bulamadım. Böyle bir sorunla karşı karşıya kalacağımı biliyordum zaten, o yüzden ben de bu süreyi kendimi geliştirmek için kullandım. Daha fazla bilgi edinebilmek için pek çok yerde gönüllü çalıştım. Okurken gönüllü çalışma yapmamıştım, çünkü o zamanlar bunu zaman kaybı olarak görüyorduk. Öğrencilerin gerekli becerilere sahip olmadan mezun olmalarının nedenlerinden biri de bu,” diyor Berişa.

Priştine’den hukuk mezunu Liridon Şehu ise, öğretim kalitesini olumsuz etkileyen sorunlardan biri olarak okulların aşırı kalabalık olmasına değiniyor. Şehu, “Hukuk Fakültesi’ne her yıl bin öğrenci kabul ediliyor. Bu öğrenciler, Ekonomi Fakültesi öğrencileri ile aynı binayı paylaşıyor, ki o fakülteye de her yıl binden fazla öğrenci alınıyor. Yeterince yer ve imkan olmadığı için de kaliteli eğitim alamıyoruz. Mevcudu 100’ün üzerinde olan bir sınıfta kaliteyi yakalamak imkansız. Bir de bazı hocalar bu durumu umursamıyor; sadece maaşlarını almaya bakıyorlar,” diye özetliyor genel tabloyu.

Balkan üniversitelerindeki eğitim kalitesi sorununun, kısa bir süre önce yapılan ve dünyanın en iyi 400 üniversitesini belirlemeye yönelik bir araştırmaya da yansıdığı görülüyor. Zira söz konusu “en iyiler” listesine sadece Türkiye’den iki üniversite girebildi.

İlgili Makaleler

Bölgede bir de özel üniversite-devlet üniversitesi meselesi var. Özel üniversitelerin daha iyi eğitim verdiğine dair yaygın bir kanı olduğunu söyleyen Ermal Krasniki, “Bazıları gerçekten de iyi seviyede bir eğitim veriyor olabilir, fakat gördüğümüz kadarıyla devlet üniversitelerinden mezun olan gençlerin iş bulma şansı daha yüksek; çünkü bu gençler daha kaliteli bir eğitim alıyorlar ve ayrıca devlet üniversitelerinde ‘parayı bastırıp diploma satın alma’ gibi bir şey söz konusu değil,” diyor.

Konunun uzmanlarından biri olan Ermal Krasniki’ye göre, elektrik mühendisliği gibi alanlarda yeni nesil uzmanlara ihtiyaç var. [Reuters]

Makedonya’nın Tetova kentinde yaşayan Başkim İmeri de Priştineli Şehu gibi hukuk fakültesi mezunu. “Çoğu üniversite mezunu, eğitimini aldığı alandan farklı alanlarda çalışıyor; yoksa işsiz kalıyorlar. Piyasada yeterli iş imkanı yok. Sırf bir işleri olsun diye otellerde veya çiftliklerde çalışan bir sürü hukuk ve ekonomi mezunu var,” sözleriyle aktarıyor gözlemlerini.

İmeri ile aynı fikri paylaşan Ermal Krasniki, eğitim sisteminin gençleri yanlış yönlendirdiğini önemle vurguluyor. “Pek çok üniversite öğrencisi, iş bulamayacakları alanlarda zaman kaybediyor. Ziraat, mühendislik ve doğa bilimleri gibi alanlarda çalışacak yeterince genç mezun yok; bu sektörlerde hâlâ 40 yaş üstü çalışanlar mevcut.”

Üniversitelerin öğrencileri, günümüz iş piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda iş bulma potansiyeli yüksek alanlara yönlendirmesi gerektiğini belirten Krasniki, “Diğer bir deyişle, ekonomi ve hukuk bölümlerine bin değil, 100 öğrenci alınsın. Ziraat ve mühendislik bölümlerinin kontenjanı ise bin öğrenci olsun; bu alanlarda öğrencileri motive etmek için burs imkanları sağlansın ve yeni müfredatlar oluşturulsun. Bu gibi adımların atılması gerekiyor, ancak yetkililer bunu ciddiye almıyor; zira söz konusu adımların atılması, üniversitelerde karar alma yetkisine sahip kimselerin işlerini kaybetmeleri demek.”

Bu içerik SETimes.com için hazırlanmıştır.