NATO’nun 27. ve 28. üyeleri – Arnavutluk ve Hırvatistan

23/03/2009

Reformlar ve zorluklarla dolu bir süreçten geçen Arnavutluk ve Hırvatistan’ın, önümüzdeki ay NATO’ya katılması planlanıyor. Geçiş sürecinde yaşadıkları sorun ve sıkıntıların yükü altında ezilen her iki ülke için de bu, ileriye doğru atılmış büyük bir adım ve uzun zamandır bekledikleri stratejik hedefe ulaşmak demek.

Natasa Radiç ve Manjola Hala, Southeast European Times, Zagrep ve Tiran -- 23/03/09

İki ülkenin, önümüzdeki hafta Strazburg-Kehl’de yapılacak olan zirvede İttifak’a katılması bekleniyor. [NATO]

Arnavutluk ve Hırvatistan’ın, önümüzdeki hafta gerçekleştirilecek NATO zirvesinde İttifak’a katılmaları planlanıyor. Bloğun 60. kuruluş yıldönümünün kutlanacağı toplantı, 3-4 Nisan tarihlerinde Starzburg-Kehl’de yapılacak.

Strazburg ve Kehl’de Hırvat delegasyonuna, Cumhurbaşkanı Stipe Mesiç ve Başbakan İvo Sanader başkanlık edecek. Arnavutluk’u ise Cumhurbaşkanı Bamir Topi ile Cumhurbaşkanı Sali Berişa temsil edecek. Zirveye, ABD Başkanı Barack Obama’nın da katılması bekleniyor.

2003 yılında Arnavutluk, Hırvatistan ve Makedonya, Amerika Birleşik Devletleri’nin teşvikiyle Adriyatik Tüzüğü Grubu adı altında ortak bir girişim başlattı. Fakat 2008 yılında Yunanistan, devam etmekte olan isim anlaşmazlığı nedeniyle Makedonya’nın katılım sürecini veto ederek, ülkenin İttifak’a girmesini engelledi.

Hırvatistan ve Arnavutluk ise, NATO üyeliği konusunda büyük aşama kaydetti. İki ülke de, demokratik standartlara ulaşmayı, yolsuzlukları azaltıp organize suçla mücadele etmeyi, yargı reformu yapmayı, kamu yönetimini iyileştirmeyi ve komşu ülkelerle olan ilişkileri geliştirmeyi en önemli öncelikleri haline getirdi.

NATO üyesi ülkeler, öngörülen reformları izliyor ve bunların uygulama süreçlerini değerlendiriyor.

Hırvatistan, 2000 yılında NATO’nun Barış için Ortaklık (PfP) programına girerek, katılım sürecini başlattı. Ülkenin Mayıs 2002’de NATO’nun Üyelik Eylem Planına (MAP) katılım daveti alması, İttifak’ın “açık kapı” politikasını doğruluyordu. O noktadan itibaren artık üyelik kriterlerinin yerine getirilmesi, sadece savunma ve dışişleri bakanlıklarının sorumluluğunda değildi.

Hırvat ve Arnavut birlikleri, Afganistan’da NATO destekli misyonlarda görev yapıyor. [Getty Images]

Hükümet, MAP çerçevesinde yükümlülükleri gereğince, Ekim 2002’de ilk Yıllık Ulusal Programını kabul etti. Yıllık Ulusal Program 2002/2003 kapsamında, ülkenin, NATO üyeliği yolunda ilerlemesi ile ilgili hedefler ve bu doğrultuda atılması gereken adımlar belirlendi.

Hırvatistan, 2003 yılından bu yana KFOR ve Afganistan’daki ISAF misyonu gibi, NATO liderliğindeki operasyonlara katılıyor. 2007’de İttifak, Hırvatistan’da bir askeri tatbikat düzenledi. Tatbikat, NATO üyesi olmayan bir ülkede düzenlenen, bu türden ilk etkinlikti.

Ülke, NATO’nun 2008’deki Bükreş zirvesinde resmi katılım daveti aldı.

Hırvat yetkililer, NATO üyeliğini, ulusal tarihlerinin en önemli hedeflerinden biri olarak değerlendiriyor. Yapılan anketlere göre, NATO’yu destekleyenlerin oranı, yıllardır yüzde 55-60 arasında istikrarlı bir seyir gösteriyor.

18 Mart’ta hükümet, NATO’ya katılım anlaşmasını parlamentonun onayına sundu. İttifak üyelerinin çoğunluğu, belgeyi onayladı. Diğerlerinin de yakın zamanda aynı şekilde onay vererek, üyelik konusunda ülkenin önünü açacakları tahmin ediliyor.

Yine de Hırvatistan bazı sorunlarla karşı karşıya kalabilir. En büyük engel, komşu ülke Slovenya ile yaşanan ve 17 yıldır süregelen deniz sınırları meselesi. Sloven parlamento üyeleri, Hırvatistan’ın üyelik anlaşmasını 9 Şubat’ta onayladı, fakat muhalefetteki Slovenya Halk Partisinin, Hırvatistan’ın NATO’ya katılımı konusunda referanduma gidilmesine yönelik girişimleri nedeniyle, bu onayı henüz Amerika Birleşik Devletlerine sunmadı.

Dışişleri ve Avrupa ile Bütünleşme Bakanlığı sözcüsü Mario Dragun, “Bakanlık olarak, Portekiz Cumhuriyeti ve Slovenya Cumhuriyetinin yakında anlaşmayı onaylamasını ve Hırvatistan’ın, Nisan ayındaki NATO zirvesine tam üye olarak katılmasını bekliyoruz”, dedi.

Arnavutluk’un geçtiğimiz yıl Bükreş’te yapılan NATO zirvesinde İttifak’a katılım daveti almasının ardından Tiran’da bir reklam panosunda “Arnavutluk NATO’da” yazıyor. [Getty Images]

Geçtiğimiz yılki NATO zirvesinde resmi davet alan Arnavutluk, biraz daha yavaş bir ilerleme gösterdi. 1992 yılında Kuzey Atlantik İşbirliği Konseyine katılan ülke, 1994’te PfP üyesi oldu.

PfP girişimine katılmasının hemen ardından, Arnavutluk, askeri işbirliği ve reformlara ilişkin bir plan sundu. Ülke, İttifak’ın gerekliliklerine uygun şekilde, küçük ve iyi eğitimli, 160 bin asker gücünde bir ordu kurdu.

Arnavutluk, 1996’dan bu yana farklı misyonlarda 3300’den fazla askerle, çeşitli NATO operasyonlarında da yer aldı. Arnavut güçleri, Bosna’da NATO liderliğindeki barışı kkoruma gücüne, Afganistan’daki ISAF misyonuna ve Irak’ta Amerikan koalisyonu liderliğindeki misyona katıldı.

Ülke, kendi komünist rejiminin çöküşünden bu yana, NATO üyeliğini en önemli öncelikleri arasına aldı. 1990’lardan beri hükümetin ortak görüşü “her reform ve her bedel” oldu. Bu, ülkedeki siyasi yelpaze üzerinde fikir birliği sağlanan ender konulardan biri.

Ana siyasi partilerin, hem bu yılın başında sonuçlandırılan seçim sistemi reformu, hem de devam eden yargı reformları konusunda gösterdikleri dayanışma, siyasi sınıfın, bağımsız kurumları ile işlevsel bir demokrasi oluşturmaya çalıştığının açık bir göstergesi.

Fakat en önemlisi, Arnavutluk halkının büyük bölümü NATO üyeliğini destekliyor. Resmi anketler, Arnavutların yüzde 94’ünün İttifak üyeliğine destek verdiğini gösteriyor. Pek çok kimse, NATO’ya katılımı, ülkenin dünyadaki yerini sağlamlaştıracak bir araç olarak görüyor.