Facebook’un Güneydoğu Avrupa’da bir arkadaşı var

08/03/2010

Bölgede sosyal ağlara olan ilgi artarken, artık cumhurbaşkanları bile bu siteleri kullanmaya başlıyor.

Nataşa Radiç, Southeast European Times, Zagrep - 08/03/10

Eğer bir bilgisayarınız varsa arkadaşınız da var. [Getty Images]

Dünya genelinde 400 milyon kullanıcısı ile Facebook, sosyal ağ siteleri içinde muhtemelen en popüler olanı. Amerika Birleşik Devletlerinde muazzam bir kullanım oranına sahip, Çin’de ise yine oldukça popüler olan site tüm kıtalara erişiyor ve 70’den fazla dilde hizmet veriyor. Bu dillerin pek çoğu, Facebook’un – youtube.com ve çok sayıda taklidi ile birlikte – milyonlarca kullanıcıya ulaştığı Balkanlar’da kullanılıyor.

Facebook öyle popüler ki, Hırvatistan’ın yeni cumhurbaşkanı Ivo Josipoviç’in kendi profil sayfası bile var. Besteci ve avukat iken siyasete atılan – ve Ocak ayında cumhurbaşkanı seçilen – Josipoviç’in, kamusal ve özel çalışmaları hakkında düzenli olarak yorum yapan 5.000 çevrimiçi “arkadaşı” var.

Josipoviç’in de katıldığı Facebook’un -- aralarında siyasetçilerin, farklı alanlardan ünlülerin, oyuncuların, sanatçıların, atletlerin ve sıradan vatandaşların da bulunduğu – yaklaşık 800.000 Hırvat üyesi bulunuyor. Tabii burada herşey eğlence ve oyundan ibaret değil, zira insanlar sosyal medya araçlarını Haiti’deki depremin kurbanları ya da dünyanın diğer bölgelerinde tıbbi bakıma ihtiyacı olan hasta çocuklar için bağış toplamak amacıyla da kullanıyor.

Facebook'ta SETimes'a bağlanın!

Balkanlar’daki internet kullanıcıları, gazetelerin web sitelerini, elektronik haber servislerini, televizyonu ve radyoyu yakından takip ediyor. En popüler siteler arasında koha.net, gazetaexpress.com, telegrafi.com ve B92.net yer alıyor. Bu siteler, etnik çatışmalardan sanat ve edebiyata kadar çok farklı konularda tartışmalara sahne oluyor.

Amazon.com’un bir alt şirketi olan ve web verilerini takip eden Alexa Internet Inc.’a göre, Bulgaristan’da Facebook, 2009 yılından bu yana on kat büyüyerek, web’deki en popüler ikinci site oldu. Ülkedeki Facebook kullanıcılarının yüzde 80’inden fazlası 40 yaşın altında bulunuyor.

Bulgaristan’da popüler olan bir diğer web sitesi ise svejo.net isimli blog. İstatistiklere göre 25. sırada yer alan site, ülkede hem Twitter’dan hem de myspace.com’dan daha popüler durumda. Fakat diğer yandan AB veri ajansı Eurostat’ın verdiği bilgilere göre, Bulgaristan evden internete bağlanma bakımından yüzde 30 ile en düşük orana sahip ülke.

Sırp siyasi partiler, sosyal ağlara yönelik giderek artan ilgiden faydalanmaya çalışıyor. [Nikola Barbutov/SETimes]

Makedonya ve Sırbistan’da internet kullanım oranları sırasıyla yüzde 42 ve yüzde 37.

Yılda dört kez “Internet’in Durumu” isimli bir rapor yayınlayan Akamai’ye göre, 2009 yılı sonunda Romanya, en hızlı internet bağlantısı bakımından dünyada dördüncü sırada yer alıyordu. Amerikan şirketinin raporunda Romanya, internet hızı sıralamasında Güney Kore, Japonya ve Hong Kong’un ardında bulunuyordu.

Fakat ülkede ailelerin internete bağlanma oranı yalnızca yüzde 38. Romanya’da popülerlik sıralamasında Facebook’un en yakın rakibi ise, yerel bir sosyal ağ sitesi olan neogen.ro.

İki yıl önce youtube.com’un Rumen versiyonu olan trilulilu.ro, hisselerinin yüzde 41’ini, aynı zamanda çevrimiçi bir strateji oyunu olan eRepublik.com’a da yatırım yapan Fransız bir işadamına sattı.

Bosna Hersek’te GfK BH’nin yaptığı bir araştırma, 15 yaş ve üstü BH vatandaşlarının yüzde 52’sinin internette sosyal ağ sitelerini kullandıklarını gösteriyor. Kullanıcıların yarısı Facebook üyesi ve yüzde 50’sinden fazlası kadın. GfK BH’ye göre BH’deki erkek Facebook kullanıcılarının çok azı 45 yaşın üzerinde.

Kosova’da sosyal medya; siyaset, kültür ve günlük konular gibi pek çok alanda halkın tepkisini ölçmek için kullanılan günlük bir araç haline geldi. Facebook, “AB’de Kosova”, “Kosova Cumhuriyeti” ve “Miss Kosova” güzellik yarışması gibi çeşitli konulardaki tartışmalara ev sahipliği yapıyor.

Sırbistan’da sosyal medya sitelerinin lideri Facebook. Burada kullanıcılar ülkelerinde veya yurtdışında yaşayan eski arkadaşlarıyla temas kuruyor, yeni arkadaşlar ediniyor ve çevrimiçi ortamda ilgilerini çeken siyasi kampanyalar için çalışıyor.

Hemen hemen tüm Sırp siyasi partilerin Facebook sayfaları var ve doğal olarak seçim dönemlerinde bu sayfalara yönelik trafikte artış yaşanıyor. Facebook’taki en etkin Sırp siyasi parti sayfaları, en genç üyelere sahip olan Demokrat Parti, Liberal Demokratlar, Sırp İlerleme Partisi ve Sırbistan Demokrat Partisi gibi partilere ait.

Milyonlarca Güneydoğu Avrupa vatandaşının Facebook profili var. [Getty Images]

Muhalefet liderlerinden Yeni Sırbistan Genel Başkanı Velimir İliç, 5 Şubat’ta sokaktaki bir protesto sırasında gazetecilere demeç verirken saldırıya uğradığında Facebook’un önemi daha da arttı.

Olayda Dejan Stojadinoviç isimli bir şüpheli yakalandı. Stojadinoviç’in Facebook sayfasını bulan gazeteciler, burada Sırbistan Cumhurbaşkanı Boris Tadiç’in de aralarında bulunduğu pek çok devlet yetkilisine yönelik çok sayıda tehdide rastladı.

Nüfusu 11,2 milyonun üzerinde olan Yunanistan’da, halkın yarısından fazlasının bilgisayarı var. 2009’da ülke genelinde internet kullanımıyla ilgili olarak yapılan bir araştırmaya göre, Yunan halkının yüzde 76’sı evinde internet kullanıyor ve çoğunluğu da hergün internete giriyor. Kullanıcıların çoğunluğu internette – tıbbi bilgilerden en iyi ürünleri bulabilecekleri yerlere kadar – çeşitli sorularına yanıt ararken, yüzde 62’si e-posta göndermek için çevrimiçi oluyor.

Araştırmaya katılan Yunanlıların yalnızca yüzde 42’si interneti sosyal ağlar için kullanıyor. Yine de son beş yıl içinde internet kullanımı 15-18 yaşları arasındaki Yunan vatandaşların günlük hayatlarının bir parçası haline geldi ve Facebook üyelerinin sayısı büyük bir artışla 2 milyona ulaştı.

Yunanistan’da en popüler siteler, ülke genelindeki internet trafiğinin yüzde 96’sının gerçekleştiği Google, yüzde 67,8 ile onu takip eden youtube.com ve yüzde 50’nin biraz altında kalarak açık ara ile üçüncü olan yahoo.com. Öte yandan yerel bir sosyal ağ sitesi olan www.zoo.gr de istikrarlı bir şekilde büyümeye devam ediyor.

Yunanistan’da bloglar da çok popüler. İster kişisel, ister siyasi, ister sosyal bir tema taşısın, bloglar, görüşlerini paylaşmak için internette en çok başvurulan yol. Bazı blog yazarları, “çevrimiçi eylemcilik” olarak nitelendirilen hareketlere katılıyor. Bu kapsamda mevcut tasarruf tedbirlerinin protesto edilmesi gibi halk eylemleri, eski usül afiş asarak insanlara ulaşma çabalarına kıyasla çok daha geniş bir kitleye erişim imkanı buluyor.

Bir diğer sosyal bilinçlendirme sitesi de, birkaç yıl önce ülkede büyük hasara yol açan yangınların ardından oluşturulan Facebook topluluğu olan “Orman Yangınlarına Hayır”.

İnsanlar ayrıca haber bloglarına ticari TV kanallarından daha fazla güvenmeye başlıyor, çünkü yayınlanan bilgilerin doğruluğu, topluluğun geneli tarafından kontrol edilebiliyor. Hatta bundan birkaç yıl önce Yunan hükümeti, bazı siyasi skandalları ortaya çıkaran iki blogun kapatılmasını emretmişti.

SETimes muhabirleri Svetla Dimitrova (Sofya), Paul Ciocoiu (Bükreş), Maria Paravantes (Atina), Manjola Hala (Tiran), Bojana Milovanoviç (Belgrad), Jusuf Ramadanoviç (Saraybosna) ve Linda Karadaku (Priştine) bu makalenin hazırlanmasına katkıda bulunmuştur.