Türkiye’de yerel seçimler bir dönüm noktası olarak görülüyor

17/11/2008

Kürtlerin çoğunlukta olduğu bölgelerde nüfuz elde etmek için verilen kıyasıya mücadele, reformlarını hayata geçirmek için PKK teröristleri ile bağlantılı bir partiye karşı daha güçlü bir yetki alanı elde etmeyi ümit eden, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki iktidar partisini zorluyor.

Ayhan Şimşek, Southeast European Times, Ankara -- 17/11/08

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, "Bizim üst bir kimliğimiz var: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı. Tek millet, tek bayrak, tek vatan ve tek devlet diyoruz”, dedi. [Getty Images]

Türkiye, önümüzdeki ilkbaharda yapılması planlanan yerelseçimler öncesinde, doğu ve güneydoğu illerinde giderek artan bir gerilimle karşı karşıya. Son birkaç haftada yüzlerce Kürt, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın bölgeye yaptığı ziyaret sebebiyle, büyük şehirlerde şiddetli protesto eylemleri gerçekleştirdi. Militanlar, ses bombaları kullanarak, iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisinin (AKP) bölge ofislerine yönelik küçük çaplı saldırılar da düzenlediler.

Ayaklanmaları ateşleyen, AKP ile Kürt yanlısı Demokratik Toplum Partisi (DTP) arasındaki sert rekabet.

Temmuz 2007’de yapılan erken genel seçimlerde AKP, DTP'den çok daha yüksek oranda oy alıp, gücünü dikkate değer ölçüde artırarak, Türkiye’deki Kürtlerin desteğini almayı başardı. Parti istatistiklerine göre Erdoğan’ın partisi, Kürtlerin çoğunlukta olduğu doğu illerinde oyların yüzde 56’sını, güneydoğuda ise yüzde 51,76’sını aldı.

AKP’nin Kasım 2002’deki seçimlerde doğu ve güneydoğuda aldığı oy oranları ise sırasıyla yüzde 33 ve yüzde 26 idi.

DTP, Temmuz 2007’deki seçimlere iyi hazırlanmamıştı. Doğuda yüzde 17, güneydoğuda ise yüzde 25 oranında oy aldı. Partinin şu anda mecliste 21 milletvekili bulunuyor. Ayrıca AKP’nin 338 milletvekilinin yaklaşık 70'i Kürt kökenli.

Siyasi analizciler, henüz hapisteki terör örgütü lideri Abdullah Öcalan ile bağını koparmayan DTP’nin, önümüzdeki yerel seçimlerden zaferle çıkarak, siyasette ve Kürt meselelerinde sürekli söz sahibi olmayı garanti altına almaya kararlı olduğunu düşünüyor. Eleştirmenler, partiyi, Türk milliyetçilerinin tepkisini çekme riskine rağmen, tabanını kuvvetlendirmek için açıkça şiddet eylemlerini teşvik etmekle suçluyor.

AKP’li milletvekili ve meclis dışişleri komisyonu sözcüsü Suat Kınıklıoğlu, DTP’nin çok tehlikeli bir oyun oynadığını söylüyor.

Henüz hapisteki terör örgütü lideri Abdullah Öcalan ile bağını koparmayan DTP’nin, önümüzdeki yerel seçimlerden zaferle çıkmaya kararlı. [Getty Images]

Kınıklıoğlu, SETimes’a verdiği demeçte, "AKP’nin bölgedeki büyük şehir belediyelerini alabileceği konusunda gerçekten endişe duyuyorlar, ki böyle bir sonuç, DTP için büyük bir prestij kaybı ve siyasi açıdan da zayıflama anlamına gelecektir. Daha fazla destek elde edebilmek için, şiddet ve kutuplaşma düzeyini bilerek artırıyorlar. Siyasette bu tür yöntemlere hâlâ başvuruluyor olması büyük bir talihsizliktir", dedi.

AKP ve DTP, taban tabana zıt seçenekler sunuyor

Pek çok gözlemci, 29 Mart’ta yapılacak olan yerel seçimleri, Kürt sorununun gelecekte ne yönde ilerleme göstereceğine dair bir işaret olarak görüyor. Seçmenler, Türk devletinde – Kürtlere özerklik hakkı tanıyan yeni bir anayasa da dahil olmak üzere – radikal değişiklikler yapılmasını savunan bir parti ile Kürt haklarını, Türkiye’nin üniter siyasi sistemini bozmadan genişletme sözü veren Erdoğan’ın AKP’si arasında bir seçim yapacaklar.

Kınıklıoğlu, AKP’nin reformlar konusunda kararlı olduğunu, fakat bunun için halkın kendilerine daha fazla yetki vermesi ve siyasi ortamın da iyileşmesi gerektiğini söylüyor: "Bence bu meselelerle ilgili çıkmazdan kurtulmak için en iyi yol, Türkiye’nin AB üyeliğine yönelik çabalarıdır. Kürt vatandaşlarımızın çoğu bizi destekledi, çünkü biz Türkiye’deki en AB yanlısı partiyiz. Yaşadıkları pek çok sorunun ve taşıdıkları endişelerin, AB çerçevesi içinde ele alınabileceğini onlar da biliyor."

Milletvekili, "Bu karmaşık meselelerin bazıları, proaktif ve cesur bir yaklaşım gerektiriyor. Fakat kimi zaman mevcut durum ve siyasi ortam, dış şartlar ve en önemlisi bölgedeki güvenlik koşulları, politikaların oluşturulması açısından büyük önem taşıyor. PKK terörünün ve yaşanan şiddetin, vatandaşlarımızın günlük yaşamları üzerinde yarattığı olumsuz etkileri hafife alamayız", dedi.

AKP’nin iddialı planı

AKP, -- sembolik açıdan büyük önem taşıyan Diyarbakır büyük şehir de dahil olmak üzere -- ülkenin doğu ve güneydoğuda 100 belediyenin yönetimini kazanmayı umuyor. Böyle bir zaferin, PKK’yı yalnız bırakmasını, DTP’nin radikal taleplerini zayıflatmasını ve Erdoğan’ın partisine, reformlarını hayata geçirmek için daha güçlü bir temel sağlamasını ümit ediyor.

Erdoğan, uzun süredir Güneydoğu’ya yönelik yeni bir açılım sözü veriyor. 2005 yılında Diyarbakır’a yaptığı önemli bir ziyaret sırasında başbakan, "Kürt gerçeğinin" tanınacağını taahhüt etmiş ve hatta yeni bir vatandaşlık tanımı öne sürmüştü. Fakat daha sonraki aylarda yinelenen PKK'nın şiddet eylemleri, Türkiye’de büyük öfke uyandırmış ve milliyetçi kesim, hükümet üzerindeki siyasi baskını artırmıştı. Geçtiğimiz iki yılda ise, Kürtlere yönelik siyasi açılım anlamında belli başlı herhangi bir adım atılmadı.

AKP, Türkiye’nin doğu ve güneydoğusunda 100 belediyenin yönetimini kazanmayı umuyor. [Getty Images]

Başbakan, konuşmalarında konuyla ilgili olarak daha sert ifadeler kullanmaya başladı. Erdoğan, "Biz her zaman etnik ve bölgesel milliyetçiliğe karşı olduk. Bu ülkede Türk, Kürt, Çerkez, Gürcü, Abhaz ve Boşnak hep birlikte yaşıyor. Hiçbir etnik grup, kendisini diğerinden üstün göremez. Bizim üst bir kimliğimiz var: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı. Tek millet, tek bayrak, tek vatan ve tek devlet diyoruz. Buna karşı olan var mı? Bir kimse ‘tek millet’ ilkesine karşı olduğunu söyleyebilir mi? Bunu beğenmeyen istediği yere gidebilir. Bizim anlayışımız budur", diyor.

Erdoğan, yatırımlara mı öncelik veriyor?

Siyasi açılım sözünü şimdilik bir kenara koyan AKP, bu kez Kürtleri, yeni fon ve bölgeye yönelik yatırım sözü vererek, ekonomik vaatlerle kazanmaya çalışıyor. Güneydoğu, ülkenin en az gelişmiş bölgelerinden biri ve burada işsizlik oranı oldukça yüksek. Yapılan anketler, seçmenlerin en çok hastane ve okul gibi temel altyapı yatırımları ile yeni istihdam olanaklarına önem verdiklerini gösteriyor.

Hükümet, güneydoğuya yönelik 12 milyar dolarlık bir yatırım paketi ile ilgili planlarını şimdiden tamamladı. Güneydoğuda, AKP iktidarı dışında hiçbir zaman gerçek anlamda bir yatırım yapılmadığını belirten Erdoğan, iktidar partisini desteklemeye devam ettikleri takdirde bölge halkının daha da fazla yatırıma kavuşacağını söylüyor.

Erdoğan, "Birliğimizi koruduğumuz müddetçe, bölgeye daha iyi hizmetler götürmeye devam edeceğiz. Teröre rağmen, şehirlerimizin gelişmesini ve vatandaşlarımızın mutlu olmasını sağlayacağız", diyor.

Öte yandan Kınıklıoğlu da, yıllardır süren anlaşmazlığın nihayet çözülebileceğine dair iyimser bir görüşe sahip. Kınıkoğlu, SETimes’a yaptığı açıklamada: "Umutlu olmak için sebebimiz var. Çünkü Kürt vatandaşlarımız da dahil olmak üzere tüm halkımız, bu mesele konusunda ilerleme sağlayabilmenin yolunun şiddetten geçmediğini biliyor. Vatandaşlarımızın çoğu, bu sürecin demokratik bir yoldan çözülmesi gerektiği inancını koruyor", dedi.