Taçi: Egemenlik ve devletin bütünlüğü tartışılamaz

24/11/2008

Kosova Başbakanı Haşim Taçi, Southeast European Times muhabiri Blerta Foniki-Kabaşi'nin, kendisi ile yaptığı özel söyleşide, EULEX’in konuşlanma planı ve ülkenin karşı karşıya olduğu diğer önemli meselelerden bahsediyor.

Blerta Foniki-Kabaşi, Southeast European Times, Priştine -- 24/11/08

Kosova Başbakanı Haşim Taçi. [Getty Images]

Bağımsızlığını ilan etmesinin üzerinden on ay geçmesine rağmen Kosova hâlâ belirsizliklerle karşı karşıya. Yeni devlet, Kosova kurumlarının kontrolü altına girmeye yönelik her türlü girişime direnen kuzeydeki Sırp yerleşim bölgeleri üzerinde henüz otorite kuramadı.

UNMIK’ten görevi devralması planlanan bir AB misyonu, uluslararası anlaşmazlık nedeniyle engellendi. BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon, EULEX için hem Belgrad hem de Priştine'nin kabul edeceği bir konuşlanma planı oluşturmaya çalışsa da, – Güvenlik Konseyinde güçlü müttefikleri olan – Sırbistan, sunulan ilk önerilere sıcak bakmadı.

Belgrad, Ban’ın altı maddelik planının değiştirilmiş bir versiyona yeşil ışık yaktı, fakat bu kez de diğer tarafta bir engel söz konusu. Kosovalı liderler, ülkenin egemenliğini tehdit edeceği gerekçesiyle, planın değiştirilmiş haline itiraz ediyor.

İtiraz edilen maddede, Sırpların çoğunlukta olduğu bölgelerde polisin BM’nin denetiminde, Arnavutların çoğunlukta olduğu bölgelerde ise AB’nin denetiminde olması öngörülüyor.

Kosovalı liderler, BM’in planının, kuzeydeki yerleşim bölgelerinin doğrudan Kosova kurumlarının kontrolü altına alınmasına yönelik çabalarını olumsuz yönde etkileyeceğini, en kötü ihtimalle ise fiili bir bölünmeye yol açacağını düşünüyor.

Diğer yandan Kosova’nın, uluslararası alanda tanınmaya yönelik çalışmaları da giderek artan bir başarı ile devam ediyor. Geçtiğimiz ay Makedonya ve Karadağ bu yeni ülkeyi tanırken, – Sırbistan’ın sıkı müttefiklerinden biri olarak görülen – Yunanistan bile yakın gelecekte bu yönde bir hamle yapabileceğinin işaretlerini veriyor.

Priştine, ülkenin kuzeyindeki Sırp yerleşim bölgelerinin, Kosova kurumlarının denetimi altına girmesini istiyor; Belgrad ise buna karşı çıkıyor. [Getty Images]

Southeast European Times muhabiri Blerta Foniki-Kabaşi, kısa bir süre önce Kosova Başbakanı Haşim Taçi ile bir röportaj yaparak, dünyanın en yeni ülkesinin karşı karşıya olduğu önemli meselelerle ilgili görüşlerini aldı.

Southeast European Times: Kosova’nın bağımsızlığını ilan etmesinin üzerinden on ay geçti. Peki devlet kurma sürecinin hangi aşamasına gelindi?

Başbakan Haşim Taçi: Bağımsız ve egemen Kosova devleti şu anda konsolidasyon sürecinde. Uluslararası alanda, bazı engellere rağmen tanınmaya devam ediyoruz. İçişleri alanında ise demokratik bir devlet için gerekli tüm kurumsal mekanizmaların oluşturulması süreci içindeyiz.

SETimes: BM’nin, EULEX’in konuşlanmasına ilişkin altı maddelik [değiştirilmiş] planına karşı olduğunuzu belirtmiştiniz. Planda itiraz ettiğiniz temel noktalar neler?

Taçi: Priştine bu konudaki görüşünü net bir şekilde ortaya koydu. Kosova'nın anayasasına ve egemenliğine karşı olan hiçbir belge ya da plan kabul edilemez. Egemenlik ve devletin bütünlüğü tartışma konusu yapılamaz.

Söz konusu planın mantığı bir bölünme yaratıyor ... [ve] karışıklığın sürmesine ortam sağlıyor. Bunu kim ister? Sadece yakın geçmişin ‘karanlık’ yapılarının kalıntıları. Demokrasi ve Kosova’nın bütünlüğü, bölgede barış ve istikrar ortamı için gereklidir. Barış ve istikrar ise, bütünleşme sürecinin temel koşullarından biridir.

SETimes: Kosovalı Sırpların, Kosova kurumları ile daha sonraki bir aşamada bütünleşmesine olanak tanıyan bir mekanizma var mı?

Taçi: Kosovalı Sırp toplumunun vatandaşlık haklarının korunmasına yönelik kurumsal garantiler sunuyoruz. Kosova devletinde, etnik kökeni ne olursa olsun, tüm vatandaşlar aynı haklara sahip olacak. Eşit muamelenin bütünleşmeyi doğuracağına inanıyorum.

SETimes: Sizce Kosova’nın planı reddetmesi, ülkenin Batılı ülkelerle ortaklığını tehlikeye sokuyor mu?

Taçi, hükümetin, ekonomik kalkınma için gerekli ortamı oluşturmaya çalıştığını söyledi. [Getty Images]

Taçi: Hayır. Batılı demokratik dünya ile ortaklık sürüyor ve bizim ortaklığımız değiştirilemez. Biz yalnızca devletimizin bütünlüğünü bozan plana “hayır” dedik. Dahası, EULEX misyonunun Kosova’da konuşlanmasına “evet” demiştik. Batı dünyası ile olan ilişkimiz bir ortaklığın çok ötesinde. İçinde Kosova Cumhuriyeti halkının güven, değer ve vizyonunu barındırıyor.

EULEX misyonunun Kosova Cumhuriyetinde konuşlanmasını memnuniyetle karşılamıştık ve bu şekilde karşılmaya da devam ediyoruz. Kosova kurumları artık Kosova’daki uluslararası yapılarla çok iyi düzeyde bir işbirliği içinde. Çok zorlu bir dönem olan Avrupa-Atlantik ile bütünleşme sürecine giriyoruz. Kosova’da EULEX gibi bir misyonun bulunması, bu ulusal proje çerçevesinde çok kısa sürede ilerleme kaydedebilmemiz açısından faydalı.

SETimes: Ekonominin iyileştirilmesi anlamında şimdiye kadar ne gibi çalışmalar yaptınız? Altyapı konusunda bazı projelerin devam ettiğini görüyoruz, fakat koşulları iyileştirmek için hayata geçireceğiniz diğer somut planlarınız neler?

Taçi: Hükümet, tüm kapasitesiyle ekonomik kalkınma için gerekli ortamı oluşturmaya çalışıyor. Kosova Cumhuriyeti, ülkemize yatırım yapmak isteyen pek çok yabancı yatırımcının hedefinde ve biz de bu yatırımcıları burada iş yapmaya ikna edebilmek için gerekli tüm kurumsal garantileri vereceğiz.

SETimes: Bağışçılar Konferasından gelen fonların kullanımıyla ilgili olarak henüz bir uygulama göremedik. Bu ne zaman gerçekleşecek ve Kosova ekonomisinin büyümesi açısından ne gibi bir etki yaratacak?

Taçi: Bu fonların uygulamaya konma süreci şu anda ilk aşamasında bulunuyor. Ekonomik kalkınma üzerindeki etkisini görebilmemiz için ise biraz zaman gerekiyor. Bu gelişme, işsizlik sorunu ve ekonomik darboğazı hafifletecek. Bağışçılar Konferansı, demokratik dünyanın, bir devlet olarak sahip olduğumuz kapasiteye duyduğu güvenin bir ifadesiydi. Ben de Kosova’nın dostlarını hayal kırıklığına uğratmayacağıma dair söz veriyorum.